快乐巴利palinanda.cc

长部第13经 · 三吠陀经 Tevijjasuttaṃ

本经目录13. 三明经(Tevijjasutta)道与非道之论对青年婆私吒的诘问国中第一美女之喻梯子之喻阿致罗筏底河之喻相应之论梵天界之道的教说

518PTS 1.235缅 1.222已对照

13. 三明经(Tevijjasutta)

如是我闻:一时,世尊在憍萨罗国(Kosala)游行,与约五百位比丘(bhikkhu)组成的大比丘僧团一起,抵达一座名为摩那萨迦多(Manasākaṭa)的憍萨罗国婆罗门村。在那里,世尊住在摩那萨迦多北面、阿致罗筏底河(Aciravatī)岸边的芒果林中。

518. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena manasākaṭaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.
519已对照

那时,有众多声名远播的大富婆罗门(brāhmaṇamahāsāla)住在摩那萨迦多,即:旃吉婆罗门(Caṅkī)、多梨车婆罗门(Tārukkha)、沸伽罗娑罗婆罗门(Pokkharasāti)、生闻婆罗门(Jāṇussoṇi)、都提耶婆罗门(Todeyya),以及其他声名远播的大富婆罗门。

519. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇusoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.
520PTS 1.236已对照

那时,青年(māṇava)婆私吒(Vāseṭṭha)与青年婆罗堕婆阇(Bhāradvāja)在散步(jaṅghavihāra)而随行经行、随行游走时,生起了关于道与非道的谈论。青年婆私吒这样说:“唯有这是直道(ujumagga),这是直趣的通路(añjasāyana),是出离的(niyyānika);它令行此[道]者出离,到达与梵天共住(brahmasahabyatā)——这就是婆罗门沸伽罗娑罗所宣说的[道]。”青年婆罗堕婆阇也这样说:“唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住——这就是婆罗门多梨车所宣说的[道]。”青年婆私吒既无法说服青年婆罗堕婆阇,青年婆罗堕婆阇也无法说服青年婆私吒。

520. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Atha kho vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājopi māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Neva kho asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi bhāradvājo māṇavopi vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.
521缅 1.223已对照

那时,青年婆私吒对青年婆罗堕婆阇说:“婆罗堕婆阇,这位沙门乔达摩(Gotama)——释迦(sakya)子,从释迦家族出家者——住在摩那萨迦多,[即]摩那萨迦多北面、阿致罗筏底河岸边的芒果林中。关于那位乔达摩尊师,有这样的善名声传扬:‘那位世尊亦即是阿罗汉(arahant)、正等正觉者(sammāsambuddha)、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世间解(lokavidū)、无上者、调御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人导师(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。’来吧,婆罗堕婆阇贤友,我们前往沙门乔达摩之处;前往之后,就此义问沙门乔达摩。沙门乔达摩怎样为我们解答,我们就那样受持。”“好的,贤友。”青年婆罗堕婆阇应诺了青年婆私吒。

521. Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ samaṇaṃ gotamaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati, tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.
Maggāmaggakathā
522已对照

道与非道之论

那时,青年婆私吒与青年婆罗堕婆阇前往世尊之处;前往之后,与世尊互相问候;交换了友好、可念的问候话语之后,坐在一旁。坐在一旁的青年婆私吒对世尊说:“乔达摩尊师,此处,我们在散步而随行经行、随行游走时,生起了关于道与非道的谈论。我这样说:‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住——这就是婆罗门沸伽罗娑罗所宣说的[道]。’青年婆罗堕婆阇这样说:‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住——这就是婆罗门多梨车所宣说的[道]。’乔达摩尊师,在这[一点]上正有争执(viggaha),有诤论(vivāda),有异说(nānāvāda)。”

522. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bho gotama, amhākaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Ahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti. Ettha, bho gotama, attheva viggaho, atthi vivādo, atthi nānāvādo’’ti.
523PTS 1.237已对照

“婆私吒,相传你是这样说的:‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住——这就是婆罗门沸伽罗娑罗所宣说的[道]。’而青年婆罗堕婆阇这样说:‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住——这就是婆罗门多梨车所宣说的[道]。’那么,婆私吒,你们的争执在于什么,诤论在于什么,异说在于什么呢?”

523. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, tvaṃ evaṃ vadesi – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Atha kismiṃ pana vo, vāseṭṭha, viggaho, kismiṃ vivādo, kismiṃ nānāvādo’’ti?
524缅 1.224已对照

“乔达摩尊师,在于道与非道。乔达摩尊师,尽管婆罗门们施设种种不同的道——阿达梨耶婆罗门(addhariyā)、帝提利耶婆罗门(tittiriyā)、瞻多迦婆罗门(chandokā)、婆呼阿利阇婆罗门(bavhārijjhā)——然而那一切[道]都是出离的,[都]令行此[道]者出离,到达与梵天共住。”“乔达摩尊师,犹如在村庄或市镇附近纵然有许多不同的道路,然而那一切道路都汇归于那村庄;正是如此,乔达摩尊师,尽管婆罗门们施设种种不同的道——阿达梨耶婆罗门、帝提利耶婆罗门、瞻多迦婆罗门、婆呼阿利阇婆罗门——然而那一切[道]都是出离的,[都]令行此[道]者出离,到达与梵天共住。”

524. ‘‘Maggāmagge, bho gotama. Kiñcāpi, bho gotama, brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāya.
‘‘Seyyathāpi, bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre bahūni cepi nānāmaggāni bhavanti, atha kho sabbāni tāni gāmasamosaraṇāni bhavanti; evameva kho, bho gotama, kiñcāpi brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.
Vāseṭṭhamāṇavānuyogo
525PTS 1.238已对照

对青年婆私吒的诘问

“婆私吒,你说[它们]令[人]出离吗?”“乔达摩尊师,我说[它们]令[人]出离。”“婆私吒,你说[它们]令[人]出离吗?”“乔达摩尊师,我说[它们]令[人]出离。”“婆私吒,你说[它们]令[人]出离吗?”“乔达摩尊师,我说[它们]令[人]出离。”“那么,婆私吒,精通三吠陀的婆罗门中,是否有哪怕一位婆罗门曾亲眼见过梵天呢?”“并没有,乔达摩尊师。”“那么,婆私吒,精通三吠陀的婆罗门中,是否有哪怕一位老师曾亲眼见过梵天呢?”“并没有,乔达摩尊师。”“那么,婆私吒,精通三吠陀的婆罗门中,是否有哪怕一位老师的老师曾亲眼见过梵天呢?”“并没有,乔达摩尊师。”“那么,婆私吒,精通三吠陀的婆罗门中,乃至上溯七代的师承(ācariyāmahayuga)中,是否有谁曾亲眼见过梵天呢?”“并没有,乔达摩尊师。”

525. ‘‘Niyyantīti vāseṭṭha vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantī’’ti, bho gotama, vadāmi’’.
‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā [sattamācariyamahayugā (syā.)] yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
526已对照

“那么,婆私吒,精通三吠陀的婆罗门中那些古时的仙人,是圣典(manta)的创作者、圣典的传出者,他们所唱诵、宣说、汇集的古圣典句,如今精通三吠陀的婆罗门们仍随之唱诵、随之诵说——随说其所说,随教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦(Aṭṭhaka)、婆摩迦(Vāmaka)、婆摩提婆(Vāmadeva)、毗舍蜜多(Vessāmitta)、耶摩得祗(Yamataggi)、鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)、婆罗堕婆阇(Bhāradvāja)、婆私吒(Vāseṭṭha)、迦叶(Kassapa)、婆求(Bhagu)——他们是否也曾这样说过:‘我们知道这个,我们见到这个,梵天在何处、梵天由何[路可往]、梵天于何方’呢?”“并没有,乔达摩尊师。”

526. ‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, yepi tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ [samīhitaṃ (syā.)], tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu. Tepi evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
527PTS 1.239缅 1.225已对照

“婆私吒,相传如此:精通三吠陀的婆罗门中,没有哪怕一位婆罗门曾亲眼见过梵天;精通三吠陀的婆罗门中,没有哪怕一位老师曾亲眼见过梵天;精通三吠陀的婆罗门中,没有哪怕一位老师的老师曾亲眼见过梵天;精通三吠陀的婆罗门中,乃至上溯七代的师承中,没有谁曾亲眼见过梵天。相传,精通三吠陀的婆罗门中那些古时的仙人,是圣典的创作者、圣典的传出者,他们所唱诵、宣说、汇集的古圣典句,如今精通三吠陀的婆罗门们仍随之唱诵、随之诵说——随说其所说,随教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦、婆摩迦、婆摩提婆、毗舍蜜多、耶摩得祗、鸯耆罗娑、婆罗堕婆阇、婆私吒、迦叶、婆求——他们也不曾这样说过:‘我们知道这个,我们见到这个,梵天在何处、梵天由何[路可往]、梵天于何方’。而正是那些精通三吠陀的婆罗门却这样说:‘我们为[人]教示通往我们所不知、所不见者的共住之道。唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住。’”

527. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’’ti.
528已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话,岂不成了无实效可言的(appāṭihīrakata)吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话就成了无实效可言的。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门竟要为[人]教示通往他们所不知、所不见者的共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住’——这是不可能的。”

528. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata [teva (ka.)], vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. ‘Ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
529PTS 1.240已对照

“婆私吒,犹如一列盲人(andhaveṇi)辗转相连:最前的看不见,中间的看不见,最后的也看不见。正是如此,婆私吒,我以为精通三吠陀的婆罗门所说的话正如盲人行列之喻:最前的看不见,中间的看不见,最后的也看不见。精通三吠陀的婆罗门的这些话,只成了可笑的,只成了徒有其名的,只成了空虚的,只成了虚妄的。”

529. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, andhaveṇi paramparasaṃsattā purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Evameva kho, vāseṭṭha, andhaveṇūpamaṃ maññe tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ, purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Tesamidaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ hassakaññeva sampajjati, nāmakaññeva sampajjati, rittakaññeva sampajjati, tucchakaññeva sampajjati.
530缅 1.226已对照

“婆私吒,你认为如何:精通三吠陀的婆罗门以及其他众多的人,可看得见月亮与太阳,[看得见]月亮与太阳从何时升起、于何时落下,[并且]祈求、赞叹、合掌礼敬而随之绕行吗?”“是的,乔达摩尊师,精通三吠陀的婆罗门以及其他众多的人看得见月亮与太阳,[看得见]月亮与太阳从何时升起、于何时落下,[并且]祈求、赞叹、合掌礼敬而随之绕行。”

530. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti?
‘‘Evaṃ, bho gotama, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti.
531已对照

“婆私吒,你认为如何:精通三吠陀的婆罗门以及其他众多的人所看见的月亮与太阳,[所看见的]月亮与太阳从何时升起、于何时落下,[并且]祈求、赞叹、合掌礼敬而随之绕行——精通三吠陀的婆罗门能够教示通往与月亮、太阳共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与月亮、太阳共住’吗?”“并不能,乔达摩尊师。”“婆私吒,相传如此:精通三吠陀的婆罗门以及其他众多的人所看见的月亮与太阳,[所看见的]月亮与太阳从何时升起、于何时落下,[并且]祈求、赞叹、合掌礼敬而随之绕行——就连他们也不能教示通往与月亮、太阳共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与月亮、太阳共住’。”

531. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, pahonti tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
‘‘Iti kira, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, tesampi nappahonti candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti.
532PTS 1.241缅 1.227已对照

“然而相传,精通三吠陀的婆罗门并不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门乃至上溯七代的师承们也不曾亲眼见过梵天。相传,精通三吠陀的婆罗门中那些古时的仙人,是圣典的创作者、圣典的传出者,他们所唱诵、宣说、汇集的古圣典句,如今精通三吠陀的婆罗门们仍随之唱诵、随之诵说——随说其所说,随教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦、婆摩迦、婆摩提婆、毗舍蜜多、耶摩得祗、鸯耆罗娑、婆罗堕婆阇、婆私吒、迦叶、婆求——他们也不曾这样说过:‘我们知道这个,我们见到这个,梵天在何处、梵天由何[路可往]、梵天于何方’。而正是那些精通三吠陀的婆罗门却这样说:‘我们为[人]教示通往我们所不知、所不见者的共住之道。唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住。’”

532. ‘‘Iti pana [kiṃ pana (sī. syā. pī.)] na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā [sattamehi (?)] ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.
533已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话,岂不成了无实效可言的吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话就成了无实效可言的。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门竟要为[人]教示通往他们所不知、所不见者的共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住’——这是不可能的。”

533. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
Janapadakalyāṇīupamā
534PTS 1.242已对照

国中第一美女之喻

“婆私吒,犹如有人这样说:‘我爱慕、我欲求这国中的第一美女(janapadakalyāṇī)。’人们便对他说:‘喂,人啊!你所爱慕、所欲求的那位国中第一美女,你可知道她是刹帝利女(khattiyī)、婆罗门女、吠舍女(vessī)还是首陀罗女(suddī)呢?’这样被问时,他会说‘不知道’。”“人们又对他说:‘喂,人啊!你所爱慕、所欲求的那位国中第一美女,你可知道她名叫什么、姓什么,是高、是矮还是中等身量,是黑、是褐还是金色肤色,住在哪个村庄、市镇或城市呢?’这样被问时,他会说‘不知道’。人们又对他说:‘喂,人啊!那么你所爱慕、所欲求的,正是你所不知、所不见的[人]吗?’这样被问时,他会说‘是的’。”

534. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.
‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.
535已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,那个人所说的话,岂不成了无实效可言的吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,那个人所说的话就成了无实效可言的。”

535. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
536缅 1.228已对照

“正是如此,婆私吒,相传,精通三吠陀的婆罗门并不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门乃至上溯七代的师承们也不曾亲眼见过梵天。相传,精通三吠陀的婆罗门中那些古时的仙人,是圣典的创作者、圣典的传出者,他们所唱诵、宣说、汇集的古圣典句,如今精通三吠陀的婆罗门们仍随之唱诵、随之诵说——随说其所说,随教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦、婆摩迦、婆摩提婆、毗舍蜜多、耶摩得祗、鸯耆罗娑、婆罗堕婆阇、婆私吒、迦叶、婆求——他们也不曾这样说过:‘我们知道这个,我们见到这个,梵天在何处、梵天由何[路可往]、梵天于何方’。而正是那些精通三吠陀的婆罗门却这样说:‘我们为[人]教示通往我们所不知、所不见者的共住之道。唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住。’”

536. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.
537PTS 1.243已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话,岂不成了无实效可言的吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话就成了无实效可言的。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门竟要为[人]教示通往他们所不知、所不见者的共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住’——这是不可能的。”

537. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
Nisseṇīupamā
538缅 1.229已对照

梯子之喻

“婆私吒,犹如有人在四衢大道上造一架梯子,为了登上楼阁。人们便对他说:‘喂,人啊!你为了登上楼阁而造这架梯子,你可知道那座楼阁是在东方、南方、西方还是北方,是高、是低还是中等呢?’这样被问时,他会说‘不知道’。”“人们又对他说:‘喂,人啊!那么你正是为了登上你所不知、所不见的那座楼阁而造梯子吗?’这样被问时,他会说‘是的’。”

538. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya – pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yassa tvaṃ [yaṃ tvaṃ (syā.)] pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ – puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.
‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi, na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.
539已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,那个人所说的话,岂不成了无实效可言的吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,那个人所说的话就成了无实效可言的。”

539. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
540PTS 1.244已对照

“正是如此,婆私吒,相传,精通三吠陀的婆罗门并不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门的老师的老师们也不曾亲眼见过梵天;相传,精通三吠陀的婆罗门乃至上溯七代的师承们也不曾亲眼见过梵天。相传,精通三吠陀的婆罗门中那些古时的仙人,是圣典的创作者、圣典的传出者,他们所唱诵、宣说、汇集的古圣典句,如今精通三吠陀的婆罗门们仍随之唱诵、随之诵说——随说其所说,随教其所教——[那些仙人]即:阿吒迦、婆摩迦、婆摩提婆、毗舍蜜多、耶摩得祗、鸯耆罗娑、婆罗堕婆阇、婆私吒、迦叶、婆求——他们也不曾这样说过:‘我们知道这个,我们见到这个,梵天在何处、梵天由何[路可往]、梵天于何方’。而正是那些精通三吠陀的婆罗门却这样说:‘我们为[人]教示通往我们所不知、所不见者的共住之道。唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住。’”

540. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmāti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema, ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.
541缅 1.230已对照

“婆私吒,你认为如何:既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话,岂不成了无实效可言的吗?”“确实如此,乔达摩尊师,既然如此,精通三吠陀的婆罗门所说的话就成了无实效可言的。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门竟要为[人]教示通往他们所不知、所不见者的共住之道,[说]‘唯有这是直道,这是直趣的通路,是出离的;它令行此[道]者出离,到达与梵天共住’——这是不可能的。”

541. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
‘‘Sādhu, vāseṭṭha. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasabyatāyāti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
Aciravatīnadīupamā
542已对照

阿致罗筏底河之喻

“婆私吒,犹如这条阿致罗筏底河水满盈,与岸齐平,乌鸦可饮(kākapeyyā)。这时来了一个人,他求彼岸、寻彼岸、趣彼岸,欲渡到彼岸。他站在此岸,呼唤彼岸:‘来吧,彼岸啊,到此岸来!来吧,彼岸啊,到此岸来!’”

542. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre ṭhito pārimaṃ tīraṃ avheyya – ‘‘ehi pārāpāraṃ, ehi pārāpāra’’nti.
543已对照

“婆私吒,你认为如何:阿致罗筏底河的彼岸,会因那人呼唤之故、祈求之故、期望之故、欢喜之故而来到此岸吗?”“并不会,乔达摩尊师。”

543. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā pārimaṃ tīraṃ orimaṃ tīraṃ āgaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
544PTS 1.245已对照

“正是如此,婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门舍弃了令[人]成为婆罗门的诸法而行,受持了令[人]不成为婆罗门的诸法而行,却这样说:‘我们呼唤因陀罗(Inda),我们呼唤苏摩(Soma),我们呼唤婆楼那(Varuṇa),我们呼唤伊舍那(Īsāna),我们呼唤波阇波提(Pajāpati),我们呼唤梵天(Brahmā),我们呼唤玛希帝(Mahiddhi),我们呼唤阎摩(Yama)。’”“婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门舍弃了令[人]成为婆罗门的诸法而行,受持了令[人]不成为婆罗门的诸法而行,[却]因呼唤之故、祈求之故、期望之故、欢喜之故,于身坏命终之后往生与诸梵天共住——这是不可能的。”

544. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṃsu – ‘‘indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, pajāpatimavhayāma, brahmamavhayāma, mahiddhimavhayāma, yamamavhayāmā’’ti.
‘‘Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
545已对照

“婆私吒,犹如这条阿致罗筏底河水满盈,与岸齐平,乌鸦可饮。这时来了一个人,他求彼岸、寻彼岸、趣彼岸,欲渡到彼岸。他在此岸被人用坚固的镣铐(andu)把双手反缚于背后,紧紧捆缚着。”“婆私吒,你认为如何:那个人能从阿致罗筏底河的此岸到达彼岸吗?”“并不能,乔达摩尊师。”

545. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre daḷhāya anduyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ baddho.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
546PTS 1.246缅 1.231已对照

“正是如此,婆私吒,这五欲功德(kāmaguṇa)在圣者之律中既称为镣铐(andu),也称为束缚(bandhana)。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的(iṭṭha)、可乐的(kanta)、可意的(manāpa)、可爱的(piyarūpa)、与欲相应的(kāmūpasaṃhita)、能引生贪染的(rajanīya);耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。”“婆私吒,这五欲功德在圣者之律中既称为镣铐,也称为束缚。婆私吒,精通三吠陀的婆罗门对这五欲功德贪着、迷醉、沉溺,不见过患,无出离之慧而受用。婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门舍弃了令[人]成为婆罗门的诸法而行,受持了令[人]不成为婆罗门的诸法而行,[又]对五欲功德贪着、迷醉、沉溺,不见过患,无出离之慧而受用,为欲的镣铐与束缚所缚,[却]于身坏命终之后往生与诸梵天共住——这是不可能的。”

546. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā.
‘‘Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇe tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā, te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā, te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
547已对照

“婆私吒,犹如这条阿致罗筏底河水满盈,与岸齐平,乌鸦可饮。这时来了一个人,他求彼岸、寻彼岸、趣彼岸,欲渡到彼岸。他在此岸连头蒙覆而卧。”“婆私吒,你认为如何:那个人能从阿致罗筏底河的此岸到达彼岸吗?”“并不能,乔达摩尊师。”

547. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre sasīsaṃ pārupitvā nipajjeyya.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.
548已对照

“正是如此,婆私吒,这五盖在圣者之律中既称为障碍(āvaraṇa),也称为盖(nīvaraṇa),也称为覆蔽(onāhana),也称为遍覆(pariyonāhana)。哪五种呢?欲欲盖(kāmacchandanīvaraṇa)、瞋恚盖(byāpādanīvaraṇa)、昏沉睡眠盖(thinamiddhanīvaraṇa)、掉举追悔盖(uddhaccakukkuccanīvaraṇa)、疑盖(vicikicchānīvaraṇa)。婆私吒,这五盖在圣者之律中既称为障碍,也称为盖,也称为覆蔽,也称为遍覆。”

548. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti. Katame pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime kho, vāseṭṭha, pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.
549PTS 1.247缅 1.232已对照

“婆私吒,精通三吠陀的婆罗门正为这五盖所障蔽、所遮盖、所覆蔽、所遍覆。婆私吒,那些精通三吠陀的婆罗门舍弃了令[人]成为婆罗门的诸法而行,受持了令[人]不成为婆罗门的诸法而行,[又]为五盖所障蔽、所遮盖、所覆蔽、所遍覆,[却]于身坏命终之后往生与诸梵天共住——这是不可能的。”

549. ‘‘Imehi kho, vāseṭṭha, pañcahi nīvaraṇehi tevijjā brāhmaṇā āvuṭā nivuṭā onaddhā [ophuṭā (sī. ka.), ophutā (syā.)] pariyonaddhā. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā [pariyonaddhā, te (syā. ka.)] kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
Saṃsandanakathā
550已对照

相应之论

“婆私吒,你认为如何:从年长、耆宿的婆罗门、老师与老师的老师们的谈说中,你听到的是什么——梵天是有执取的(sapariggaha),还是无执取的(apariggaha)?”“是无执取的,乔达摩尊师。”“是有怨心的,还是无怨心的?”“是无怨心的,乔达摩尊师。”“是有恼害心的,还是无恼害心的?”“是无恼害心的,乔达摩尊师。”“是有杂染心的,还是无杂染心的?”“是无杂染心的,乔达摩尊师。”“是得自在的,还是不得自在的?”“是得自在的,乔达摩尊师。”“婆私吒,你认为如何:精通三吠陀的婆罗门是有执取的,还是无执取的?”“是有执取的,乔达摩尊师。”“是有怨心的,还是无怨心的?”“是有怨心的,乔达摩尊师。”“是有恼害心的,还是无恼害心的?”“是有恼害心的,乔达摩尊师。”“是有杂染心的,还是无杂染心的?”“是有杂染心的,乔达摩尊师。”“是得自在的,还是不得自在的?”“是不得自在的,乔达摩尊师。”

550. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ, sapariggaho vā brahmā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā’’ti? ‘‘Sapariggahā, bho gotama’’. ‘‘Saveracittā vā averacittā vā’’ti? ‘‘Saveracittā, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā’’ti? ‘‘Sabyāpajjacittā, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā vā asaṃkiliṭṭhacittā vā’’ti? ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Avasavattī, bho gotama’’.
551PTS 1.248缅 1.233已对照

“婆私吒,相传如此:精通三吠陀的婆罗门是有执取的,而梵天是无执取的。那么,有执取的精通三吠陀的婆罗门与无执取的梵天,二者能相合、相应(saṃsandati sameti)吗?”“并不能,乔达摩尊师。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些有执取的精通三吠陀的婆罗门,于身坏命终之后往生与无执取的梵天共住——这是不可能的。”“婆私吒,相传如此:精通三吠陀的婆罗门是有怨心的,而梵天是无怨心的……乃至……精通三吠陀的婆罗门是有恼害心的,而梵天是无恼害心的……精通三吠陀的婆罗门是有杂染心的,而梵天是无杂染心的……精通三吠陀的婆罗门是不得自在的,而梵天是得自在的。那么,不得自在的精通三吠陀的婆罗门与得自在的梵天,二者能相合、相应吗?”“并不能,乔达摩尊师。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那些不得自在的精通三吠陀的婆罗门,于身坏命终之后往生与得自在的梵天共住——这是不可能的。”

551. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā. Api nu kho sapariggahānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
‘‘Iti kira, vāseṭṭha, saveracittā tevijjā brāhmaṇā, averacitto brahmā…pe… sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā… saṃkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… avasavattī tevijjā brāhmaṇā vasavattī brahmā, api nu kho avasavattīnaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
552已对照

“婆私吒,然而这些精通三吠陀的婆罗门就在此[通往梵天界之道]上趋近[非道]而下陷,下陷之后遭到肢体离散,[还]自以为渡的是较干之处。因此,精通三吠陀的婆罗门的这[三吠陀教典]既称为『三吠陀旷野』,也称为『三吠陀荒林』,也称为『三吠陀灾祸』。”

552. ‘‘Idha kho pana te, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā āsīditvā [ādisitvā (ka.)] saṃsīdanti, saṃsīditvā visāraṃ [visādaṃ (sī. pī.), visattaṃ (syā.)] pāpuṇanti, sukkhataraṃ [sukkhataraṇaṃ (ka.)] maññe taranti. Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ tevijjāiriṇantipi vuccati, tevijjāvivanantipi vuccati, tevijjābyasanantipi vuccatī’’ti.
553已对照

如是说时,青年婆私吒对世尊说:“乔达摩尊师,我曾听说:沙门乔达摩知道通往与梵天共住之道。”“婆私吒,你认为如何:摩那萨迦多离这里近,摩那萨迦多离这里不远吧?”“是的,乔达摩尊师,摩那萨迦多离这里近,摩那萨迦多离这里不远。”

553. Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha. Āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti? ‘‘Evaṃ, bho gotama, āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti.
554PTS 1.249已对照

“婆私吒,你认为如何:假使有个人生于摩那萨迦多、长于摩那萨迦多,人们就在他刚离开摩那萨迦多时问他通往摩那萨迦多的道路。婆私吒,那个生于摩那萨迦多、长于摩那萨迦多的人,被问到通往摩那萨迦多的道路时,会有迟疑(dandhāyitatta)或惶惑(vitthāyitatta)吗?”“并不会,乔达摩尊师。”“这是什么缘故呢?”“乔达摩尊师,因为那个人生于摩那萨迦多、长于摩那萨迦多,通往摩那萨迦多的一切道路他都熟知。”“婆私吒,那个生于摩那萨迦多、长于摩那萨迦多的人,被问到通往摩那萨迦多的道路时,或许还会有迟疑或惶惑;但如来被问到梵天界或通往梵天界之行道时,绝不会有迟疑或惶惑。婆私吒,我了知梵天,也了知梵天界与通往梵天界之行道,并且了知[人]如何行道而往生梵天界。”

554. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, idhassa puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho. Tamenaṃ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṃ manasākaṭassa maggaṃ puccheyyuṃ. Siyā nu kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bho gotama, puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho, tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī’’ti.
‘‘Siyā kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā, na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā. Brahmānaṃ cāhaṃ, vāseṭṭha, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ, yathā paṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno, tañca pajānāmī’’ti.
555缅 1.234已对照

如是说时,青年婆私吒对世尊说:“乔达摩尊师,我曾听说:沙门乔达摩教示通往与梵天共住之道。愿乔达摩尊师善为[我们]教示通往与梵天共住之道,愿乔达摩尊师救拔婆罗门的子民!”“那么,婆私吒,你谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊师。”青年婆私吒应诺了世尊。

555. Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī’’ti. ‘‘Sādhu no bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetu ullumpatu bhavaṃ gotamo brāhmaṇiṃ paja’’nti. ‘‘Tena hi, vāseṭṭha, suṇāhi; sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi.
Brahmalokamaggadesanā
556PTS 1.250缅 1.235已对照

梵天界之道的教说

世尊这样说:“婆私吒,于此,如来(Tathāgata)出现于世间,是阿罗汉、正等正觉者……乃至……[如第 190–212 段那样广说]。婆私吒,比丘就是这样具足戒的……乃至……当他观见自己已舍断这五盖时,愉悦生起;愉悦者,喜(pīti)生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,感受乐(sukha);有乐者,心得定(samādhi)。”“他以与慈(mettā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。”“婆私吒,犹如有力的吹螺者(saṅkhadhama)毫不费力便能令四方[听闻]知晓;正是如此,婆私吒,如是修习的慈心解脱(mettā cetovimutti),凡有限量所作之业(pamāṇakataṃ kammaṃ),都不会残留于其中,都不会停留于其中。婆私吒,这也是通往与梵天共住之道。”“再者,婆私吒,比丘以与悲(karuṇā)俱的心……乃至……以与喜(muditā)俱的心……乃至……以与舍(upekkhā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。”“婆私吒,犹如有力的吹螺者毫不费力便能令四方[听闻]知晓;正是如此,婆私吒,如是修习的舍心解脱,凡有限量所作之业,都不会残留于其中,都不会停留于其中。婆私吒,这就是通往与梵天共住之道。”

556. Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, vāseṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, vāseṭṭha, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.
‘‘So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya; evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.
‘‘Puna caparaṃ, vāseṭṭha, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya. Evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayaṃ kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.
557PTS 1.252已对照

“婆私吒,你认为如何:如是安住的比丘是有执取的,还是无执取的?”“是无执取的,乔达摩尊师。”“是有怨心的,还是无怨心的?”“是无怨心的,乔达摩尊师。”“是有恼害心的,还是无恼害心的?”“是无恼害心的,乔达摩尊师。”“是有杂染心的,还是无杂染心的?”“是无杂染心的,乔达摩尊师。”“是得自在的,还是不得自在的?”“是得自在的,乔达摩尊师。”“婆私吒,相传如此:比丘是无执取的,梵天也是无执取的。那么,无执取的比丘与无执取的梵天,二者能相合、相应吗?”“能的,乔达摩尊师。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那位无执取的比丘,于身坏命终之后往生与无执取的梵天共住——这是可能的。”

557. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, evaṃvihārī bhikkhu sapariggaho vā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.
‘‘Iti kira, vāseṭṭha, apariggaho bhikkhu, apariggaho brahmā. Api nu kho apariggahassa bhikkhuno apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata vāseṭṭha apariggaho bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpago bhavissatī’’ti, ṭhānametaṃ vijjati.
558已对照

“婆私吒,相传如此:比丘是无怨心的,梵天也是无怨心的……乃至……比丘是无恼害心的,梵天也是无恼害心的……比丘是无杂染心的,梵天也是无杂染心的……比丘是得自在的,梵天也是得自在的。那么,得自在的比丘与得自在的梵天,二者能相合、相应吗?”“能的,乔达摩尊师。”“善哉,婆私吒!婆私吒,那位得自在的比丘,于身坏命终之后往生与得自在的梵天共住——这是可能的。”

558. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, averacitto bhikkhu, averacitto brahmā…pe… abyāpajjacitto bhikkhu, abyāpajjacitto brahmā… asaṃkiliṭṭhacitto bhikkhu, asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… vasavattī bhikkhu, vasavattī brahmā, api nu kho vasavattissa bhikkhuno vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata, vāseṭṭha, vasavattī bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.
559PTS 1.253缅 1.236已对照

如是说时,青年婆私吒与青年婆罗堕婆阇对世尊说:“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师。乔达摩尊师,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,乔达摩尊师以种种方式开显了法。我们这就皈依(saraṇa)乔达摩尊师、法(dhamma)与比丘僧团(bhikkhusaṅgha)。愿乔达摩尊师忆持我们为优婆塞,从今日起,终生皈依。”《三明经》第十三终。《戒蕴品》终。其摄颂为:

梵网、沙门果、阿摩昼,

种德、究罗檀头、摩诃利、阇利耶;

狮子吼、布咤婆楼、须婆、给瓦达,

露遮、三明——共十三。

《戒蕴品》巴利圣典终。

559. Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.
Tevijjasuttaṃ niṭṭhitaṃ terasamaṃ.
Sīlakkhandhavaggo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Brahmāsāmaññaambaṭṭha,
Soṇakūṭamahālijālinī;
Sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo,
Lohiccatevijjā terasāti.
Sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa