快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·思品 Sañcetaniyavaggo

本经目录(十八)三、思品一、思经二、分别经三、大拘絺罗经四、阿难经五、优波婆那经六、期求经七、罗睺罗经八、污水池经九、涅槃经十、大教法经思品第三。

已对照

(十八)三、思品

(18) 3. Sañcetaniyavaggo
已对照

一、思经

1. Cetanāsuttaṃ
171PTS 2.158已对照

一百七十一、“诸比丘,或者,有身时,以身思为因而生起内在的苦乐。诸比丘,或者,有语时,以语思为因而生起内在的苦乐。诸比丘,或者,有意时,以意思为因而生起内在的苦乐,[这]正是以无明为缘。

171. [kathā. 539] ‘‘Kāye vā, bhikkhave, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Vācāya vā, bhikkhave, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Mane vā, bhikkhave, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayāva.
已对照

“诸比丘,或者他自己行作那身行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他人[使他]行作那身行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他正知地行作那身行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他不正知地行作那身行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vāssa [pare vā tassa (ka.)] taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Asampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
缅 1.477已对照

“诸比丘,或者他自己行作那语行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他人[使他]行作那语行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他正知地行作那语行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他不正知地行作那语行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti; yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
已对照

“诸比丘,或者他自己行作那意行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他人[使他]行作那意行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他正知地行作那意行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。诸比丘,或者他不正知地行作那意行——以之为缘而生起他那内在的苦乐。

‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.
PTS 2.159已对照

“诸比丘,于这些法中,无明随逐。然而正由无明的无余离贪、灭,以之为缘而生起他那内在的苦乐的那身便不存在;以之为缘而生起他那内在的苦乐的那语便不存在;以之为缘而生起他那内在的苦乐的那意便不存在;那[业]不成为田……乃至……不成为所依处……乃至……不成为处……乃至……不成为以之为缘而生起他那内在的苦乐的缘由。”

‘‘Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitā, avijjāyatveva asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, so mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, khettaṃ taṃ [vatthuṃ taṃ (sabbattha)] na hoti…pe… vatthuṃ taṃ na hoti…pe… āyatanaṃ taṃ na hoti…pe… adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti.
已对照

“诸比丘,有这四种自体获得。哪四种[自体获得]呢?诸比丘,有自体获得,于此自体获得中自[身之]思转起,而非他[者之]思。诸比丘,有自体获得,于此自体获得中他[者之]思转起,而非自[身之]思。诸比丘,有自体获得,于此自体获得中自[身之]思与他[者之]思俱转起。诸比丘,有自体获得,于此自体获得中自[身之]思与他[者之]思俱不转起。诸比丘,这就是四种自体获得。”

‘‘Cattārome, bhikkhave, attabhāvapaṭilābhā. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati, no attasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe nevattasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Ime kho, bhikkhave, cattāro attabhāvapaṭilābhā’’ti.
缅 1.478已对照

这样说时,具寿舍利弗对世尊这样说——“尊者,对世尊这段略说,我这样详细地了知其义——‘尊者,其中,凡是这自体获得——于此自体获得中自[身之]思转起,而非他[者之]思——由于自[身之]思之因,那些众生便从那身死殁。尊者,其中,凡是这自体获得——于此自体获得中他[者之]思转起,而非自[身之]思——由于他[者之]思之因,那些众生便从那身死殁。尊者,其中,凡是这自体获得——于此自体获得中自[身之]思与他[者之]思俱转起——由于自[身之]思与他[者之]思之因,那些众生便从那身死殁。尊者,其中,凡是这自体获得——于此自体获得中自[身之]思与他[者之]思俱不转起——以那[自体],应见为哪些天呢?’”“舍利弗,以那[自体],应见为到达非想非非想处的诸天。”

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi – ‘tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati no parasañcetanā, attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati no attasañcetanā, parasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca, attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no parasañcetanā, katame tena devā daṭṭhabbā’’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanūpagā, sāriputta, devā tena daṭṭhabbā’’ti.
PTS 2.160已对照

“尊者,是什么因、什么缘,使此处有些众生从那身死殁后,是还来者,会再来此[世]?尊者,又是什么因、什么缘,使此处有些众生从那身死殁后,是阿那含,不再来此[世]?”“舍利弗,在此,有一类人的下分诸结未断,他就在现法中成就并住于非想非非想处。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于到达非想非非想处的诸天的同伴中。他从那里死后,是还来者,会再来此[世]。

‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti? ‘‘Idha, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ.
已对照

“舍利弗,又在此,有一类人的下分诸结已断,他就在现法中成就并住于非想非非想处。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于到达非想非非想处的诸天的同伴中。他从那里死后,是阿那含,不再来此[世]。

‘‘Idha pana, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ.
已对照

“舍利弗,这就是因,这就是缘,使此处有些众生从那身死殁后,是还来者,会再来此[世]。舍利弗,又这就是因,这就是缘,使此处有些众生从那身死殁后,是阿那含,不再来此[世]。”第一[经]。

‘‘Ayaṃ kho, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、分别经

2. Vibhattisuttaṃ
172缅 1.479已对照

一百七十二、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

172. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们,我受具足戒半个月时,依因由、依文字证得了义无碍解。我以种种方式告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了那[无碍解]。若有人对[此]有疑惑或犹豫,就让他以问题[来问]我;我将以解答[令他满意]。那位于我们[所证]诸法极善巧的导师,就在我们面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, atthapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已对照

“贤友们,我受具足戒半个月时,依因由、依文字证得了法无碍解。我以种种方式告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了那[无碍解]。若有人对[此]有疑惑或犹豫,就让他以问题[来问]我;我将以解答[令他满意]。那位于我们[所证]诸法极善巧的导师,就在我们面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, dhammapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已对照

“贤友们,我受具足戒半个月时,依因由、依文字证得了词无碍解。我以种种方式告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了那[无碍解]。若有人对[此]有疑惑或犹豫,就让他以问题[来问]我;我将以解答[令他满意]。那位于我们[所证]诸法极善巧的导师,就在我们面前。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, niruttipaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.
已对照

“贤友们,我受具足戒半个月时,依因由、依文字证得了辩无碍解。我以种种方式告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了那[无碍解]。若有人对[此]有疑惑或犹豫,就让他以问题[来问]我;我将以解答[令他满意]。那位于我们[所证]诸法极善巧的导师,就在我们面前。”第二[经]。

‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, paṭibhānapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、大拘絺罗经

3. Mahākoṭṭhikasuttaṃ
173PTS 2.161缅 1.480已对照

一百七十三、那时,具寿大拘絺罗(Mahākoṭṭhika)来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿大拘絺罗对具寿舍利弗这样说——

173. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。那么,贤友,这番话的义应当怎样看呢?”

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ pana, āvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
PTS 2.162已对照

“‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。贤友,六触处所及有多远,妄衍所及就有多远;妄衍所及有多远,六触处所及就有多远。贤友,由于六触处的无余离贪、灭,[便有]妄衍之灭、妄衍之止息。”第三[经]。

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati; yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、阿难经

4. Ānandasuttaṃ
174缅 1.481已对照

一百七十四、那时,具寿阿难来到具寿大拘絺罗之处;到了之后,与具寿大拘絺罗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对具寿大拘絺罗这样说——

174. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca –
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]吗?”

‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?
已对照

“贤友,不要这样[说]。”

‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.
已对照

“[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。[你]被问‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]吗’时,说‘贤友,不要这样[说]’。那么,贤友,这番话的义应当怎样看呢?”

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
PTS 2.163已对照

“‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既有又没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。‘贤友,由于六触处的无余离贪、灭,既非有亦非没有其他任何[东西]’——这样说者,是妄衍那不[应]妄衍的。贤友,六触处所及有多远,妄衍所及就有多远;妄衍所及有多远,六触处所及就有多远。贤友,由于六触处的无余离贪、灭,[便有]妄衍之灭、妄衍之止息。”第四[经]。

‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati. Yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、优波婆那经

5. Upavāṇasuttaṃ
175缅 1.482已对照

一百七十五、那时,具寿优波婆那(Upavāṇa)来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿优波婆那对具寿舍利弗这样说——

175. Atha kho āyasmā upavāṇo yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已对照

“贤友舍利弗,莫非是以明而成为作终者吗?”

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’’ti?
已对照

“不是的,贤友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友舍利弗,那么是以行而成为作终者吗?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’’ti?
已对照

“不是的,贤友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友舍利弗,那么是以明与行而成为作终者吗?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?
已对照

“不是的,贤友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已对照

“贤友舍利弗,那么是离开明与行而成为作终者吗?”

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?
已对照

“不是的,贤友。”

‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
已对照

“[你]被问‘贤友舍利弗,莫非是以明而成为作终者吗’时,说‘不是的,贤友’。[你]被问‘贤友舍利弗,那么是以行而成为作终者吗’时,说‘不是的,贤友’。[你]被问‘贤友舍利弗,那么是以明与行而成为作终者吗’时,说‘不是的,贤友’。[你]被问‘贤友舍利弗,那么是离开明与行而成为作终者吗’时,说‘不是的,贤友’。那么,贤友,究竟怎样成为作终者呢?”

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, antakaro hotī’’ti?
PTS 2.164已对照

“贤友,若以明而成为作终者,那么仍有取者也就会成为作终者了。贤友,若以行而成为作终者,那么仍有取者也就会成为作终者了。贤友,若以明与行而成为作终者,那么仍有取者也就会成为作终者了。贤友,若离开明与行而成为作终者,那么凡夫也就会成为作终者了。贤友,因为凡夫是离开明与行的。贤友,行失坏者不如实知、不如实见;行具足者如实知、如实见。如实知、见者,成为作终者。”第五[经]。

‘‘Vijjāya ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Caraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Aññatra vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, puthujjano antakaro abhavissa. Puthujjano hi, āvuso, aññatra vijjācaraṇena. Caraṇavipanno kho, āvuso, yathābhūtaṃ na jānāti na passati. Caraṇasampanno yathābhūtaṃ jānāti passati. Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ antakaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、期求经

6. Āyācanasuttaṃ
176缅 1.483已对照

一百七十六、“诸比丘,有信的比丘正确地期求时,会这样期求:‘愿我成为像舍利弗与目犍连那样的人。’诸比丘,这是我的比丘弟子们的秤(tulā),这是[他们的]量(pamāṇa),即舍利弗与目犍连。

176. ‘‘Saddho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādisā sāriputtamoggallānā’ti [a. ni. 2.131 idaṃ suttaṃ āgataṃ]. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ, yadidaṃ sāriputtamoggallānā.
已对照

“诸比丘,有信的比丘尼正确地期求时,会这样期求:‘愿我成为像谶摩(Khemā)比丘尼与莲华色(Uppalavaṇṇā)[比丘尼]那样的人。’诸比丘,这是我的比丘尼女弟子们的秤,这是[她们的]量,即谶摩比丘尼与莲华色[比丘尼]。

‘‘Saddhā, bhikkhave, bhikkhunī evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā cā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ, yadidaṃ khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca.
已对照

“诸比丘,有信的优婆塞正确地期求时,会这样期求:‘愿我成为像质多居士(Citta gahapati)与阿罗婆迦的手长者(Hatthaka Āḷavaka)那样的人。’诸比丘,这是我的优婆塞弟子们的秤,这是[他们的]量,即质多居士与阿罗婆迦的手长者。

‘‘Saddho, bhikkhave, upāsako evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ, yadidaṃ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.
已对照

“诸比丘,有信的优婆夷正确地期求时,会这样期求:‘愿我成为像久寿多罗(Khujjuttarā)优婆夷与韦卢甘达迦的难陀母(Veḷukaṇḍakiyā Nandamātā)那样的人。’诸比丘,这是我的优婆夷女弟子们的秤,这是[她们的]量,即久寿多罗优婆夷与韦卢甘达迦的难陀母。”第六[经]。

‘‘Saddhā, bhikkhave, upāsikā evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ, yadidaṃ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、罗睺罗经

7. Rāhulasuttaṃ
177已对照

一百七十七、那时,具寿罗睺罗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿罗睺罗这样说——

177. Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“罗睺罗,凡是内的地界,以及凡是外的地界,那[二者]正是地界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,便厌离地界,使心离染于地界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti.
PTS 2.165已对照

“罗睺罗,凡是内的水界,以及凡是外的水界,那[二者]正是水界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,便厌离水界,使心离染于水界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṃ virājeti.
缅 1.484已对照

“罗睺罗,凡是内的火界,以及凡是外的火界,那[二者]正是火界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,便厌离火界,使心离染于火界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṃ virājeti.
已对照

“罗睺罗,凡是内的风界,以及凡是外的风界,那[二者]正是风界。对此应当以正慧如实见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。以正慧如实这样见了之后,便厌离风界,使心离染于风界。

‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṃ virājeti.
已对照

“罗睺罗,当比丘于这四界中既不随观我,也不随观我所时,罗睺罗,这称为:比丘已斩断渴爱,已解开结,由正现观慢而作了苦的边际。”第七[经]。

‘‘Yato kho, rāhula, bhikkhu imāsu catūsu dhātūsu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati, ayaṃ vuccati, rāhula, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、污水池经

8. Jambālīsuttaṃ
178已对照

一百七十八、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意有身之灭。当他作意有身之灭时,心不趣入有身之灭,不净信,不安住,不胜解。诸比丘,对这样的比丘,有身之灭是不可期待的。诸比丘,犹如有人以沾了胶的手抓树枝,他那手会粘着,会被抓住,会被缚住;同样,诸比丘,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意有身之灭。当他作意有身之灭时,心不趣入有身之灭,不净信,不安住,不胜解。诸比丘,对这样的比丘,有身之灭是不可期待的。

178. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ [tassa ko etaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.), evaṃ kho tassa (?) ‘‘evaṃ hi tassā bhikkhave jambāliyā’’ti pāṭho viya], bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso lepagatena [lasagatena (sī. pī.)] hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho sajjeyyapi gaṇheyyapi [gayheyyapi (?)] bajjheyyapi [khajjeyyapi (sī.)]; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.
PTS 2.166缅 1.485已对照

“诸比丘,又在此,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意有身之灭。当他作意有身之灭时,心趣入有身之灭,净信,安住,胜解。诸比丘,对这样的比丘,有身之灭是可期待的。诸比丘,犹如有人以洁净的手抓树枝,他那手不会粘着,不会被抓住,不会被缚住;同样,诸比丘,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意有身之灭。当他作意有身之灭时,心趣入有身之灭,净信,安住,胜解。诸比丘,对这样的比丘,有身之灭是可期待的。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso suddhena hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho neva sajjeyya na gaṇheyya na bajjheyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意无明的破裂。当他作意无明的破裂时,心不趣入无明的破裂,不净信,不安住,不胜解。诸比丘,对这样的比丘,无明的破裂是不可期待的。诸比丘,犹如有一个已历多年的污水池。有人把它的那些入水口都堵住,把那些出水口都打开,天也不适当地降下雨流。诸比丘,这样,那污水池的堤岸的破裂是不可期待的。同样,诸比丘,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意无明的破裂。当他作意无明的破裂时,心不趣入无明的破裂,不净信,不安住,不胜解。诸比丘,对这样的比丘,无明的破裂是不可期待的。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya, devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā na āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.
PTS 2.167缅 1.486已对照

“诸比丘,又在此,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意无明的破裂。当他作意无明的破裂时,心趣入无明的破裂,净信,安住,胜解。诸比丘,对这样的比丘,无明的破裂是可期待的。诸比丘,犹如有一个已历多年的污水池。有人把它的那些入水口都打开,把那些出水口都堵住,天也适当地降下雨流。诸比丘,这样,那污水池的堤岸的破裂是可期待的。同样,诸比丘,比丘成就并住于某一寂静的心解脱。他作意无明的破裂。当他作意无明的破裂时,心趣入无明的破裂,净信,安住,胜解。诸比丘,对这样的比丘,无明的破裂是可期待的。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第八[经]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya, devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、涅槃经

9. Nibbānasuttaṃ
179已对照

一百七十九、那时,具寿阿难来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对具寿舍利弗这样说——“贤友舍利弗,是什么因、什么缘,使此处有些众生就在现法中不般涅槃?”

179. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, āvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti?
已对照

“贤友阿难,在此,众生不如实了知‘这些是退分想’,不如实了知‘这些是住分想’,不如实了知‘这些是胜分想’,不如实了知‘这些是决择分想’。贤友阿难,这就是因,这就是缘,使此处有些众生就在现法中不般涅槃。”

‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti.
已对照

“那么,贤友舍利弗,是什么因、什么缘,使此处有些众生就在现法中般涅槃?”“贤友阿难,在此,众生如实了知‘这些是退分想’,如实了知‘这些是住分想’,如实了知‘这些是胜分想’,如实了知‘这些是决择分想’。贤友阿难,这就是因,这就是缘,使此处有些众生就在现法中般涅槃。”第九[经]。

‘‘Ko panāvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti? ‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、大教法经

10. Mahāpadesasuttaṃ
180PTS 2.168缅 1.487已对照

一百八十、一时,世尊住在财富城(Bhoganagara)的阿难塔庙(Ānandacetiya)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,我要为你们讲说这四大教法,你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

180. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhoganagare viharati ānandacetiye [ānande cetiye (dī. ni. 2.186) mahāva. 303 pana aññathā āgataṃ]. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, mahāpadese desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,哪四大教法呢?诸比丘,在此,有比丘可能这样说:‘贤友,这是我当面从世尊听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既不能与经相合,也不能与律相符,便应在此得出结论:‘这确实不是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是这位比丘错误受持的。’诸比丘,这样,你们就该舍弃它。

‘‘Katame, bhikkhave, cattāro mahāpadesā? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni [osāretabbāni], vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni [osāriyamānāni] vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti [osaranti (dī. ni. 2.188)] na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno duggahita’nti. Iti hetaṃ [iti hidaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)], bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘贤友,这是我当面从世尊听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既与经相合,也与律相符,便应在此得出结论:‘这确实是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是这位比丘正确受持的。’诸比丘,你们应当受持这第一大教法。

[ettako pāṭho dīghanikāye na dissati, peyyālamukhena dassito bhaveyya] ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni [ettako pāṭho dīghanikāye na dissati, peyyālamukhena dassito bhaveyya]. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
PTS 2.169缅 1.488已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着有上座、有首领的僧团。这是我当面从那僧团听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既不能与经相合,也不能与律相符,便应在此得出结论:‘这确实不是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那僧团错误受持的。’诸比丘,这样,你们就该舍弃它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着有上座、有首领的僧团。这是我当面从那僧团听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既与经相合,也与律相符,便应在此得出结论:‘这确实是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那僧团正确受持的。’诸比丘,你们应当受持这第二大教法。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni, vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着众多长老比丘,是多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者。这是我当面从那些长老听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既不能与经相合,也不能与律相符,便应在此得出结论:‘这确实不是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那些长老错误受持的。’诸比丘,这样,你们就该舍弃它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
缅 1.489已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着众多长老比丘,是多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者。这是我当面从那些长老听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既与经相合,也与律相符,便应在此得出结论:‘这确实是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那些长老正确受持的。’诸比丘,你们应当受持这第三大教法。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.
PTS 2.170已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着一位长老比丘,是多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者。这是我当面从那位长老听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既不能与经相合,也不能与律相符,便应在此得出结论:‘这确实不是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那位长老错误受持的。’诸比丘,这样,你们就该舍弃它。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.
已对照

“诸比丘,又在此,有比丘可能这样说:‘在某某住处住着一位长老比丘,是多闻者、通晓阿含者、持法者、持律者、持论母者。这是我当面从那位长老听闻、当面领受的:这是法,这是律,这是导师之教。’诸比丘,对那位比丘所说,既不应欢喜,也不应呵斥。不欢喜、不呵斥之后,应当把那些文句善加受持,于经中核对,于律中对照。那些[文句]若在经中核对、在律中对照时,既与经相合,也与律相符,便应在此得出结论:‘这确实是那位世尊、阿罗汉、正等正觉者之语,是那位长老正确受持的。’诸比丘,你们应当受持这第四大教法。诸比丘,这就是四大教法。”第十[经]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha. Ime kho, bhikkhave, cattāro mahāpadesā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

思品第三。

Sañcetaniyavaggo tatiyo.
缅 1.490已对照

其摄颂——

思、分别、拘絺罗,阿难,优波婆那为第五;

期求、罗睺罗、污水池,涅槃,以及大教法。

Tassuddānaṃ –
Cetanā vibhatti koṭṭhiko, ānando upavāṇapañcamaṃ;
Āyācana-rāhula-jambālī, nibbānaṃ mahāpadesenāti.