分别论·无量分别 Appamaññāvibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录

642已对照

十三、无量分别

一、经分别

六百四十二、四无量：在此，比丘以与慈俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与慈俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住。以与悲俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与悲俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住。以与喜俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与喜俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住。以与舍俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与舍俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住。

642Catasso appamaññāyo – idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ [catutthiṃ (sī.)]. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena [abyāpajjhena (sī. syā.)] pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

643已对照

一、慈

六百四十三、比丘如何以与慈俱的心遍满一方而住？犹如见到一个可爱、可意的人会对他起慈一样，正是这样，他以慈遍满一切众生。

此中什么是慈？凡对众生的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。

此中什么是心？凡心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这慈俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与慈俱的心”。

643Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mettāyeyya, evameva sabbe satte mettāya pharati. Tattha katamā mettā? Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘mettāsahagatena cetasā’’ti.

644已对照

六百四十四、“一方”者：或东方，或西方，或北方，或南方，或上，或下，或四方，或隅方。

644‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.

645已对照

六百四十五、“遍满”者：遍满、胜解。

645‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

646已对照

六百四十六、“而住”者：行止、进行、护持、维持、维系、行、住。因此称为“而住”。

646‘‘Viharatī’’ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati. Tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

647已对照

六百四十七、“第二[方]亦然”者：犹如一方，第二方亦然，第三方亦然，第四方亦然，上亦然，下亦然，四方亦然，隅方亦然。

647‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.

648已对照

六百四十八、“于一切处，以一切为己，一切世间”者：完全地、彻底地、无余、无遗。这是遍取之语——“于一切处，以一切为己，一切世间”。

648‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.

649已对照

六百四十九、“以与慈俱的心”——此中什么是慈？凡对众生的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这慈俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与慈俱的心”。

649‘‘Mettāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā mettā? Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘mettāsahagatena cetasā’’ti.

650已对照

六百五十、“广”者：凡广的，那是大的；凡大的，那是无量的；凡无量的，那是无怨的；凡无怨的，那是无恼害的。

650‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo [abyāpajjho (sī. syā.)].

651已对照

六百五十一、“遍满”者：遍满、胜解。

651‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

652已对照

六百五十二、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

652‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

653已对照

二、悲

六百五十三、比丘如何以与悲俱的心遍满一方而住？犹如见到一个贫困、具诸恶行的人会悲悯[他]一样，正是这样，他以悲遍满一切众生。

此中什么是悲？凡对众生的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这悲俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与悲俱的心”。

653Kathañca bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ duggataṃ durūpetaṃ disvā karuṇāyeyya, evameva sabbe satte karuṇāya pharati. Tattha katamā karuṇā? Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya karuṇāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘karuṇāsahagatena cetasā’’ti.

654已对照

六百五十四、“一方”者：或东方，或西方，或北方，或南方，或上，或下，或四方，或隅方。

654‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.

655已对照

六百五十五、“遍满”者：遍满、胜解。

655‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

656已对照

六百五十六、“而住”者：行止、进行、护持、维持、维系、行、住。因此称为“而住”。

656‘‘Viharatī’’ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati. Tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

657已对照

六百五十七、“第二[方]亦然”者：犹如一方，第二方亦然，第三方亦然，第四方亦然，上亦然，下亦然，四方亦然，隅方亦然。

657‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.

658已对照

六百五十八、“于一切处，以一切为己，一切世间”者：完全地、彻底地、无余、无遗。这是遍取之语——“于一切处，以一切为己，一切世间”。

658‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.

659已对照

六百五十九、“以与悲俱的心”——此中什么是悲？凡对众生的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这悲俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与悲俱的心”。

659‘‘Karuṇāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā karuṇā? Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya karuṇāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘karuṇāsahagatena cetasā’’ti.

660已对照

六百六十、“广”者：凡广的，那是大的；凡大的，那是无量的；凡无量的，那是无怨的；凡无怨的，那是无恼害的。

660‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.

661已对照

六百六十一、“遍满”者：遍满、胜解。

661‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

662已对照

六百六十二、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

662‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

663已对照

三、喜

六百六十三、比丘如何以与喜俱的心遍满一方而住？犹如见到一个可爱、可意的人会欢喜一样，正是这样，他以喜遍满一切众生。

此中什么是喜？凡对众生的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这喜俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与喜俱的心”。

663Kathañca bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mudito assa, evameva sabbe satte muditāya pharati. Tattha katamā muditā? Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya muditāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘muditāsahagatena cetasā’’ti.

664已对照

六百六十四、“一方”者：或东方，或西方，或北方，或南方，或上，或下，或四方，或隅方。

664‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.

665已对照

六百六十五、“遍满”者：遍满、胜解。

665‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

666已对照

六百六十六、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

666‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

667已对照

六百六十七、“第二[方]亦然”者：犹如一方，第二方亦然，第三方亦然，第四方亦然，上亦然，下亦然，四方亦然，隅方亦然。

667‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.

668已对照

六百六十八、“于一切处，以一切为己，一切世间”者：完全地、彻底地、无余、无遗。这是遍取之语——“于一切处，以一切为己，一切世间”。

668‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.

669已对照

六百六十九、“以与喜俱的心”——此中什么是喜？凡对众生的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这喜俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与喜俱的心”。

669‘‘Muditāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā muditā? Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya muditāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘muditāsahagatena cetasā’’ti.

670已对照

六百七十、“广”者：凡广的，那是大的；凡大的，那是无量的；凡无量的，那是无怨的；凡无怨的，那是无恼害的。

670‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.

671已对照

六百七十一、“遍满”者：遍满、胜解。

671‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

672已对照

六百七十二、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

672‘‘Viharatī’’ti …pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

673已对照

四、舍

六百七十三、比丘如何以与舍俱的心遍满一方而住？犹如见到一个既非可意、也非不可意的人会持舍一样，正是这样，他以舍遍满一切众生。

此中什么是舍？凡对众生的舍、舍着、已舍着之性、舍心解脱——这称为“舍”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这舍俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与舍俱的心”。

673Kathañca bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ neva manāpaṃ na amanāpaṃ disvā upekkhako assa, evameva sabbe satte upekkhāya pharati. Tattha katamā upekkhā? Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya upekkhāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘upekkhāsahagatena cetasā’’ti.

674已对照

六百七十四、“一方”者：或东方，或西方，或北方，或南方，或上，或下，或四方，或隅方。

674‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.

675已对照

六百七十五、“遍满”者：遍满、胜解。

675‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

676已对照

六百七十六、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

676‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

677已对照

六百七十七、“第二[方]亦然”者：犹如一方，第二方亦然，第三方亦然，第四方亦然，上亦然，下亦然，四方亦然，隅方亦然。

677‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.

678已对照

六百七十八、“于一切处，以一切为己，一切世间”者：完全地、彻底地、无余、无遗。这是遍取之语——“于一切处，以一切为己，一切世间”。

678‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.

679已对照

六百七十九、“以与舍俱的心”——此中什么是舍？凡对众生的舍、舍着、已舍着之性、舍心解脱——这称为“舍”。

此中什么是心？凡心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界——这称为“心”。这心与这舍俱、俱生、相杂、相应。因此称为“以与舍俱的心”。

679‘‘Upekkhāsahagatena cetasā’’ti, tattha katamā upekkhā? Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya upekkhāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘upekkhāsahagatena cetasā’’ti.

680已对照

六百八十、“广”者：凡广的，那是大的；凡大的，那是无量的；凡无量的，那是无怨的；凡无怨的，那是无恼害的。

680‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.

681已对照

六百八十一、“遍满”者：遍满、胜解。

681‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.

682已对照

六百八十二、“而住”者……乃至……因此称为“而住”。

682‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.

683已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

六百八十三、四无量：慈、悲、喜（muditā）、舍。

683Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.

684已对照

六百八十四、此中什么是慈？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

此中什么是慈？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

此中什么是慈？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第三禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

684Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.

685已对照

六百八十五、在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲，离诸不善法，无寻、唯伺，离生喜、乐，成就并住于第二禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第三禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第四禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

685Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.

686已对照

六百八十六、此中什么是悲？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

此中什么是悲？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第二禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

此中什么是悲？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第三禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

686Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.

687已对照

六百八十七、在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲，离诸不善法，无寻、唯伺，离生喜、乐，成就并住于第二禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第三禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第四禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

687Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.

688已对照

六百八十八、此中什么是喜？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与喜（muditā）俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

此中什么是喜？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

此中什么是喜？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第三禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

688Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyatanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.

689已对照

六百八十九、在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲，离诸不善法，无寻、唯伺，离生喜、乐，成就并住于第二禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第三禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

在此，比丘于某时为生于色界而修习道，离喜……乃至……成就并住于第四禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

689Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.

690已对照

六百九十、此中什么是舍？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，舍断乐……乃至……成就并住于第四禅——与舍俱行的，凡于那时的舍、舍着、已舍着之性、舍心解脱——这称为“舍”。其余诸法与舍相应。

690Tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.

691已对照

六百九十一、四无量：慈、悲、喜、舍。

691Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.

692已对照

六百九十二、此中什么是慈？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与慈俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

此中什么是慈？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅——与慈俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

692Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.

693已对照

六百九十三、此中什么是悲？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与悲俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

此中什么是悲？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅——与悲俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅——与悲俱行的，凡于那时的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“悲”。其余诸法与悲相应。

693Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā. Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.

694已对照

六百九十四、此中什么是喜？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与喜俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

此中什么是喜？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，寻、伺寂止……乃至……成就并住于第二禅——与喜俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅——与喜俱行的，凡于那时的喜、喜着、已喜着之性、喜心解脱——这称为“喜”。其余诸法与喜相应。

694Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā. Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.

695已对照

六百九十五、此中什么是舍？在此，比丘于某时为生于色界而修习道，舍断乐……乃至……成就并住于第四禅——与舍俱行的，于那时有触……乃至……有不散乱。这些法是善的。由于那同一色界善业已作、已积集，作为异熟，舍断乐与舍断苦……乃至……成就并住于第四禅——与舍俱行的，凡于那时的舍、舍着、已舍着之性、舍心解脱——这称为“舍”。其余诸法与舍相应。

695Tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.

696已对照

六百九十六、四无量：慈、悲、喜、舍。

696Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.

697已对照

六百九十七、此中什么是慈？在此，比丘于某时修习色界禅，[是]唯作的，既非善、亦非不善、亦非业的异熟，为现法乐住，已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

此中什么是慈？在此，比丘于某时修习色界禅，[是]唯作的，既非善、亦非不善、亦非业的异熟，为现法乐住，寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……初禅……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅——与慈俱行的，凡于那时的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“慈”。其余诸法与慈相应。

697Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.

698已对照

六百九十八、此中什么是悲……乃至……此中什么是喜……乃至……此中什么是舍？在此，比丘于某时修习色界禅，[是]唯作的，既非善、亦非不善、亦非业的异熟，为现法乐住，舍断乐与舍断苦……乃至……成就并住于第四禅——与舍俱行的，凡于那时的舍、舍着、已舍着之性、舍心解脱——这称为“舍”。其余诸法与舍相应。

698Tattha katamā karuṇā…pe… tattha katamā muditā…pe… tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.

699已对照

阿毗达摩分别。

三、问分

六百九十九、四无量：在此，比丘以与慈俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与慈俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住；以与悲俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与悲俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住；以与喜（muditā）俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与喜俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住；以与舍俱的心遍满一方而住，第二[方]亦然，第三[方]亦然，第四[方]亦然。如是于上、下、四方，于一切处，以一切为己，以与舍俱的心，广、大、无量、无怨、无恼害，遍满一切世间而住。

699Catasso appamaññāyo – idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

700已对照

七百、四无量中，有几种是善、几种是不善、几种是无记……乃至……几种是有诤、几种是无诤？

700Catunnaṃ appamaññānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?

701已对照

一、三法

七百零一、或善、或无记。三无量与乐受相应，舍与不苦不乐受相应。或异熟、或异熟法法、或非异熟非异熟法法。或执受而顺取、或非执受而顺取。是非杂染而顺杂染的。三无量或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺；舍是无寻无伺的。三无量或与喜俱行、或与乐俱行，不与舍俱行，或不应说是“与喜俱行的”；舍与舍俱行。既非应以见、亦非应以修舍断。是无应以见、亦无应以修舍断之因的。或趣向积集、或非趣向积集非趣向损减，是非有学非无学的，是广大的，不应说是“有限所缘的”，也不应说是“广大所缘的”，也不应说是“无量所缘的”。是中等的，是不决定的，不应说是“以道为所缘的”，也不应说是“以道为因的”，也不应说是“以道为增上的”。或已生、或未生、或将生。或过去、或未来、或现在。不应说是“过去所缘的”，也不应说是“未来所缘的”，也不应说是“现在所缘的”。或内、或外、或内外，是外所缘的，是无见无对的。

701Siyā kusalā, siyā abyākatā. Tisso appamaññāyo sukhāya vedanāya sampayuttā, upekkhā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. Tisso appamaññāyo siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā; upekkhā avitakkaavicārā. Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā pītisahagatāti; upekkhā upekkhāsahagatā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Siyā ācayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino, nevasekkhanāsekkhā, mahaggatā, na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Majjhimā, aniyatā, na vattabbā maggārammaṇātipi, maggahetukātipi, maggādhipatinotipi. Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino. Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā, bahiddhārammaṇā, anidassanaappaṭighā.

702已对照

二、二法

七百零二、慈是因，三无量非因，是有因的，与因相应。慈既是因、又是有因；三无量不应说是“既是因、又是有因的”，[而]是有因而非因。慈既是因、又与因相应；三无量不应说是“既是因、又与因相应的”，[而]与因相应而非因。三无量是非因而有因的；慈不应说是“非因而有因的”，也不应说是“非因而无因的”。

是有缘的，是有为的，是无见的，是无对的，是非色的，是世间的，为某[识]所识知，不为某[识]所识知，非漏，是有漏的，与漏不相应，不应说是“既是漏、又是有漏的”，[而]是有漏而非漏，不应说是“既是漏、又与漏相应的”，也不应说是“与漏相应而非漏的”。是与漏不相应而有漏的。

非结……乃至……非系……乃至……非暴流……乃至……非轭……乃至……非盖……乃至……非执取……乃至……是有所缘的，非心，是心所的，与心相应，与心相杂，以心为等起，与心俱有，随心转，与心相杂而以心为等起，与心相杂、以心为等起、与心俱有，与心相杂、以心为等起、随心转，是外的，是非所造的，或执受、或非执受。

非取……乃至……非烦恼……乃至……不应以见舍断，不应以修舍断，是无应以见舍断之因的，是无应以修舍断之因的。三无量或有寻、或无寻；舍是无寻的。三无量或有伺、或无伺；舍是无伺的。三无量或有喜、或无喜；舍是无喜的。三无量或与喜俱行、或不与喜俱行；舍不与喜俱行。三无量与乐俱行，舍不与乐俱行。舍与舍俱行，三无量不与舍俱行，是非欲界的，是色界的，是非无色界的，是系属的，是不导向出离的，是不决定的，是有上的，是无诤的。

702Mettā hetu, tisso appamaññāyo na hetū, sahetukā, hetusampayuttā. Mettā hetu ceva sahetukā ca; tisso appamaññāyo na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti, sahetukā ceva na ca hetū. Mettā hetu ceva hetusampayuttā ca; tisso appamaññāyo na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti, hetusampayuttā ceva na ca hetū. Tisso appamaññāyo na hetū sahetukā; mettā na vattabbā na hetu sahetukātipi, na hetu ahetukātipi. Sappaccayā, saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, lokiyā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā, no āsavā, sāsavā, āsavavippayuttā, na vattabbā āsavā ceva sāsavā cāti, sāsavā ceva no ca āsavā, na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. Āsavavippayuttā sāsavā. No saṃyojanā…pe… no ganthā…pe… no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā…pe… no parāmāsā …pe… sārammaṇā, no cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṃsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā. No upādānā…pe… no kilesā…pe… na dassanena pahātabbā, na bhāvanāya pahātabbā, na dassanena pahātabbahetukā, na bhāvanāya pahātabbahetukā. Tisso appamaññāyo siyā savitakkā, siyā avitakkā; upekkhā avitakkā. Tisso appamaññāyo siyā savicārā, siyā avicārā; upekkhā avicārā. Tisso appamaññāyo siyā sappītikā, siyā appītikā; upekkhā appītikā. Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā; upekkhā na pītisahagatā. Tisso appamaññāyo sukhasahagatā, upekkhā na sukhasahagatā. Upekkhā upekkhāsahagatā, tisso appamaññāyo na upekkhāsahagatā, na kāmāvacarā, rūpāvacarā, na arūpāvacarā, pariyāpannā, aniyyānikā, aniyatā, sauttarā, araṇāti.

已对照

问分。

已对照

无量分别终。

← VB12 分别论·禅分别VB14 分别论·学处分别 →