快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 因缘相应·迦罗罗刹帝利品 4. Kaḷārakhattiyavaggo

本经目录四、迦罗罗刹帝利品一、已生经二、迦罗罗经三、智事经四、第二智事经五、无明缘经六、第二无明缘经七、非你们的经八、思经九、第二思经十、第三思经迦罗罗刹帝利品第四。

已对照

四、迦罗罗刹帝利品

4. Kaḷārakhattiyavaggo
已对照

一、已生经

1. Bhūtasuttaṃ
31已对照

三十一、一时,世尊住在舍卫城。在那里,世尊召唤具寿舍利弗:“舍利弗,这在〈彼岸道〉(Pārāyana)〈阿耆多所问〉(Ajitapañha)中已被说过——

31. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati. Tatra kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane [pārāyaṇe (sī.)] ajitapañhe –
已对照

‘凡已了法者(saṅkhātadhamma),以及此中众多的有学者(sekkha),

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已对照

审慎者(nipaka)被我问及,请说他们的行止(iriya),尊驾(mārisa)。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已对照

舍利弗,对这简略所说的,其义应如何详细地见呢?”这样说时,具寿舍利弗沉默不语。世尊第二次召唤具寿舍利弗……乃至……具寿舍利弗第二次也沉默不语。世尊第三次召唤具寿舍利弗:“舍利弗,这在〈彼岸道〉〈阿耆多所问〉中已被说过——

‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vuttamidaṃ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe –
已对照

‘凡已了法者,以及此中众多的有学者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已对照

审慎者被我问及,请说他们的行止,尊驾。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
PTS 2.48已对照

舍利弗,对这简略所说的,其义应如何详细地见呢?”具寿舍利弗第三次也沉默不语。

‘‘Imassa nu kho, sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti? Tatiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.
缅 1.282已对照

“舍利弗,你见到‘这是已生的(bhūtamidaṃ)’吗?”“尊者,[他]如实以正慧见到‘这是已生的’;如实以正慧见到‘这是已生的’之后,为了对已生者的厌离、离贪、灭而行道。[他]如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的(tadāhārasambhava)’;如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’之后,为了对由食而有者的厌离、离贪、灭而行道。[他]如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法(nirodhadhamma)’;如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’之后,为了对灭法的厌离、离贪、灭而行道。尊者,这样就是有学。

‘‘Bhūtamidanti, sāriputta, passasī’’ti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhante, sekkho hoti.
PTS 2.49已对照

“尊者,怎样是已了法者呢?尊者,[他]如实以正慧见到‘这是已生的’;如实以正慧见到‘这是已生的’之后,由于对已生者的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱(anupādā vimutto)。[他]如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’;如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’之后,由于对由食而有者的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱。[他]如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’;如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’之后,由于对灭法的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱。尊者,这样就是已了法者。尊者,如是,凡在〈彼岸道〉〈阿耆多所问〉中所说的——

‘‘Kathañca, bhante, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, bhante, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, bhante, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
已对照

‘凡已了法者,以及此中众多的有学者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已对照

审慎者被我问及,请说他们的行止,尊驾。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已对照

尊者,对这简略所说的,我这样详细地了知其义。”

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.
已对照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,[他]如实以正慧见到‘这是已生的’;如实以正慧见到‘这是已生的’之后,为了对已生者的厌离、离贪、灭而行道。[他]如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’;如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’之后,为了对由食而有者的厌离、离贪、灭而行道。[他]如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’;如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’之后,为了对灭法的厌离、离贪、灭而行道。舍利弗,这样就是有学。

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭippanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, sāriputta, sekkho hoti.
PTS 2.50缅 1.283已对照

“舍利弗,怎样是已了法者呢?舍利弗,[他]如实以正慧见到‘这是已生的’;如实以正慧见到‘这是已生的’之后,由于对已生者的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱。[他]如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’;如实以正慧见到‘那[已生者]是由食而有的’之后,由于对由食而有者的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱。[他]如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’;如实以正慧见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’之后,由于对灭法的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱。舍利弗,这样就是已了法者。舍利弗,如是,凡在〈彼岸道〉〈阿耆多所问〉中所说的——

‘‘Kathañca, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti? Bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ sammappaññā disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. Evaṃ kho, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti. Iti kho, sāriputta, yaṃ taṃ vuttaṃ pārāyane ajitapañhe –
已对照

‘凡已了法者,以及此中众多的有学者,

‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekkhā puthū idha;
已对照

审慎者被我问及,请说他们的行止,尊驾。’

Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ti.
已对照

舍利弗,对这简略所说的,其义应这样详细地见。”第一[经]。

‘‘Imassa kho sāriputta saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、迦罗罗经

2. Kaḷārasuttaṃ
32已对照

三十二、住在舍卫城。那时,迦罗罗刹帝利(Kaḷārakhattiya)比丘来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的迦罗罗刹帝利比丘对具寿舍利弗这样说:“贤友舍利弗,牟犁破群那(Moḷiyaphagguna)比丘已舍弃学处而还俗了。那位具寿想必在这法与律中没有得到依托(assāsa)。那么,具寿舍利弗在这法与律中已得到依托了吗?”

32. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Na hi nūna so āyasmā imasmiṃ dhammavinaye assāsamalatthāti. Tena hāyasmā sāriputto imasmiṃ dhammavinaye assāsaṃ patto’’ti?
已对照

“贤友,我不怀疑。”“那么,贤友,未来呢?”

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kaṅkhāmī’’ti. ‘‘Āyatiṃ, panāvuso’’ti?
已对照

“贤友,我不犹豫。”

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, vicikicchāmī’’ti.
PTS 2.51已对照

那时,迦罗罗刹帝利比丘从座而起,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的迦罗罗刹帝利比丘对世尊这样说:“尊者,具寿舍利弗已记说了究竟智(aññā):‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti.
缅 1.284已对照

于是,世尊召唤某位比丘:“来,比丘,你以我的话去召唤舍利弗:‘贤友舍利弗,导师召唤你。’”“是的,尊者。”那位比丘应诺世尊之后,来到具寿舍利弗之处;到了之后,对具寿舍利弗这样说:“贤友舍利弗,导师召唤你。”“是的,贤友。”具寿舍利弗应诺那位比丘之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿舍利弗这样说:“舍利弗,听说你已记说了究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’是真的吗?”“尊者,[我]并不是以这些语句、这些文句说出此义的。”“舍利弗,善男子无论以任何法门记说究竟智,所记说的都应视为已记说。”“尊者,我不也正是这样说的吗:‘尊者,[我]并不是以这些语句、这些文句说出此义的。’”

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’ti. ‘‘Evaṃ, āvuso’’ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti? ‘‘Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho [attho ca (syā. kaṃ. ka.)] vutto’’ti. ‘‘Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṃ byākaroti, atha kho byākataṃ byākatato daṭṭhabba’’nti. ‘‘Nanu ahampi, bhante, evaṃ vadāmi – ‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’’’ti.
已对照

“舍利弗,若[人们]这样问你:‘贤友舍利弗,你是如何知、如何见,而记说了究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”

‘‘Sace taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti?
PTS 2.52已对照

“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,你是如何知、如何见,而记说了究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,生以何为因缘,由于那因缘之尽,[我]已了知:「于[缘]已尽时,[果]已尽。」了知「[果]已尽」之后,我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṃ passatā aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti; evaṃ puṭṭhohaṃ [puṭṭho ahaṃ (syā. kaṃ.), puṭṭhāhaṃ (pī. ka.)], bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘yaṃnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṃ khīṇāmhīti viditaṃ. Khīṇāmhīti viditvā – khīṇājāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
缅 1.285已对照

“舍利弗,若[人们]又这样问你:‘贤友舍利弗,那么生以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,那么生以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,生以有为因缘,以有为集起,以有为生,以有为根源。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho taṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘jāti panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已对照

“舍利弗,若[人们]又这样问你:‘贤友舍利弗,那么有以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,那么有以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,有以取为因缘,以取为集起,以取为生,以取为根源。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
PTS 2.53已对照

“舍利弗,若[人们]又这样问你:‘贤友,那么取……乃至……舍利弗,若[人们]又这样问你:贤友舍利弗,那么爱以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,那么爱以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,爱以受为因缘,以受为集起,以受为生,以受为根源。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘upādānaṃ panāvuso…pe… sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – taṇhā panāvuso sāriputta, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā’ti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已对照

“舍利弗,若[人们]又这样问你:‘贤友舍利弗,你是如何知、如何见,而于诸受的欢喜不现起?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,你是如何知、如何见,而于诸受的欢喜不现起?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,有这三受。哪三[受]?乐受、苦受、不苦不乐受。贤友,这三受是无常的。「凡无常的即是苦」已被了知,于诸受的欢喜便不现起。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṃ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘tisso kho imā, āvuso, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti viditaṃ [viditā (ṭīkā)], yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. Evaṃ, puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已对照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,这也是简略解答这同一义的一个法门:‘凡任何所感受的,那都在苦之中。’”

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ‘yaṃ kiñci vedayitaṃ taṃ dukkhasmi’’’nti.
PTS 2.54缅 1.286已对照

“舍利弗,若[人们]又这样问你:‘贤友舍利弗,你是由怎样的解脱而记说了究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’舍利弗,被这样问时,你会怎样解答?”“尊者,若[人们]这样问我:‘贤友舍利弗,你是由怎样的解脱而记说了究竟智——我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有?’尊者,被这样问时,我会这样解答:‘贤友,我由内解脱,由一切取之尽,我如此具念而住,以致这样具念而住时,诸漏不流入,而我也不轻视自己。’尊者,被这样问时,我会这样解答。”

‘‘Sace pana taṃ, sāriputta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, sāriputta, kinti byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘kathaṃ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā – khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘ajjhattaṃ vimokkhā khvāhaṃ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṃ viharantaṃ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
已对照

“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,这也是简略解答这同一义的一个法门——凡沙门所说的诸漏,我对它们不怀疑,我不犹豫它们已被我断。”世尊说了这[经]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta. Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṃkhittena veyyākaraṇāya – ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṃ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
PTS 2.55缅 1.287已对照

在那里,世尊离去不久,具寿舍利弗便召唤诸比丘:“贤友们,世尊在我先前未预知时问了[我]第一个问题,我对此有迟缓。贤友们,自从世尊随喜了第一个问题,我便这样想:即使世尊就此义问我一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门。即使世尊就此义问我一整夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答一整夜,以种种不同的语句、种种不同的法门。即使世尊就此义问我一昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答一昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门。即使世尊就此义问我二昼夜……乃至……我也能就此义为世尊解答二昼夜……乃至……即使世尊就此义问我三昼夜……乃至……我也能就此义为世尊解答三昼夜……乃至……即使世尊就此义问我四昼夜……乃至……我也能就此义为世尊解答四昼夜……乃至……即使世尊就此义问我五昼夜……乃至……我也能就此义为世尊解答五昼夜……乃至……即使世尊就此义问我六昼夜……乃至……我也能就此义为世尊解答六昼夜……乃至……即使世尊就此义问我七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门。”

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi – ‘‘pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi, tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattindivaṃ [rattidivaṃ (ka.)] cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattindivampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… dve rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… tīṇi rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… tīṇi rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cattāri rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cattāri rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… pañca rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… pañca rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… cha rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya…pe… cha rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ…pe… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
PTS 2.56已对照

那时,迦罗罗刹帝利比丘从座而起,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的迦罗罗刹帝利比丘对世尊这样说:“尊者,具寿舍利弗作了狮子吼:‘贤友们,世尊在我先前未预知时问了[我]第一个问题,我对此有迟缓。贤友们,自从世尊随喜了第一个问题,我便这样想:即使世尊就此义问我一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门;即使[世尊问我]一整夜……乃至……即使世尊[问]我一昼夜……乃至……即使世尊[问]我二昼夜……乃至……三[昼夜]……四[昼夜]……五[昼夜]……六[昼夜]……即使世尊就此义问我七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,我也能就此义为世尊解答七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门。’”

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito – pubbe appaṭisaṃviditaṃ maṃ, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṃ. Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṃ pañhaṃ anumodi, tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – divasaṃ cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi; rattiṃ cepi…pe… rattindivaṃ cepi maṃ bhagavā…pe… dve rattindivāni cepi maṃ bhagavā…pe… tīṇi… cattāri… pañca… cha… satta rattindivāni cepi maṃ bhagavā etamatthaṃ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṃ bhagavato etamatthaṃ byākareyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti.
缅 1.288已对照

“比丘,因为舍利弗的那法界(dhammadhātu)已被善通达;由于那法界已被善通达,即使我就此义问舍利弗一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门,舍利弗也能就此义为我解答一整天,以种种不同的语句、种种不同的法门。即使我就此义问舍利弗一整夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,舍利弗也能就此义为我解答一整夜……乃至……即使我就此义问舍利弗一昼夜,舍利弗也能就此义为我解答一昼夜……即使我就此义问舍利弗二昼夜,舍利弗也能就此义为我解答二昼夜……即使我就此义问舍利弗三昼夜,舍利弗也能就此义为我解答三昼夜……即使我就此义问舍利弗四昼夜,舍利弗也能就此义为我解答四昼夜……即使我就此义问舍利弗五昼夜,舍利弗也能就此义为我解答五昼夜……即使我就此义问舍利弗六昼夜,舍利弗也能就此义为我解答六昼夜……即使我就此义问舍利弗七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门,舍利弗也能就此义为我解答七昼夜,以种种不同的语句、种种不同的法门。”第二[经]。

‘‘Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. Rattiṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya…pe… rattindivaṃ cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… dve rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… tīṇi rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cattāri rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… pañca rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… cha rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya… satta rattindivāni cepāhaṃ sāriputtaṃ etamatthaṃ puccheyyaṃ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṃ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、智事经

3. Ñāṇavatthusuttaṃ
33已对照

三十三、在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说四十四智事(ñāṇavatthu)。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

33. Sāvatthiyaṃ…pe… ‘‘catucattārīsaṃ vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 2.57已对照

“诸比丘,什么是四十四智事?于老死的智、于老死之集起的智、于老死之灭的智、于导至老死灭之道的智;于生的智、于生之集起的智、于生之灭的智、于导至生灭之道的智;于有的智、于有之集起的智、于有之灭的智、于导至有灭之道的智;于取的智、于取之集起的智、于取之灭的智、于导至取灭之道的智;于爱的智、于爱之集起的智、于爱之灭的智、于导至爱灭之道的智;于受的智、于受之集起的智、于受之灭的智、于导至受灭之道的智;于触的智……乃至……于六处的智……于名色的智……于识的智……于诸行的智、于行之集起的智、于行之灭的智、于导至行灭之道的智。诸比丘,这些称为四十四智事。

‘‘Katamāni [katamāni ca (syā. kaṃ. pī. ka.)], bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni? Jarāmaraṇe ñāṇaṃ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; jātiyā ñāṇaṃ, jātisamudaye ñāṇaṃ, jātinirodhe ñāṇaṃ, jātinirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; bhave ñāṇaṃ, bhavasamudaye ñāṇaṃ, bhavanirodhe ñāṇaṃ, bhavanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; upādāne ñāṇaṃ, upādānasamudaye ñāṇaṃ, upādānanirodhe ñāṇaṃ, upādānanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; taṇhāya ñāṇaṃ, taṇhāsamudaye ñāṇaṃ, taṇhānirodhe ñāṇaṃ, taṇhānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; vedanāya ñāṇaṃ, vedanāsamudaye ñāṇaṃ, vedanānirodhe ñāṇaṃ, vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ; phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ… nāmarūpe ñāṇaṃ… viññāṇe ñāṇaṃ… saṅkhāresu ñāṇaṃ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, catucattārīsaṃ ñāṇavatthūni.
缅 1.289已对照

“诸比丘,什么是老死?凡是那些众生,于彼彼众生类中的老、衰老之状、齿落、发白、皮皱、寿命之衰减、诸根之老熟——这称为老。凡是那些众生,从彼彼众生类中的殒殁、殁亡之状、破坏、消失、死、死亡、命终,诸蕴之破坏,身躯之舍弃——这称为死。如是,这是老,这是死——诸比丘,这称为老死。

‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko, ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo. Idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ; idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
已对照

“由生之集起而有老死之集起;由生之灭而有老死之灭;导至老死灭之道正是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。

‘‘Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; jātinirodhā jarāmaraṇanirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 2.58已对照

“诸比丘,当圣弟子这样了知老死、这样了知老死之集起、这样了知老死之灭、这样了知导至老死灭之道时,这是他的法智(dhamme ñāṇa)。他以这法——已见的、已知的、无时的、已得的、已深入的——对过去、未来作推论(nayaṃ neti)。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ. So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
已对照

“凡是任何于过去时证知了老死、证知了老死之集起、证知了老死之灭、证知了导至老死灭之道的沙门或婆罗门,他们全都正是这样证知的,正如我现在一样。

‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇasamudayaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhaṃ abbhaññaṃsu, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
已对照

“而凡是任何于未来时将证知老死、将证知老死之集起、将证知老死之灭、将证知导至老死灭之道的沙门或婆罗门,他们全都将正是这样证知,正如我现在一样。这是他的类智(anvaye ñāṇa)。

‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇasamudayaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhaṃ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahīti. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
已对照

“诸比丘,当圣弟子的这两种智——法智与类智——清净、皎洁时,诸比丘,这位圣弟子被称为‘见具足者’,也被称为‘观见具足者’,也被称为‘来到此正法者’,也被称为‘见到此正法者’,也被称为‘具足有学之智者’,也被称为‘具足有学之明者’,也被称为‘已入法流者’,也被称为‘具洞察慧的圣者’,也被称为‘触及不死之门而住者’。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipīti.
PTS 2.59缅 1.290已对照

“诸比丘,什么是生?……乃至……诸比丘,什么是有?……诸比丘,什么是取?……诸比丘,什么是爱?……诸比丘,什么是受?……诸比丘,什么是触?……诸比丘,什么是六处?……诸比丘,什么是名色?……诸比丘,什么是识?……诸比丘,什么是诸行?诸比丘,有这三种行——身行、语行、心行。诸比丘,这些称为诸行。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti…pe… katamo ca, bhikkhave, bhavo… katamañca, bhikkhave, upādānaṃ… katamā ca, bhikkhave taṇhā… katamā ca, bhikkhave, vedanā… katamo ca, bhikkhave, phasso… katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ … katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ… katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
已对照

“由无明之集起而有行之集起;由无明之灭而有行之灭;导至行灭之道正是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。

‘‘Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; avijjānirodhā saṅkhāranirodho; ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“诸比丘,当圣弟子这样了知诸行、这样了知行之集起、这样了知行之灭、这样了知导至行灭之道时,这是他的法智。他以这法——已见的、已知的、无时的、已得的、已深入的——对过去、未来作推论。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṃ. So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgatena yaṃ neti.
已对照

“凡是任何于过去时证知了诸行、证知了行之集起、证知了行之灭、证知了导至行灭之道的沙门或婆罗门,他们全都正是这样证知的,正如我现在一样。

‘‘Ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abbhaññaṃsu, saṅkhārasamudayaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhaṃ abbhaññaṃsu, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññaṃsu, sabbe te evameva abbhaññaṃsu, seyyathāpāhaṃ etarahi.
已对照

“而凡是任何于未来时将证知诸行、将证知行之集起、将证知行之灭、将证知导至行灭之道的沙门或婆罗门,他们全都将正是这样证知,正如我现在一样。这是他的类智。

‘‘Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abhijānissanti, saṅkhārasamudayaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhaṃ abhijānissanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhijānissanti, sabbe te evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṃ etarahi. Idamassa anvaye ñāṇaṃ.
已对照

“诸比丘,当圣弟子的这两种智——法智与类智——清净、皎洁时,诸比丘,这位圣弟子被称为‘见具足者’,也被称为‘观见具足者’,也被称为‘来到此正法者’,也被称为‘见到此正法者’,也被称为‘具足有学之智者’,也被称为‘具足有学之明者’,也被称为‘已入法流者’,也被称为‘具洞察慧的圣者’,也被称为‘触及不死之门而住者’。”第三[经]。

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni – dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṃ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第二智事经

4. Dutiyañāṇavatthusuttaṃ
34已对照

三十四、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说七十七智事。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

34. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘sattasattari vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
PTS 2.60缅 1.291已对照

“诸比丘,什么是七十七智事?‘以生为缘而有老死’之智;‘生不存在时便没有老死’之智;‘于过去时也是以生为缘而有老死’之智,‘生不存在时便没有老死’之智;‘于未来时也是以生为缘而有老死’之智,‘生不存在时便没有老死’之智;‘凡是他的那法住智(dhammaṭṭhitiñāṇa),那也是尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法’之智。

‘‘Katamāni, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūni? Jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ.
已对照

“‘以有为缘而有生’之智……乃至……‘以取为缘而有有’之智……‘以爱为缘而有取’之智……‘以受为缘而有爱’之智……‘以触为缘而有受’之智……‘以六处为缘而有触’之智……‘以名色为缘而有六处’之智……‘以识为缘而有名色’之智……‘以行为缘而有识’之智;‘以无明为缘而有行’之智;‘无明不存在时便没有行’之智;‘于过去时也是以无明为缘而有行’之智,‘无明不存在时便没有行’之智;‘于未来时也是以无明为缘而有行’之智,‘无明不存在时便没有行’之智;‘凡是他的那法住智,那也是尽之法、衰灭之法、离贪之法、灭之法’之智。诸比丘,这些称为七十七智事。”第四[经]。

‘‘Bhavapaccayā jātīti ñāṇaṃ…pe… upādānapaccayā bhavoti ñāṇaṃ… taṇhāpaccayā upādānanti ñāṇaṃ… vedanāpaccayā taṇhāti ñāṇaṃ… phassapaccayā vedanāti ñāṇaṃ… saḷāyatanapaccayā phassoti ñāṇaṃ… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti ñāṇaṃ… viññāṇapaccayā nāmarūpanti ñāṇaṃ… saṅkhārapaccayā viññāṇanti ñāṇaṃ; avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; atītampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; anāgatampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṃ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṃ; yampissa taṃ dhammaṭṭhitiñāṇaṃ tampi khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti ñāṇaṃ. Imāni vuccanti, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūnī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、无明缘经

5. Avijjāpaccayasuttaṃ
35PTS 2.61已对照

三十五、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。”这样说时,某位比丘对世尊这样说:“尊者,什么是老死?而这老死是谁的?”世尊说:“这不是恰当的问题。比丘,若有人或这样说:‘什么是老死?而这老死是谁的?’比丘,若有人或这样说:‘老死是一[物],而这老死属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住(brahmacariyavāsa);比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以生为缘而有老死。’”

35. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘katamaṃ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti? ‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
缅 1.292已对照

“尊者,什么是生?而这生是谁的?”世尊说:“这不是恰当的问题。比丘,若有人或这样说:‘什么是生?而这生是谁的?’比丘,若有人或这样说:‘生是一[物],而这生属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住;比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以有为缘而有生。’”

‘‘Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘bhavapaccayā jātī’’’ti.
PTS 2.62已对照

“尊者,什么是有?而这有是谁的?”世尊说:“这不是恰当的问题。比丘,若有人或这样说:‘什么是有?而这有是谁的?’比丘,若有人或这样说:‘有是一[物],而这有属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住;比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以取为缘而有有’……乃至……‘以爱为缘而有取’……‘以受为缘而有爱’……‘以触为缘而有受’……‘以六处为缘而有触’……‘以名色为缘而有六处’……‘以识为缘而有名色’……‘以行为缘而有识’。”

‘‘Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘upādānapaccayā bhavo’ti…pe… ‘taṇhāpaccayā upādānanti… vedanāpaccayā taṇhāti… phassapaccayā vedanāti… saḷāyatanapaccayā phassoti… nāmarūpapaccayā saḷāyatananti… viññāṇapaccayā nāmarūpanti… saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
已对照

“尊者,什么是诸行?而这些行是谁的?”世尊说:“这不是恰当的问题。比丘,若有人或这样说:‘什么是诸行?而这些行是谁的?’比丘,若有人或这样说:‘诸行是一[物],而这些行属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住;比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行。’”

‘‘Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已对照

“比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤(visūkāyika)、诡行(visevita)、异动(vipphandita),无论是哪些——或是‘什么是老死?而这老死是谁的?’,或是‘老死是一[物],而这老死属于另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命异身异’——他的那一切都已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
缅 1.293已对照

“比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤、诡行、异动,无论是哪些——或是‘什么是生?而这生是谁的?’,或是‘生是一[物],而这生属于另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命异身异’——他的那一切都已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
PTS 2.63已对照

“比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤、诡行、异动,无论是哪些——什么是有……乃至……什么是取……什么是爱……什么是受……什么是触……什么是六处……什么是名色……什么是识……乃至……。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamo bhavo…pe… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ…pe….
已对照

“比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤、诡行、异动,无论是哪些——或是‘什么是诸行?而这些行是谁的?’,或是‘诸行是一[物],而这些行属于另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命异身异’——他的那一切都已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。”第五[经]。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二无明缘经

6. Dutiyaavijjāpaccayasuttaṃ
36已对照

三十六、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。

36. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已对照

“诸比丘,若有人或这样说:‘什么是老死?而这老死是谁的?’诸比丘,若有人或这样说:‘老死是一[物],而这老死属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。诸比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住;诸比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。诸比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以生为缘而有老死。’”

‘‘‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
PTS 2.64缅 1.294已对照

“什么是生?……乃至……什么是有?……什么是取?……什么是爱?……什么是受?……什么是触?……什么是六处?……什么是名色?……什么是识?……诸比丘,若有人或这样说:‘什么是诸行?而这些行是谁的?’诸比丘,若有人或这样说:‘诸行是一[物],而这些行属于另一[者]’——这两者义一而唯文异。诸比丘,或有‘命即是身’之见时,便无梵行住;诸比丘,或有‘命异身异’之见时,便无梵行住。诸比丘,不趋近这两边,如来依中[道]说法:‘以无明为缘而有行。’”

‘‘Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārāti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已对照

“诸比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤、诡行、异动,无论是哪些——或是‘什么是老死?而这老死是谁的?’,或是‘老死是一[物],而这老死属于另一[者]’,或是‘命即是身’,或是‘命异身异’——他的那一切都已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. ‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni.
已对照

“诸比丘,正由无明的无余离贪、灭,他所有的那些乖诤、诡行、异动,无论是哪些——什么是生?……乃至……什么是有?……什么是取?……什么是爱?……什么是受?……什么是触?……什么是六处?……什么是名色?……什么是识?……或是‘什么是诸行?而这些行是谁的?’,或是‘诸行是一[物],而这些行属于另一[者]’;或是‘命即是身’,或是‘命异身异’——他的那一切都已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。”第六[经]。

‘‘Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. Katamā jāti…pe… katamo bhavo… katamaṃ upādānaṃ… katamā taṇhā… katamā vedanā… katamo phasso… katamaṃ saḷāyatanaṃ… katamaṃ nāmarūpaṃ… katamaṃ viññāṇaṃ… ‘katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā; ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā. Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、非你们的经

7. Natumhasuttaṃ
37PTS 2.65已对照

三十七、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,这身不是你们的,也不是他人的。诸比丘,这是旧业(purāṇakamma),[是]被造作的(abhisaṅkhata)、被思所策发的(abhisañcetayita),应视为可感受的(vedaniya)。”

37. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘nāyaṃ, bhikkhave, kāyo tumhākaṃ napi aññesaṃ. Purāṇamidaṃ, bhikkhave, kammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ’’.
缅 1.295已对照

“诸比丘,于此,有闻的圣弟子正对缘起好好地如理作意:‘如是,此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起;此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭,即:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。’”第七[经]。

‘‘Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、思经

8. Cetanāsuttaṃ
38已对照

三十八、因缘在舍卫城。“诸比丘,凡所思、凡所遍计(pakappeti)、凡所潜伏(anuseti)的,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有未来的再有之生起。当有未来的再有之生起时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”

38. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ [āramaṇametaṃ (?)] hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
已对照

“诸比丘,若不思、若不遍计,然而若潜伏,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有未来的再有之生起。当有未来的再有之生起时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
PTS 2.66已对照

“诸比丘,而当既不思、也不遍计、也不潜伏时,这便不成为所缘,以供识的住立。所缘不存在时,便没有识的立足处。当那识不住立、不增广时,便没有未来的再有之生起。当没有未来的再有之生起时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。”第八[经]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti na hoti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā asati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第二思经

9. Dutiyacetanāsuttaṃ
39缅 1.296已对照

三十九、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,凡所思、凡所遍计、凡所潜伏的,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有名色的降入(avakkanti)。以名色为缘而有六处;以六处为缘而有触;以触为缘而有受……乃至……爱……取……有……生……老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”

39. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā…pe… taṇhā… upādānaṃ… bhavo… jāti… jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
已对照

“诸比丘,若不思、若不遍计,然而若潜伏,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有名色的降入。以名色为缘而有六处……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已对照

“诸比丘,而当既不思、也不遍计、也不潜伏时,这便不成为所缘,以供识的住立。所缘不存在时,便没有识的立足处。当那识不住立、不增广时,便没有名色的降入。以名色之灭而有六处之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。”第九[经]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nāmarūpassa avakkanti na hoti. Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第三思经

10. Tatiyacetanāsuttaṃ
40PTS 2.67已对照

四十、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,凡所思、凡所遍计、凡所潜伏的,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有倾向(nati)。倾向存在时,便有来去。来去存在时,便有死生。死生存在时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”

40. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
缅 1.297已对照

“诸比丘,若不思、若不遍计,然而若潜伏,这便成为所缘,以供识的住立。所缘存在时,便有识的立足处。当那识已住立、已增广时,便有倾向。倾向存在时,便有来去。来去存在时,便有死生。死生存在时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti atha ce anuseti, ārammaṇametaṃ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. Natiyā sati āgatigati hoti. Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
已对照

“诸比丘,而当既不思、也不遍计、也不潜伏时,这便不成为所缘,以供识的住立。所缘不存在时,便没有识的立足处。当那识不住立、不增广时,便没有倾向。倾向不存在时,便没有来去。来去不存在时,便没有死生。死生不存在时,未来的生、老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。”第十[经]。

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṃ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati āyatiṃ jāti jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

迦罗罗刹帝利品第四。

Kaḷārakhattiyavaggo catuttho.
PTS 2.68已对照

其摄颂——

这是已生的、迦罗罗,以及两[经]智事;

两[经]无明缘,非你们的,三[经]思。

Tassuddānaṃ –
Bhūtamidaṃ kaḷārañca, duve ca ñāṇavatthūni;
Avijjāpaccayā ca dve, natumhā cetanā tayoti.