快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 三集·正觉品 Sambodhavaggo

本经目录(十一)一、正觉品一、正觉之前经二、第一味著经三、第二味著经四、沙门婆罗门经五、哭泣经六、不满足经七、不守护经八、败坏经九、第一因缘经十、第二因缘经正觉品第一。

已对照

(十一)一、正觉品

(11) 1. Sambodhavaggo
已对照

一、正觉之前经

1. Pubbevasambodhasuttaṃ
104PTS 1.259缅 1.261已对照

一百零四、“诸比丘,我在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘什么是世间的味著?什么是过患?什么是出离?’诸比丘,我这样想:‘缘于世间而生起的乐与喜悦,这是世间的味著。世间是无常的、苦的、变易之法,这是世间的过患。凡于世间的欲贪之调伏、欲贪之舍断,这是世间的出离。’诸比丘,只要我还未如此如实证知世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离,诸比丘,我就未曾于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,自称‘已现正觉无上正等正觉’。诸比丘,而当我如此如实证知了世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离时,诸比丘,我才于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,自称‘已现正觉无上正等正觉’。而我生起了智与见:‘我的解脱不动摇,这是最后一生,如今不再有后有。’”第一[经]。

104. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho loke assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃ kho lokaṃ [loke (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ loke assādo. Yaṃ loko [loke (pī. ka.)] anicco dukkho vipariṇāmadhammo, ayaṃ loke ādīnavo. Yo loke chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ loke nissaraṇa’nti [lokanissaraṇaṃ (aṭṭha.) ‘‘loke nissaraṇa’’nti padena saṃsanditabbaṃ]. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti [abhisambuddho (sī. syā. kaṃ. ka.)] paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ [kho ahaṃ (sī. pī.), khohaṃ (syā. kaṃ. ka.)], bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī. ka.)], ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第一味著经

2. Paṭhamaassādasuttaṃ
105缅 1.262已对照

一百零五、“诸比丘,我曾行于对世间的味著的遍求。凡世间的味著,我已证得它。世间的味著有多少,那已被我以慧善见。诸比丘,我曾行于对世间的过患的遍求。凡世间的过患,我已证得它。世间的过患有多少,那已被我以慧善见。诸比丘,我曾行于对世间的出离的遍求。凡世间的出离,我已证得它。世间的出离有多少,那已被我以慧善见。诸比丘,只要我还未如实证知世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离,诸比丘,我就未曾于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,自称‘已现正觉无上正等正觉’。诸比丘,而当我如实证知了世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离时,诸比丘,我才于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,自称‘已现正觉无上正等正觉’。而我生起了智与见:‘我的解脱不动摇,这是最后一生,如今不再有后有。’”第二[经]。

105. ‘‘Lokassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. Yo loke assādo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke assādo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṃ acariṃ. Yo loke ādīnavo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke ādīnavo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ. Yaṃ loke nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ. Yāvatakaṃ loke nissaraṇaṃ, paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、第二味著经

3. Dutiyaassādasuttaṃ
106PTS 1.260缅 1.263已对照

一百零六、“诸比丘,若没有世间的味著,众生就不会于世间起贪染。诸比丘,而正因为有世间的味著,所以众生于世间起贪染。诸比丘,若没有世间的过患,众生就不会于世间厌离。诸比丘,而正因为有世间的过患,所以众生于世间厌离。诸比丘,若没有世间的出离,众生就不会从世间出离。诸比丘,而正因为有世间的出离,所以众生从世间出离。诸比丘,只要众生还未如实证知世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离,诸比丘,众生就未曾从有天、有魔、有梵天的世间,从有沙门婆罗门、有天与人的人众之中出离、离系、脱离,以无界限的心而住。诸比丘,而当众生如实证知了世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离时,诸比丘,众生便从有天、有魔、有梵天的世间,从有沙门婆罗门、有天与人的人众之中出离、离系、脱离,以无界限的心而住。”第三[经]。

106. ‘‘No cedaṃ [no cetaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.) saṃ. ni. 3.28 passitabbaṃ], bhikkhave, loke assādo abhavissa, nayidaṃ sattā loke sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke assādo, tasmā sattā loke sārajjanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke ādīnavo abhavissa, nayidaṃ sattā loke nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke ādīnavo, tasmā sattā loke nibbindanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke nissaraṇaṃ abhavissa, nayidaṃ sattā lokamhā [loke (ka.)] nissareyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke nissaraṇaṃ, tasmā sattā lokamhā nissaranti. Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsuṃ [nābbhaññaṃsu (saṃ. ni. 3.28], neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā [vippayuttā (ka.)] vimariyādīkatena [vimariyādikatena (sī. pī. ka.)] cetasā vihariṃsu. Yato ca kho, bhikkhave, sattā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsuṃ, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、沙门婆罗门经

4. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
107已对照

一百零七、“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门不如实了知世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标(sāmaññattha)或婆罗门性的目标(brahmaññattha)。诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门如实了知世间的味著为味著、过患为过患、出离为出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,是沙门中被认可为沙门者、婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第四[经]。

107. ‘‘Ye keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te [na te (ka.)], bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti, te kho, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti [viharissanti (sī. pī.)]. Catutthaṃ.
已对照

五、哭泣经

5. Ruṇṇasuttaṃ
108PTS 1.261已对照

一百零八、“诸比丘,在圣者之律中,这是哭泣,即:歌唱。诸比丘,在圣者之律中,这是疯人之举,即:舞蹈。诸比丘,在圣者之律中,这是孩童之举,即:过度露齿而笑。因此,诸比丘,于歌唱[当]正断,于舞蹈[当]正断;对因[某种]缘故(dhamma)而欢喜的你们来说,微笑只到微笑之量,便已合宜。”第五[经]。

108. ‘‘Ruṇṇamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ gītaṃ. Ummattakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ naccaṃ. Komārakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ ativelaṃ dantavidaṃsakahasitaṃ [dantavidaṃsakaṃ hasitaṃ (sī. pī.)]. Tasmātiha, bhikkhave, setughāto gīte, setughāto nacce, alaṃ vo dhammappamoditānaṃ sataṃ sitaṃ sitamattāyā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、不满足经

6. Atittisuttaṃ
109缅 1.264已对照

一百零九、“诸比丘,对三种[事]的受用,没有满足。哪三种[事]的呢?诸比丘,对睡眠的受用,没有满足。诸比丘,对饮谷酒、花果酒的受用,没有满足。诸比丘,对行淫欲法的受用,没有满足。诸比丘,对这三种[事]的受用,没有满足。”第六[经]。

109. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Soppassa, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Surāmerayapānassa, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Methunadhammasamāpattiyā, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Imesaṃ, bhikkhave, tiṇṇaṃ paṭisevanāya natthi tittī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、不守护经

7. Arakkhitasuttaṃ
110已对照

一百一十、那时,给孤独居士来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的给孤独居士这样说——“居士,心不受守护时,身业也成为不受守护的,语业也成为不受守护的,意业也成为不受守护的。对于身业不受守护、语业不受守护、意业不受守护的他,身业也成为漏泄的,语业也成为漏泄的,意业也成为漏泄的。对于身业漏泄、语业漏泄、意业漏泄的他,身业也成为腐坏的,语业也成为腐坏的,意业也成为腐坏的。对于身业腐坏、语业腐坏、意业腐坏的他,死亡不贤善,命终不贤善。

110. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.
已对照

“居士,犹如尖顶屋覆盖不好时,尖顶也成为不受守护的,椽子也成为不受守护的,墙也成为不受守护的;尖顶也成为漏泄的,椽子也成为漏泄的,墙也成为漏泄的;尖顶也成为腐坏的,椽子也成为腐坏的,墙也成为腐坏的。

‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi arakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi arakkhitā honti, bhittipi arakkhitā hoti; kūṭampi avassutaṃ hoti, gopānasiyopi avassutā honti, bhittipi avassutā hoti; kūṭampi pūtikaṃ hoti, gopānasiyopi pūtikā honti, bhittipi pūtikā hoti.
PTS 1.262已对照

“同样,居士,心不受守护时,身业也成为不受守护的,语业也成为不受守护的,意业也成为不受守护的。对于身业不受守护、语业不受守护、意业不受守护的他,身业也成为漏泄的,语业也成为漏泄的,意业也成为漏泄的。对于身业漏泄、语业漏泄、意业漏泄的他,身业也成为腐坏的,语业也成为腐坏的,意业也成为腐坏的。对于身业腐坏、语业腐坏、意业腐坏的他,死亡不贤善,命终不贤善。

‘‘Evamevaṃ kho, gahapati, citte arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.
缅 1.265已对照

“居士,心受守护时,身业也成为受守护的,语业也成为受守护的,意业也成为受守护的。对于身业受守护、语业受守护、意业受守护的他,身业也成为不漏泄的,语业也成为不漏泄的,意业也成为不漏泄的。对于身业不漏泄、语业不漏泄、意业不漏泄的他,身业也成为不腐坏的,语业也成为不腐坏的,意业也成为不腐坏的。对于身业不腐坏、语业不腐坏、意业不腐坏的他,死亡贤善,命终贤善。

‘‘Citte, gahapati, rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā.
已对照

“居士,犹如尖顶屋覆盖得好时,尖顶也成为受守护的,椽子也成为受守护的,墙也成为受守护的;尖顶也成为不漏泄的,椽子也成为不漏泄的,墙也成为不漏泄的;尖顶也成为不腐坏的,椽子也成为不腐坏的,墙也成为不腐坏的。

‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi rakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi rakkhitā honti, bhittipi rakkhitā hoti; kūṭampi anavassutaṃ hoti, gopānasiyopi anavassutā honti, bhittipi anavassutā hoti; kūṭampi apūtikaṃ hoti, gopānasiyopi apūtikā honti, bhittipi apūtikā hoti.
已对照

“同样,居士,心受守护时,身业也成为受守护的,语业也成为受守护的,意业也成为受守护的。对于身业受守护、语业受守护、意业受守护的他,身业也成为不漏泄的,语业也成为不漏泄的,意业也成为不漏泄的。对于身业不漏泄、语业不漏泄、意业不漏泄的他,身业也成为不腐坏的,语业也成为不腐坏的,意业也成为不腐坏的。对于身业不腐坏、语业不腐坏、意业不腐坏的他,死亡贤善,命终贤善。”第七[经]。

Evamevaṃ kho, gahapati, citte rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、败坏经

8. Byāpannasuttaṃ
111缅 1.266已对照

一百一十一、世尊对坐在一旁的给孤独居士这样说——“居士,心败坏时,身业也成为败坏的,语业也成为败坏的,意业也成为败坏的。对于身业败坏、语业败坏、意业败坏的他,死亡不贤善,命终不贤善。居士,犹如尖顶屋覆盖不好时,尖顶也成为败坏的,椽子也成为败坏的,墙也成为败坏的;同样,居士,心败坏时,身业也成为败坏的,语业也成为败坏的,意业也成为败坏的。对于身业败坏、语业败坏、意业败坏的他,死亡不贤善,命终不贤善。

111. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi byāpannaṃ hoti, gopānasiyopi byāpannā honti, bhittipi byāpannā hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.
PTS 1.263已对照

“居士,心不败坏时,身业也成为不败坏的,语业也成为不败坏的,意业也成为不败坏的。对于身业不败坏、语业不败坏、意业不败坏的他,死亡贤善,命终贤善。居士,犹如尖顶屋覆盖得好时,尖顶也成为不败坏的,椽子也成为不败坏的,墙也成为不败坏的;同样,居士,心不败坏时,身业也成为不败坏的,语业也成为不败坏的,意业也成为不败坏的。对于身业不败坏……乃至……意业不败坏的他,死亡贤善,命终贤善。”第八[经]。

‘‘Citte, gahapati, abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa abyāpannavacīkammantassa abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi abyāpannaṃ hoti, gopānasiyopi abyāpannā honti, bhittipi abyāpannā hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa…pe… abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一因缘经

9. Paṭhamanidānasuttaṃ
112已对照

一百一十二、“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?贪是业的集起之因缘,瞋是业的集起之因缘,痴是业的集起之因缘。诸比丘,凡由贪所作、由贪所生、以贪为因缘、以贪为集起的业,那业是不善的,那业是有罪的,那业是有苦异熟的;那业导向业的集起,那业不导向业的灭。诸比丘,凡由瞋所作、由瞋所生、以瞋为因缘、以瞋为集起的业,那业是不善的,那业是有罪的,那业是有苦异熟的;那业导向业的集起,那业不导向业的灭。诸比丘,凡由痴所作、由痴所生、以痴为因缘、以痴为集起的业,那业是不善的,那业是有罪的,那业是有苦异熟的;那业导向业的集起,那业不导向业的灭。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。

112. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.
缅 1.267已对照

“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?无贪是业的集起之因缘,无瞋是业的集起之因缘,无痴是业的集起之因缘。诸比丘,凡由无贪所作、由无贪所生、以无贪为因缘、以无贪为集起的业,那业是善的,那业是无罪的,那业是有乐异熟的;那业导向业的灭,那业不导向业的集起。诸比丘,凡由无瞋所作、由无瞋所生、以无瞋为因缘、以无瞋为集起的业,那业是善的,那业是无罪的,那业是有乐异熟的;那业导向业的灭,那业不导向业的集起。诸比丘,凡由无痴所作、由无痴所生、以无痴为因缘、以无痴为集起的业,那业是善的,那业是无罪的,那业是有乐异熟的;那业导向业的灭,那业不导向业的集起。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。”第九[经]。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二因缘经

10. Dutiyanidānasuttaṃ
113PTS 1.264已对照

一百一十三、“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?诸比丘,缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲生起;诸比丘,缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲生起;诸比丘,缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲生起。诸比丘,如何缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲生起呢?诸比丘,[他]缘于过去成为欲贪之处所的诸法,以心随寻、随伺。当他缘于过去成为欲贪之处所的诸法以心随寻、随伺时,欲生起。欲已生起者,便为那些法所结缚。诸比丘,凡心的贪染,我说这是结。诸比丘,如是缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲生起。

113. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
已对照

“诸比丘,如何缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲生起呢?诸比丘,[他]缘于未来成为欲贪之处所的诸法,以心随寻、随伺。当他缘于未来成为欲贪之处所的诸法以心随寻、随伺时,欲生起。欲已生起者,便为那些法所结缚。诸比丘,凡心的贪染,我说这是结。诸比丘,如是缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲生起。

‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
缅 1.268已对照

“诸比丘,如何缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲生起呢?诸比丘,[他]缘于现在成为欲贪之处所的诸法,以心随寻、随伺。当他缘于现在成为欲贪之处所的诸法以心随寻、随伺时,欲生起。欲已生起者,便为那些法所结缚。诸比丘,凡心的贪染,我说这是结。诸比丘,如是缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲生起。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。

‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.
PTS 1.265已对照

“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?诸比丘,缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲不生起;诸比丘,缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲不生起;诸比丘,缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲不生起。诸比丘,如何缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲不生起呢?诸比丘,[他]了知过去成为欲贪之处所的诸法的未来异熟。知道了未来异熟之后,便转离它。转离之后,以心洞穿,以慧洞察而见。诸比丘,如是缘于过去成为欲贪之处所的诸法,欲不生起。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; anāgate bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Atītānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā [tadabhinivajjeti, tadabhinivajjetvā (sī. syā. kaṃ.)] cetasā abhinivijjhitvā [abhivirājetvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] paññāya ativijjha [abhinivijjha (ka.)] passati. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
已对照

“诸比丘,如何缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲不生起呢?诸比丘,[他]了知未来成为欲贪之处所的诸法的未来异熟。知道了未来异熟之后,便转离它。转离之后,以心洞穿,以慧洞察而见。诸比丘,如是缘于未来成为欲贪之处所的诸法,欲不生起。

‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Anāgatānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
已对照

“诸比丘,如何缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲不生起呢?诸比丘,[他]了知现在成为欲贪之处所的诸法的未来异熟。知道了未来异熟之后,便转离它。转离之后,以心洞穿,以慧洞察而见。诸比丘,如是缘于现在成为欲贪之处所的诸法,欲不生起。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。”第十[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Paccuppannānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti, āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

正觉品第一。

Sambodhavaggo paṭhamo.
缅 1.269已对照

其摄颂——

正觉之前、两味著,沙门、哭泣为第五;

不满足,又说两[经],另有两因缘。

Tassuddānaṃ –
Pubbeva duve assādā, samaṇo ruṇṇapañcamaṃ;
Atitti dve ca vuttāni, nidānāni apare duveti.