快乐巴利palinanda.cc

人施设论·五法人施设 Pañcakapuggalapaññatti

本经目录五法的解说。

191已对照

五、五法人施设

一百九十一、此中,那既违犯又有悔恨、也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去的人,对他应当这样说:“具寿有由违犯而生的诸漏,由悔恨而生的诸漏在增长。善哉,愿具寿舍断由违犯而生的诸漏、除遣由悔恨而生的诸漏,修习心与慧。这样,具寿将与那第五种人完全相等。”

此中,那违犯[却]没有悔恨、也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去的人,对他应当这样说:“具寿有由违犯而生的诸漏,由悔恨而生的诸漏不在增长。善哉,愿具寿舍断由违犯而生的诸漏,修习心与慧。这样,具寿将与那第五种人完全相等。”

此中,那不违犯[却]有悔恨、也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去的人,对他应当这样说:“具寿没有由违犯而生的诸漏,由悔恨而生的诸漏在增长。善哉,愿具寿除遣由悔恨而生的诸漏,修习心与慧。这样,具寿将与那第五种人完全相等。”

此中,那不违犯也没有悔恨、也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些恶不善法无余地灭去的人,对他应当这样说:“具寿没有由违犯而生的诸漏,由悔恨而生的诸漏不在增长。善哉,愿具寿修习心与慧。这样,具寿将与那第五种人完全相等。”这四种人被那第五种人这样教诫、这样教导,便次第达到诸漏的灭尽。

191Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā [ārabbhajā (ka.) a. ni. 5.142] āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Tatra yvāyaṃ puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo – ‘‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṃvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti. Sādhu vatāyasmā cittaṃ paññañca bhāvetu. Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’’ti. Ime cattāro puggalā amunā pañcamena puggalena evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇanti.
192已对照

一百九十二、人怎样是施后轻蔑的呢?此处有一种人,施与某人衣、钵食、坐卧处、病缘药资具,他这样想:“我施与,这人接受。”他施与之后便轻蔑那人。人就是这样施后轻蔑的。

人怎样是因共住而轻蔑的呢?此处有一种人,与某人共住两年或三年,他因共住而轻蔑那人。人就是这样因共住而轻蔑的。

人怎样是张口即受者呢?此处有一种人,当他人的称赞或毁谤被说出时,他迅速就信解。人就是这样是张口即受者。

人怎样是轻浮者呢?此处有一种人,信短暂、敬奉短暂、爱短暂、净信短暂。人就是这样是轻浮者。

人怎样是迟钝、愚痴者呢?此处有一种人,不知善与不善法,不知有罪与无罪法,不知劣与胜法,不知黑白相对法。人就是这样是迟钝、愚痴者。

192Kathañca puggalo datvā avajānāti? Idhekacco puggalo yassa puggalassa deti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tassa evaṃ hoti – ‘‘ahaṃ dammi, ayaṃ [ayaṃ pana (syā. ka.) a. ni. 5.141] paṭiggaṇhātī’’ti, tamenaṃ datvā avajānāti. Evaṃ puggalo datvā avajānāti. Kathañca puggalo saṃvāsena avajānāti? Idhekacco puggalo yena puggalena saddhiṃ saṃvasati dve vā tīṇi vā vassāni, tamenaṃ saṃvāsena avajānāti. Evaṃ puggalo saṃvāsena avajānāti. Kathañca puggalo ādheyyamukho hoti? Idhekacco puggalo parassa vaṇṇe vā avaṇṇe vā bhāsiyamāne khippaññeva adhimuccitā hoti. Evaṃ puggalo ādheyyamukho hoti. Kathañca puggalo lolo hoti? Idhekacco puggalo ittarasaddho hoti ittarabhattī ittarapemo ittarappasādo. Evaṃ puggalo lolo hoti. Kathañca puggalo mando momūho hoti? Idhekacco puggalo kusalākusale dhamme na jānāti, sāvajjānavajje dhamme na jānāti, hīnappaṇīte dhamme na jānāti, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme na jānāti. Evaṃ puggalo mando momūho hoti.
193已对照

一百九十三、此中哪五种人是譬如战士的人呢?有五种战士:此处有某位战士一见尘头,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争。此处有某位战士就是这样的。这是世间存在、可得的第一种战士。

再者,此处有某位战士能忍受尘头,然而一见旗顶,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争。此处有某位战士就是这样的。这是世间存在、可得的第二种战士。

再者,此处有某位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,然而一听喧嚷,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争。此处有某位战士就是这样的。这是世间存在、可得的第三种战士。

再者,此处有某位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,然而在交战中受挫、失常。此处有某位战士就是这样的。这是世间存在、可得的第四种战士。

再者,此处有某位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,能忍受交战。他战胜那场战争、成为战胜者,而就居于那同一战场。此处有某位战士就是这样的。这是世间存在、可得的第五种战士。这就是世间存在、可得的五种战士。

193Tattha katame pañca yodhājīvūpamā puggalā? Pañca yodhājīvā – idhekacco yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati [satthambhati (sī.) a. ni. 5.141] na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva [ussādanaṃyeva (sī.), ussādanaññeva (syā. ka.) a. ni. 5.141] sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Puna caparaṃ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime pañca yodhājīvā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.
194已对照

一百九十四、同样,比丘之中有这五种譬如战士的人存在、可得。哪五种[人]呢?此处有某位比丘一见尘头,就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。什么是他的尘头呢?在此,比丘听说——“在某某村或市镇中,有女人或少女,容色端丽、可观、可喜,具足最上的肤色之美。”他听了那[话],就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。这就是他的尘头。

犹如那位战士一见尘头,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争;这个人与他相似。此处有某一种人就是这样的。这是比丘之中存在、可得的第一种譬如战士的人。

194Evamevaṃ pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu. Katame pañca? Idhekacco bhikkhu rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ [santānetuṃ (sī. syā.) a. ni. 5.75], sikkhādubbalyaṃ āvikatvā [āvīkatvā (sī.)] sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa rajaggasmiṃ? Idha bhikkhu suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti. So taṃ sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa rajaggasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
195已对照

一百九十五、再者,此处有某位比丘能忍受尘头,然而一见旗顶,就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。什么是他的旗顶呢?在此,比丘并不是听说——“在某某村或市镇中,有女人或少女,容色端丽、可观、可喜,具足最上的肤色之美。”而是亲自看见女人或少女,容色端丽、可观、可喜,具足最上的肤色之美。他看见那[人],就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。这就是他的旗顶。

犹如那位战士能忍受尘头,然而一见旗顶,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争;这个人与他相似。此处有某一种人就是这样的。这是比丘之中存在、可得的第二种譬如战士的人。

195Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa dhajaggasmiṃ? Idha bhikkhu na heva kho suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti, api ca kho sāmaṃ [sāmaṃyeva (sī.)] passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ. So taṃ disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa dhajaggasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
196已对照

一百九十六、再者,此处有某位比丘能忍受尘头,能忍受旗顶,然而一听喧嚷,就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。什么是他的喧嚷呢?在此,当比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋时,女人走近[他],嘲笑[他]、与[他]搭话、[拍手]大笑、戏弄[他]。他被女人嘲笑、搭话、大笑、戏弄时,就沉没、颓丧,不能挺立,不能持守梵行。他显露学处的羸弱,舍弃学处而还俗。这就是他的喧嚷。

犹如那位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,然而一听喧嚷,就沉没、颓丧,不能挺立,不能投入战争;这个人与他相似。此处有某一种人就是这样的。这是比丘之中存在、可得的第三种譬如战士的人。

196Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Kimassa ussāraṇāya? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā ūhasati [uhasati (aṭṭhakathā) a. ni. 5.75] ullapati ujjagghati uppaṇḍeti. So mātugāmena ūhasiyamāno ullapiyamāno ujjagghiyamāno uppaṇḍiyamāno saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Idamassa ussāraṇāya. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṃsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṃ otarituṃ, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
197已对照

一百九十七、再者,此处有某位比丘能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,然而在交战中受挫、失常。什么是他的交战呢?在此,当比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋时,女人走近[他],挨着[他]坐下、挨着[他]躺下、扑压[他]。他被女人挨着坐下、挨着躺下、扑压时,未舍弃学处、未显露羸弱,就行了淫欲法。这就是他的交战。

犹如那位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,然而在交战中受挫、失常;这个人与他相似。此处有某一种人就是这样的。这是比丘之中存在、可得的第四种譬如战士的人。

197Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati. Kimassa sampahārasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno sikkhaṃ appaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā methunaṃ dhammaṃ paṭisevati. Idamassa sampahārasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu.
198已对照

一百九十八、再者,此处有某位比丘能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,能忍受交战。他战胜那场战争、成为战胜者,而就居于那同一战场。什么是他的战争的胜利呢?在此,当比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋时,女人走近[他],挨着[他]坐下、挨着[他]躺下、扑压[他]。他被女人挨着坐下、挨着躺下、扑压时,[从她手中]解开、挣脱,随意而去。

他前往僻静的坐卧处——林野、树下、山岳、峡谷、山洞、坟场、丛林边地、露地、草堆。他去到林野、或去到树下、或去到空屋,结跏趺而坐,保持其身正直,使念现起于面前。他舍断对世间的贪欲,以离贪欲之心而住,使心从贪欲中净化;舍断瞋恚与恼恨,以无瞋之心而住,怀着利益、悲悯一切众生生命之心,使心从瞋恚与恼恨中净化;舍断昏沉睡眠,离昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,使心从昏沉睡眠中净化;舍断掉举追悔,不掉举而住,内心寂静,使心从掉举追悔中净化;舍断疑,度脱疑惑而住,对诸善法不再犹豫,使心从疑中净化。

他舍断这五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅;寻、伺寂止,……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。

当他的心如此得定、清净、皎洁、无秽、离随烦恼、柔软、适于作业、住立、达到不动时,他引导心、使心转向于漏尽智。他如实了知“此是苦”,如实了知“此是苦之集”,如实了知“此是苦之灭”,如实了知“此是导至苦灭之道”;如实了知“此是诸漏”,如实了知“此是漏之集”,如实了知“此是漏之灭”,如实了知“此是导至漏灭之道”。

当他如此知、如此见时,心从欲漏解脱,心从有漏解脱,心从无明漏解脱。于解脱时,有“已解脱”之智。他了知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”这就是他的战争的胜利。犹如那位战士能忍受尘头,能忍受旗顶,能忍受喧嚷,能忍受交战,他战胜那场战争、成为战胜者,而就居于那同一战场;这个人与他相似。此处有某一种人就是这样的。这是比丘之中存在、可得的第五种譬如战士的人。这就是比丘之中存在、可得的五种譬如战士的人。

198Puna caparaṃ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ. So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Kimassa saṅgāmavijayasmiṃ? Idha bhikkhuṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati. So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno viniveṭhetvā vinimocetvā yena kāmaṃ pakkamati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ime āsavā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti pajānāti. Idamassa saṅgāmavijayasmiṃ. Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṃ sahati dhajaggaṃ sahati ussāraṇaṃ sahati sampahāraṃ, so taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati, tathūpamo ayaṃ puggalo. Evarūpopi idhekacco puggalo hoti. Ayaṃ pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu. Ime pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu.
199已对照

一百九十九、此中什么是五种常乞食者?由于迟钝、由于愚痴而成为常乞食者;恶欲、为欲所制而成为常乞食者;由于疯狂、心乱而成为常乞食者;[想着]“[这是]诸佛与佛弟子所称赞的”而成为常乞食者;然而,唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为常乞食者。此中,凡这位唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为常乞食者的常乞食者,他是这五种常乞食者中的第一者、最胜者、为首者、最上者、最尊者。

犹如从牛有乳,从乳有酪,从酪有生酥,从生酥有熟酥,从熟酥有醍醐,醍醐被称为其中最上的;同样,凡这位唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为常乞食者的常乞食者,他是这五种常乞食者中的第一者、最胜者、为首者、最上者、最尊者。这就是五种常乞食者。

199Tattha katame pañca piṇḍapātikā? Mandattā momūhattā piṇḍapātiko hoti, pāpiccho icchāpakato piṇḍapātiko hoti, ummādā cittavikkhepā piṇḍapātiko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti piṇḍapātiko hoti, api ca appicchataṃyeva [appicchaṃyeva (syā.) a. ni. 5.181] nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva [idamaṭṭhitaṃyeva (sī.)] nissāya piṇḍapātiko hoti. Tatra yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho [mokkho (sī.)] ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ [nonītaṃ (sī.)], navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ piṇḍapātiko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya piṇḍapātiko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ piṇḍapātikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca piṇḍapātikā.
200已对照

二百、此中什么是五种时后不食者……乃至……五种一座食者……乃至……五种持粪扫衣者……乃至……五种三衣者……乃至……五种林野住者……乃至……五种树下住者……乃至……五种露地住者……乃至……五种常坐不卧者……乃至……五种随处住者……乃至……。

200Tattha katame pañca khalupacchābhattikā…pe… pañca ekāsanikā…pe… pañca paṃsukūlikā…pe… pañca tecīvarikā…pe… pañca āraññikā…pe… pañca rukkhamūlikā …pe… pañca abbhokāsikā…pe… pañca nesajjikā…pe… pañca yathāsanthatikā…pe….
201已对照

二百零一、此中什么是五种冢间住者?由于迟钝、由于愚痴而成为冢间住者;恶欲、为欲所制而成为冢间住者;由于疯狂、心乱而成为冢间住者;[想着]“[这是]诸佛与佛弟子所称赞的”而成为冢间住者;然而,唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为冢间住者。此中,凡这位唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为冢间住者的冢间住者,他是这五种冢间住者中的第一者、最胜者、为首者、最上者、最尊者。

犹如从牛有乳,从乳有酪,从酪有生酥,从生酥有熟酥,从熟酥有醍醐,醍醐被称为其中最上的;同样,凡这位唯依于少欲、唯依于知足、唯依于削减、唯依于以此为目的之性而成为冢间住者的冢间住者,他是这五种冢间住者中的第一者、最胜者、为首者、最上者、最尊者。这就是五种冢间住者。

201Tattha katame pañca sosānikā? Mandattā momūhattā sosāniko hoti, pāpiccho icchāpakato sosāniko hoti, ummādā cittavikkhepā sosāniko hoti, ‘‘vaṇṇitaṃ buddhehi buddhasāvakehī’’ti sosāniko hoti, api ca appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti. Tatra yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi nāma gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṃ tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ yvāyaṃ sosāniko appicchataṃyeva nissāya santuṭṭhiṃyeva nissāya sallekhaṃyeva nissāya idamatthitaṃyeva nissāya sosāniko hoti, ayaṃ imesaṃ pañcannaṃ sosānikānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime pañca sosānikā.
已对照

五法的解说。