快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 因缘相应·食品 2. Āhāravaggo

本经目录二、食品一、食经二、牟犁破群那经三、沙门婆罗门经四、第二沙门婆罗门经五、迦旃延氏经六、说法者经七、裸行者迦叶经八、玷牟留经九、愚人与智者经十、缘经食品第二。

已对照

二、食品

2. Āhāravaggo
已对照

一、食经

1. Āhārasuttaṃ
11缅 1.253已对照

十一、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园……乃至……世尊这样说:“诸比丘,有这四种食(āhāra),为已生(bhūta)的众生之存续,或为求生者(sambhavesī)之资益。是哪四[种]呢?段食(kabaḷīkāra āhāra)——粗的或细的,触为第二,意思(manosañcetanā)为第三,识为第四。诸比丘,这些就是四种食,为已生的众生之存续,或为求生者之资益。”

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro [kabaḷiṃkāro (sī. pī.), kavaḷīkāro (syā. kaṃ.)] āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
PTS 2.12已对照

“诸比丘,这四种食,以何为因缘(nidāna)?以何为集起?以何为生?以何为根源?这四种食以爱(taṇhā)为因缘,以爱为集起,以爱为生,以爱为根源。诸比丘,而这爱,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?爱以受为因缘,以受为集起,以受为生,以受为根源。诸比丘,而这受,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?受以触为因缘,以触为集起,以触为生,以触为根源。诸比丘,而这触,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?触以六处为因缘,以六处为集起,以六处为生,以六处为根源。诸比丘,而这六处,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?六处以名色为因缘,以名色为集起,以名色为生,以名色为根源。诸比丘,而这名色,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?名色以识为因缘,以识为集起,以识为生,以识为根源。诸比丘,而这识,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?识以行为因缘,以行为集起,以行为生,以行为根源。诸比丘,而这些行,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?行以无明为因缘,以无明为集起,以无明为生,以无明为根源。

‘‘Ime, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā. Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā. Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā. Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo. Saḷāyatanañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ. Nāmarūpañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ. Viññāṇañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ. Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
缅 1.254已对照

“诸比丘,就这样:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。”第一[经]。

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、牟犁破群那经

2. Moḷiyaphaggunasuttaṃ
12PTS 2.13已对照

十二、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,有这四种食,为已生的众生之存续,或为求生者之资益。是哪四[种]呢?段食——粗的或细的,触为第二,意思为第三,识为第四。诸比丘,这些就是四种食,为已生的众生之存续,或为求生者之资益。”

12. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā’’ti.
已对照

这样说时,具寿牟犁破群那对世尊这样说:“尊者,是谁食识食呢?”“这不是恰当的问题,”世尊说,“我不说‘[他]食’。若我说‘[他]食’,那么此中恰当的问题就会是:‘尊者,是谁食呢?’但我不这样说。对于不这样说的我,若有人这样问:‘尊者,识食是什么的[缘]呢?’这才是恰当的问题。此中恰当的解答是:‘识食是未来的再有之生起的缘;当那已生时,便有六处;以六处为缘而有触。’”

Evaṃ vutte, āyasmā moḷiyaphagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, viññāṇāhāraṃ āhāretī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘āhāretī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Āhāretī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, āhāretī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kissa nu kho, bhante, viññāṇāhāro’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo, tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
已对照

“尊者,是谁触呢?”“这不是恰当的问题,”世尊说,“我不说‘[他]触’。若我说‘[他]触’,那么此中恰当的问题就会是:‘尊者,是谁触呢?’但我不这样说。对于不这样说的我,若有人这样问:‘尊者,以何为缘而有触呢?’这才是恰当的问题。此中恰当的解答是:‘以六处为缘而有触,以触为缘而有受。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, phusatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘phusatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Phusatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, phusatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, phasso’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā’’’ti.
已对照

“尊者,是谁感受呢?”“这不是恰当的问题,”世尊说,“我不说‘[他]感受’。若我说‘[他]感受’,那么此中恰当的问题就会是:‘尊者,是谁感受呢?’但我不这样说。对于不这样说的我,若有人这样问:‘尊者,以何为缘而有受呢?’这才是恰当的问题。此中恰当的解答是:‘以触为缘而有受,以受为缘而有爱。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, vedayatī’’ti [vediyatīti (sī. pī. ka.)]? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘vedayatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Vedayatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, vedayatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, vedanā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
PTS 2.14缅 1.255已对照

“尊者,是谁渴求呢?”“这不是恰当的问题,”世尊说,“我不说‘[他]渴求’。若我说‘[他]渴求’,那么此中恰当的问题就会是:‘尊者,是谁渴求呢?’但我不这样说。对于不这样说的我,若有人这样问:‘尊者,以何为缘而有爱呢?’这才是恰当的问题。此中恰当的解答是:‘以受为缘而有爱,以爱为缘而有取。’”

‘‘Ko nu kho, bhante, tasatī’’ti [taṇhīyatīti (sī. syā. kaṃ.)]? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘tasatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Tasatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, tasatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, taṇhā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
已对照

“尊者,是谁执取呢?”“这不是恰当的问题,”世尊说,“我不说‘[他]执取’。若我说‘[他]执取’,那么此中恰当的问题就会是:‘尊者,是谁执取呢?’但我不这样说。对于不这样说的我,若有人这样问:‘尊者,以何为缘而有取呢?’这才是恰当的问题。此中恰当的解答是:‘以爱为缘而有取;以取为缘而有有’……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘Ko nu kho, bhante, upādiyatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘upādiyatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Upādiyatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, upādiyatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, upādāna’nti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo’ti…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已对照

“破群那,正由六触处的无余离贪、灭,而有触之灭;以触之灭而有受之灭;以受之灭而有爱之灭;以爱之灭而有取之灭;以取之灭而有有之灭;以有之灭而有生之灭;以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。”第二[经]。

‘‘Channaṃ tveva, phagguna, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、沙门婆罗门经

3. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
13PTS 2.15缅 1.256已对照

十三、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,不了知老死,不了知老死之集起,不了知老死之灭,不了知导至老死灭之道;不了知生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……不了知诸行,不了知行之集起,不了知行之灭,不了知导至行灭之道。诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。

13. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā; na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ [brāhmaññatthaṃ (syā. kaṃ.) moggallānabyākaraṇaṃ oloketabbaṃ] vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
已对照

“诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门,了知老死,了知老死之集起,了知老死之灭,了知导至老死灭之道;了知生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……了知诸行,了知行之集起,了知行之灭,了知导至行灭之道。诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第三[经]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第二沙门婆罗门经

4. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
14已对照

十四、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,不了知这些法,不了知这些法之集起,不了知这些法之灭,不了知导至这些法灭之道——[他们]不了知哪些法,不了知哪些法之集起,不了知哪些法之灭,不了知导至哪些法灭之道呢?”

14. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, katame dhamme nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti’’?
PTS 2.16已对照

“[他们]不了知老死,不了知老死之集起,不了知老死之灭,不了知导至老死灭之道;不了知生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……不了知诸行,不了知行之集起,不了知行之灭,不了知导至行灭之道。[他们]不了知这些法,不了知这些法之集起,不了知这些法之灭,不了知导至这些法灭之道。诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。

‘‘Jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
缅 1.257已对照

“诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门,了知这些法,了知这些法之集起,了知这些法之灭,了知导至这些法灭之道——[他们]了知哪些法,了知哪些法之集起,了知哪些法之灭,了知导至哪些法灭之道呢?

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, katame dhamme pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti?
已对照

“[他们]了知老死,了知老死之集起,了知老死之灭,了知导至老死灭之道;了知生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……了知诸行,了知行之集起,了知行之灭,了知导至行灭之道。[他们]了知这些法,了知这些法之集起,了知这些法之灭,了知导至这些法灭之道。诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第四[经]。

‘‘Jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā, brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、迦旃延氏经

5. Kaccānagottasuttaṃ
15PTS 2.17已对照

十五、住在舍卫城。那时,具寿迦旃延氏来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿迦旃延氏对世尊这样说:“尊者,人们说‘正见、正见’。尊者,到什么程度是正见呢?”

15. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā kaccānagotto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kaccānagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sammādiṭṭhi hotī’’ti?
缅 1.258已对照

“迦旃延,这世间大多依止于二者——有性与无性。迦旃延,对如实以正慧见世间之集起者而言,凡于世间的无性,那便不存在。迦旃延,对如实以正慧见世间之灭者而言,凡于世间的有性,那便不存在。迦旃延,这世间大多被攀附、取与执著所缚;而这[圣弟子]对那攀附与取、心的立足处、执著与随眠,不趋近、不执取、不立足于‘我的自我’。对于‘生起的唯是苦在生起,灭去的唯是苦在灭去’,他不怀疑、不犹豫;于此,他的智是不依他缘的。迦旃延,到此为止便是正见。

‘‘Dvayanissito khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañca. Lokasamudayaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā sā na hoti. Lokanirodhaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke atthitā sā na hoti. Upayupādānābhinivesavinibandho [upāyupādānābhinivesavinibandho (sī. syā. kaṃ. pī.)] khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena. Tañcāyaṃ upayupādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayaṃ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti – ‘attā me’ti. ‘Dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhaṃ nirujjhamānaṃ nirujjhatī’ti na kaṅkhati na vicikicchati aparapaccayā ñāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hoti.
已对照

“迦旃延,‘一切都有’,这是一边;‘一切都无’,这是第二边。迦旃延,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”第五[经]。

‘‘‘Sabbaṃ atthī’ti kho, kaccāna, ayameko anto. ‘Sabbaṃ natthī’ti ayaṃ dutiyo anto. Ete te, kaccāna, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、说法者经

6. Dhammakathikasuttaṃ
16PTS 2.18已对照

十六、在舍卫城……乃至……那时,某位比丘来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,人们说‘说法者、说法者’。尊者,到什么程度是说法者呢?”

16. Sāvatthiyaṃ …pe… atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
已对照

“比丘,若为了对老死的厌离、离贪、灭而说法,便足以称[他]为‘说法者比丘’。比丘,若为了对老死的厌离、离贪、灭而行道,便足以称[他]为‘法随法行的比丘’。比丘,若由对老死的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱,便足以称[他]为‘已达现法涅槃的比丘’。

‘‘Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāya.
已对照

“比丘,若为了对生……乃至……比丘,若为了对有……比丘,若为了对取……比丘,若为了对爱……比丘,若为了对受……比丘,若为了对触……比丘,若为了对六处……比丘,若为了对名色……比丘,若为了对识……比丘,若为了对诸行……比丘,若为了对无明的厌离、离贪、灭而说法,便足以称[他]为‘说法者比丘’。比丘,若为了对无明的厌离、离贪、灭而行道,便足以称[他]为‘法随法行的比丘’。比丘,若由对无明的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱,便足以称[他]为‘已达现法涅槃的比丘’。”

‘‘Jātiyā ce bhikkhu…pe… bhavassa ce bhikkhu… upādānassa ce bhikkhu… taṇhāya ce bhikkhu… vedanāya ce bhikkhu… phassassa ce bhikkhu… saḷāyatanassa ce bhikkhu… nāmarūpassa ce bhikkhu… viññāṇassa ce bhikkhu… saṅkhārānaṃ ce bhikkhu… avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已对照

七、裸行者迦叶经

7. Acelakassapasuttaṃ
17PTS 2.19缅 1.259已对照

十七、如是我闻——一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,世尊于上午穿好[下衣],取了钵与衣,入王舍城乞食。裸行者迦叶(Acela Kassapa)远远地就看见世尊走来。看见之后,他来到世尊那里;到了之后,与世尊互相问候;交换了友好、可念的问候话语之后,站在一旁。站在一旁的裸行者迦叶对世尊这样说:“我们想问乔达摩尊师某一点,如果乔达摩尊师肯给我们机会解答问题的话。”

17. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho acelo kassapo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva [kiñcideva (ka.)] desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti.
已对照

“迦叶,现在还不是[提]问题的时候,我们已进入俗家之间了。”裸行者迦叶第二次对世尊这样说:“我们想问乔达摩尊师某一点,如果乔达摩尊师肯给我们机会解答问题的话。”“迦叶,现在还不是[提]问题的时候,我们已进入俗家之间了。”裸行者迦叶第三次……乃至……“我们已进入俗家之间了。”这样说时,裸行者迦叶对世尊这样说:“我们并不是想问乔达摩尊师很多[事]。”“迦叶,你想[问]什么,就问吧。”

‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Tatiyampi kho acelo kassapo…pe… antaragharaṃ paviṭṭhamhāti. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ bahudeva pucchitukāmā’’ti. ‘‘Puccha, kassapa, yadākaṅkhasī’’ti.
PTS 2.20已对照

“乔达摩尊师,苦是自作的吗?”“迦叶,不要这样。”世尊说。“那么,乔达摩尊师,苦是他作的吗?”“迦叶,不要这样。”世尊说。“乔达摩尊师,苦是自作且他作的吗?”“迦叶,不要这样。”世尊说。“那么,乔达摩尊师,苦是非自作非他作而无因而生的吗?”“迦叶,不要这样。”世尊说。“乔达摩尊师,苦是没有的吗?”“迦叶,并非苦是没有的;迦叶,苦是有的。”“那么,乔达摩尊师是不知苦、不见苦的。”“迦叶,我并非不知苦、不见苦。迦叶,我确实知苦;迦叶,我确实见苦。”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti? ‘Na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ. Atthi kho, kassapa, dukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti. ‘Na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’’’nti.
缅 1.260已对照

“‘乔达摩尊师,苦是自作的吗?’——被这样问时,您说‘迦叶,不要这样’。‘那么,乔达摩尊师,苦是他作的吗?’——被这样问时,您说‘迦叶,不要这样’。‘乔达摩尊师,苦是自作且他作的吗?’——被这样问时,您说‘迦叶,不要这样’。‘那么,乔达摩尊师,苦是非自作非他作而无因而生的吗?’——被这样问时,您说‘迦叶,不要这样’。‘乔达摩尊师,苦是没有的吗?’——被这样问时,您说‘迦叶,并非苦是没有的;迦叶,苦是有的’。‘那么,乔达摩尊师是不知苦、不见苦的’——被这样问时,您说‘迦叶,我并非不知苦、不见苦。迦叶,我确实知苦;迦叶,我确实见苦’。尊者,愿世尊为我告示苦;尊者,愿世尊为我开示苦。”

‘‘Ki nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ, atthi kho, kassapa, dukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca [ayaṃ cakāro sī. potthake natthi] me, bhante, bhagavā dukkhaṃ. Desetu ca [ayaṃ cakāro sī. potthake natthi] me, bhante, bhagavā dukkha’’nti.
PTS 2.21已对照

“迦叶,‘他作,他感受’——于最初[如是]存在时,[便有]‘苦是自作的’;这样说者,[其见]便趋入这常[见]。迦叶,‘一人作,另一人感受’——对为受所刺者而言,[便有]‘苦是他作的’;这样说者,[其见]便趋入这断[见]。迦叶,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”

‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti [paṭisaṃvediyatīti (sī. pī. ka.)] kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ sassataṃ etaṃ pareti. ‘Añño karoti añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ ucchedaṃ etaṃ pareti. Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已对照

这样说时,裸行者迦叶对世尊这样说:“奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,犹如把倒覆的扶起……乃至……使有眼者得见诸色。正是如此,世尊以种种方式开显了法。尊者,我皈依世尊、法与比丘僧团。尊者,愿我能在世尊座下得出家,得具足戒。”

Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya…pe… cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
已对照

“迦叶,凡先前为其他外道者(aññatitthiyapubba),若在此法与律中希求出家、希求具足戒,他须别住(parivāsa)四个月;四个月过后,比丘们若心已喜悦,便令他出家、授予具足戒以成为比丘。不过,我已知晓人的差别。”

‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū [bhikkhū ākaṅkhamānā (syā. kaṃ. pī. ka.)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mayā puggalavemattatā viditā’’ti.
缅 1.261已对照

“尊者,若先前为其他外道者在此法与律中希求出家、希求具足戒,[须]别住四个月,四个月过后比丘们若心已喜悦便令其出家、授予具足戒以成为比丘——那么我愿别住四年;四年过后,愿比丘们心已喜悦,令我出家、授予具足戒以成为比丘。”

‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū [bhikkhū ākaṅkhamānā (syā. kaṃ. pī. ka.)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṃ vassānaṃ accayena [accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.
PTS 2.22已对照

裸行者迦叶便在世尊座下得了出家,得了具足戒。而具寿迦叶受具足戒不久,独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿迦叶也成为阿罗汉之一。第七[经]。

Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
已对照

八、玷牟留经

8. Timbarukasuttaṃ
18已对照

十八、住在舍卫城。那时,游方者玷牟留(Timbaruka)来到世尊那里;到了之后,与世尊互相问候;交换了友好、可念的问候话语之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者玷牟留对世尊这样说——

18. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,苦乐是自作的吗?”“玷牟留,不要这样。”世尊说。“那么,乔达摩尊师,苦乐是他作的吗?”“玷牟留,不要这样。”世尊说。“乔达摩尊师,苦乐是自作且他作的吗?”“玷牟留,不要这样。”世尊说。“那么,乔达摩尊师,苦乐是非自作非他作而无因而生的吗?”“玷牟留,不要这样。”世尊说。“乔达摩尊师,苦乐是没有的吗?”“玷牟留,并非苦乐是没有的;玷牟留,苦乐是有的。”“那么,乔达摩尊师是不知苦乐、不见苦乐的吗?”“玷牟留,我并非不知苦乐、不见苦乐。玷牟留,我确实知苦乐;玷牟留,我确实见苦乐。”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti? ‘Na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti? ‘Na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’’’nti.
PTS 2.23缅 1.262已对照

“‘乔达摩尊师,苦乐是自作的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,不要这样’。‘那么,乔达摩尊师,苦乐是他作的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,不要这样’。‘乔达摩尊师,苦乐是自作且他作的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,不要这样’。‘那么,乔达摩尊师,苦乐是非自作非他作而无因而生的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,不要这样’。‘乔达摩尊师,苦乐是没有的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,并非苦乐是没有的;玷牟留,苦乐是有的’。‘那么,乔达摩尊师是不知苦乐、不见苦乐的吗?’——被这样问时,您说‘玷牟留,我并非不知苦乐、不见苦乐。玷牟留,我确实知苦乐;玷牟留,我确实见苦乐’。愿乔达摩尊师为我告示苦乐;愿乔达摩尊师为我开示苦乐。”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ. Desetu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkha’’nti.
已对照

“玷牟留,‘就是那受,就是他在感受’——于最初[如是]存在时,[便有]‘苦乐是自作的’,我也不这样说。玷牟留,‘受是另一个,感受者是另一个’——对为受所刺者而言,[便有]‘苦乐是他作的’,我也不这样说。玷牟留,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”

‘‘‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. ‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
已对照

这样说时,游方者玷牟留对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师……乃至……我皈依乔达摩尊师、法与比丘僧团。愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第八[经]。

Evaṃ vutte, timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、愚人与智者经

9. Bālapaṇḍitasuttaṃ
19PTS 2.24缅 1.263已对照

十九、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,对于被无明所盖、与渴爱相应的愚人,这个身体便如是生起了。如是,这个身体与外在的名色——这样,这就是二者;缘于二者而有触;唯六处而已,愚人被它们所触而感受乐与苦,或被其中某一个[所触]。”

19. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, bālassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni [saḷāyatanāni (ka.)], yehi phuṭṭho bālo sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
已对照

“诸比丘,对于被无明所盖、与渴爱相应的智者,这个身体便如是生起了。如是,这个身体与外在的名色——这样,这就是二者;缘于二者而有触;唯六处而已,智者被它们所触而感受乐与苦,或被其中某一个[所触]。”

‘‘Avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, paṇḍitassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni, yehi phuṭṭho paṇḍito sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
已对照

“诸比丘,此中,智者与愚人之间,有什么差别?有什么更多的作为?有什么不同?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”

‘‘Tatra, bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso [adhippāyo (sī. pī. ka.), adhippāyaso (syā. kaṃ.) adhi + pa + yasu + ṇa + sī = adhippayāso] kiṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālenā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā, bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
已对照

“那么,诸比丘,你们听着,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺了世尊。世尊这样说——

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,愚人被无明所覆、与渴爱相应,由此这个身体生起了;而愚人的那同一无明未断,那同一渴爱未遍尽。这是什么缘故呢?诸比丘,愚人未曾为正确地灭尽苦而行梵行。因此,愚人身坏之后,成为趋向身者;他既成为趋向身者,便不从生、老死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出。我说他不从苦中脱出。

‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa bālassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā bālassa appahīnā sā ca taṇhā aparikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, bālo acari brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā bālo kāyassa bhedā kāyūpago hoti, so kāyūpago samāno na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
PTS 2.25缅 1.264已对照

“诸比丘,智者被无明所覆、与渴爱相应,由此这个身体生起了;而智者的那同一无明已断,那同一渴爱已遍尽。这是什么缘故呢?诸比丘,智者曾为正确地灭尽苦而行梵行。因此,智者身坏之后,不成为趋向身者;他既成为不趋向身者,便从生、老死、愁、悲、苦、忧、恼中脱出。我说他从苦中脱出。诸比丘,这就是智者与愚人之间的差别、更多的作为、不同,即:梵行之住。”第九[经]。

‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa paṇḍitassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā paṇḍitassa pahīnā, sā ca taṇhā parikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Acari, bhikkhave, paṇḍito brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā paṇḍito kāyassa bhedā na kāyūpago hoti. So akāyūpago samāno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālena yadidaṃ brahmacariyavāso’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、缘经

10. Paccayasuttaṃ
20已对照

二十、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说缘起与缘生之法。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺了世尊。世尊这样说——

20. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādañca vo, bhikkhave, desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是缘起?诸比丘,以生为缘而有老死。无论诸如来出现,或诸如来不出现,那界正是确立的——[即]法住性、法决定性、此缘性。如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它],并说‘你们看’——‘诸比丘,以生为缘而有老死。’”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha – ‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ’’’.
PTS 2.26已对照

“诸比丘,以有为缘而有生……乃至……诸比丘,以取为缘而有有……诸比丘,以爱为缘而有取……诸比丘,以受为缘而有爱……诸比丘,以触为缘而有受……诸比丘,以六处为缘而有触……诸比丘,以名色为缘而有六处……诸比丘,以识为缘而有名色……诸比丘,以行为缘而有识……诸比丘,以无明为缘而有行。无论诸如来出现,或诸如来不出现,那界正是确立的——[即]法住性、法决定性、此缘性。如来现正觉它、现观它;现正觉、现观之后,告示、开示、施设、建立、开显、分别、阐明[它],并说‘你们看’——‘诸比丘,以无明为缘而有行。’诸比丘,如此,凡此中的如性、不虚妄性、不异如性、此缘性——诸比丘,这称为缘起。

‘‘Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… upādānapaccayā, bhikkhave, bhavo… taṇhāpaccayā, bhikkhave, upādānaṃ… vedanāpaccayā, bhikkhave, taṇhā… phassapaccayā, bhikkhave, vedanā… saḷāyatanapaccayā, bhikkhave, phasso… nāmarūpapaccayā, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… viññāṇapaccayā, bhikkhave, nāmarūpaṃ… saṅkhārapaccayā, bhikkhave, viññāṇaṃ… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha ‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā’. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
缅 1.265已对照

“诸比丘,什么是缘生之法?诸比丘,老死是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。诸比丘,生是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。诸比丘,有是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。诸比丘,取……乃至……诸比丘,爱……诸比丘,受……诸比丘,触……诸比丘,六处……诸比丘,名色……诸比丘,识……诸比丘,行……诸比丘,无明是无常的、有为的、缘生的、尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法。诸比丘,这些称为缘生之法。

‘‘Katame ca, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā? Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Jāti, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Bhavo, bhikkhave, anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo. Upādānaṃ bhikkhave…pe… taṇhā, bhikkhave… vedanā, bhikkhave… phasso, bhikkhave… saḷāyatanaṃ, bhikkhave… nāmarūpaṃ, bhikkhave… viññāṇaṃ, bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… avijjā, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Ime vuccanti, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā.
PTS 2.27已对照

“诸比丘,一旦对圣弟子而言,‘这缘起与这些缘生之法’已如实以正慧善见,他会回溯前际——‘我在过去世曾存在吗?我在过去世不曾存在吗?我在过去世是什么?我在过去世如何存在?我在过去世由什么而成为什么?’;或趋向后际——‘我在未来世将存在吗?我在未来世将不存在吗?我在未来世将是什么?我在未来世将如何存在?我在未来世将由什么而成为什么?’;或于现今、于现在世对内怀有疑惑——‘我究竟存在吗?我究竟不存在吗?我是什么?我如何存在?这个众生从何处来?他将往何处去?’——这是不可能的。这是什么缘故呢?诸比丘,因为对圣弟子而言,这缘起与这些缘生之法已如实以正慧善见。”第十[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ‘ayañca paṭiccasamuppādo, ime ca paṭiccasamuppannā dhammā’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati – ‘ahosiṃ nu kho ahaṃ [nu khvāhaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] atītamaddhānaṃ, nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhāna’nti; aparantaṃ vā upadhāvissati [apadhāvissati (ka.)] – ‘bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati – ‘ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃ gamissatī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Tathāhi, bhikkhave, ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

食品第二。

Āhāravaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

食、破群那,以及两[经]沙门婆罗门;

迦旃延氏、说法者,裸行者与玷牟留;

以及愚人与智者,以缘为第十。

Tassuddānaṃ –
Āhāraṃ phagguno ceva, dve ca samaṇabrāhmaṇā;
Kaccānagotto dhammakathikaṃ, acelaṃ timbarukena ca;
Bālapaṇḍitato ceva, dasamo paccayena cāti.