快乐巴利palinanda.cc

长部第17经 · 大善见王经 Mahāsudassanasuttaṃ

本经目录法殿与法池禅的成就

241PTS 2.169缅 2.139已对照

四、大善见经(Mahāsudassanasutta) 如是我闻:一时,世尊住在拘尸那罗(Kusinārā)、优婆跋多那(Upavattana)末罗人(Malla)的娑罗林中、双娑罗树之间,正当般涅槃之时。那时,具寿阿难前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说:“尊者,愿世尊不要在这小城、荒瘠小城、枝城里般涅槃。尊者,还有别的大城,就是:瞻波(Campā)、王舍城、舍卫城、娑鸡多(Sāketa)、憍赏弥(Kosambī)、波罗奈;愿世尊在那里般涅槃。在那里有许多对如来极净信的大富刹帝利、大富婆罗门、大富居士,他们会作如来的遗体供养。”

241. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mā, bhante, bhagavā imasmiṃ khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi. Santi, bhante, aññāni mahānagarāni. Seyyathidaṃ – campā, rājagahaṃ, sāvatthi, sāketaṃ, kosambī, bārāṇasī; ettha bhagavā parinibbāyatu. Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā, te tathāgatassa sarīrapūjaṃ karissantī’’ti.
242已对照

“阿难,不要这样说!阿难,不要这样说:‘小城、荒瘠小城、枝城’。”

242. ‘‘Mā hevaṃ, ānanda, avaca; mā hevaṃ, ānanda, avaca – khuddakanagarakaṃ ujjaṅgalanagarakaṃ sākhānagaraka’’nti.
Kusāvatīrājadhānī
PTS 2.170缅 2.140已对照

拘舍婆提王都 “阿难,从前有一位名叫大善见(Mahāsudassana)的国王,是已灌顶的刹帝利,领有四方,得胜利,达成国土安定。阿难,这拘尸那罗,当时是大善见王名叫拘舍婆提(Kusāvatī)的王都:从东到西长十二由旬,从南到北宽七由旬。阿难,拘舍婆提王都兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密、饮食丰足。阿难,犹如诸天名叫阿罗迦曼陀(Āḷakamandā)的王都兴盛、繁荣、人众多、夜叉稠密、饮食丰足;同样地,阿难,拘舍婆提王都兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密、饮食丰足。阿难,拘舍婆提王都昼夜不离十种声音,就是:象声、马声、车声、鼓声、腰鼓声、琵琶声、歌声、螺声、铙钹声、手拍声,以及第十种‘食吧、饮吧、嚼吧’之声。 “阿难,拘舍婆提王都为七重城墙所围绕:一重是金所成,一重是银所成,一重是琉璃所成,一重是水晶所成,一重是赤珠所成,一重是玛瑙所成,一重是一切宝所成。阿难,拘舍婆提王都有四色的城门:一门是金所成,一门是银所成,一门是琉璃所成,一门是水晶所成。每一门都埋立着七根帝柱,周围三人身量,入地三人身量,高十二人身量。一柱是金所成,一柱是银所成,一柱是琉璃所成,一柱是水晶所成,一柱是赤珠所成,一柱是玛瑙所成,一柱是一切宝所成。 “阿难,拘舍婆提王都为七重多罗树行所围绕:一行是金所成,一行是银所成,一行是琉璃所成,一行是水晶所成,一行是赤珠所成,一行是玛瑙所成,一行是一切宝所成。金所成的多罗树,其树干是金所成,叶与果是银所成;银所成的多罗树,其树干是银所成,叶与果是金所成;琉璃所成的多罗树,其树干是琉璃所成,叶与果是水晶所成;水晶所成的多罗树,其树干是水晶所成,叶与果是琉璃所成;赤珠所成的多罗树,其树干是赤珠所成,叶与果是玛瑙所成;玛瑙所成的多罗树,其树干是玛瑙所成,叶与果是赤珠所成;一切宝所成的多罗树,其树干是一切宝所成,叶与果也是一切宝所成。 “阿难,那些多罗树行为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,犹如具五支的乐器(pañcaṅgika tūriya)善加调校、善加试音,由极善巧者合奏,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉;同样地,阿难,那些多罗树行为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,当时凡拘舍婆提王都中的赌徒、嗜酒者、贪饮者,都以那些为风所动的多罗树行之声自娱作乐。

‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano nāma ahosi khattiyo muddhāvasitto [khattiyo muddhābhisitto (ka.), cakkavattīdhammiko dhammarājā (mahāparinibbānasutta)] cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa ayaṃ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi. Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena, uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Seyyathāpi, ānanda, devānaṃ āḷakamandā nāma rājadhānī iddhā ceva hoti phītā ca [iddhā ceva ahosi phītā ca (syā.)] bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca; evameva kho, ānanda, kusāvatī rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī dasahi saddehi avivittā ahosi divā ceva rattiñca, seyyathidaṃ – hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena ‘asnātha pivatha khādathā’ti dasamena saddena.
‘‘Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi. Eko pākāro sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo, eko lohitaṅkamayo [lohitaṅgamayo (ka.), lohitakamayo (byākaraṇesu)], eko masāragallamayo, eko sabbaratanamayo. Kusāvatiyā, ānanda, rājadhāniyā catunnaṃ vaṇṇānaṃ dvārāni ahesuṃ. Ekaṃ dvāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Ekekasmiṃ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuṃ tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena. Ekā esikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi. Ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi, sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi, masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi, lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo [kamanīyo (sī. syā. pī.)] ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
Cakkaratanaṃ
243已对照

轮宝 “阿难,大善见王具足七宝与四成就。是哪七[宝]呢?阿难,在此,大善见王于十五日的布萨日洗了头、持布萨、登上殊胜高楼的上层时,天的轮宝出现了:具千辐、具辋、具毂,一切行相圆满。大善见王见了之后,这样想:‘我曾听说:“凡已灌顶的刹帝利王,于十五日的布萨日洗了头、持布萨、登上殊胜高楼的上层时,天的轮宝出现,具千辐、具辋、具毂,一切行相圆满,他便是转轮王。”那么,我会是转轮王吗?’

243. ‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhīhi. Katamehi sattahi? Idhānanda, rañño mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvā rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘sutaṃ kho panetaṃ – ‘‘yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattī’ti.
244PTS 2.174缅 2.142已对照

“阿难,于是大善见王从座而起,把上衣偏袒一肩,左手持金瓶,右手洒[水]于轮宝之上:‘尊贵的轮宝,转起吧!尊贵的轮宝,征服[四方]吧!’阿难,于是那轮宝便向东方转去,大善见王与四支军一同随后而行。阿难,凡轮宝在哪个地方停住,大善见王便与四支军在那里住下。阿难,凡东方的诸敌对国王,都前往大善见王之处;到了之后这样说:‘来吧,大王!欢迎您,大王![此]是您的,大王!请教诫[我们]吧,大王!’大善见王这样说:‘不可杀生;不可不与而取;不可于诸欲上行邪行;不可说妄语;不可饮酒;就照你们向来所受用的而受用吧。’阿难,凡东方的诸敌对国王,都成了大善见王的附从者。 “阿难,于是那轮宝潜入东海,又出而向南方转去……乃至……潜入南海,又出而向西方转去……乃至……潜入西海,又出而向北方转去,大善见王与四支军一同随后而行。阿难,凡轮宝在哪个地方停住,大善见王便与四支军在那里住下。阿难,凡北方的诸敌对国王,都前往大善见王之处;到了之后这样说:‘来吧,大王!欢迎您,大王![此]是您的,大王!请教诫[我们]吧,大王!’大善见王这样说:‘不可杀生;不可不与而取;不可于诸欲上行邪行;不可说妄语;不可饮酒;就照你们向来所受用的而受用吧。’阿难,凡北方的诸敌对国王,都成了大善见王的附从者。

244. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti [pavattati (syā. ka.)], anvadeva [anudeva (syā.)] rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya, yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ. Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti…pe… pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho panānanda, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te mahārāja, anusāsa mahārājā’ti. Rājā mahāsudassano evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ na ādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṃ.
245已对照

“阿难,于是那轮宝征服了以海为边际的大地之后,回到拘舍婆提王都,在大善见王内宫之门、断事处的前方,仿佛安在轴上一般住立,庄严着大善见王的内宫。阿难,大善见王的轮宝就是这样出现的。

245. ‘‘Atha kho taṃ, ānanda, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño mahāsudassanassa antepuraṃ upasobhayamānaṃ. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi.
Hatthiratanaṃ
246已对照

象宝 “再者,阿难,大善见王的象宝出现了:通体纯白,七处安立,有神变,能行于空中,是名为布萨(Uposatha)的象王。大善见王见了它,心生净信:‘诸位,这象乘实在善妙啊,若它能受调伏就好了!’阿难,于是那象宝就像久经善调的良种香象一般,如是受了调伏。阿难,从前,大善见王为试验那象宝,于午前时分骑上它,巡行了以海为边际的大地,回到拘舍婆提王都用了早餐。阿难,大善见王的象宝就是这样出现的。

246. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa hatthiratanaṃ pāturahosi sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho hatthiyānaṃ, sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, hatthiratanaṃ – seyyathāpi nāma gandhahatthājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ hatthiratanaṃ pāturahosi.
Assaratanaṃ
247PTS 2.175缅 2.143已对照

马宝 “再者,阿难,大善见王的马宝出现了:通体纯白,头黑,鬃如文阇草(muñja),有神变,能行于空中,是名为云马(Valāhaka)的马王。大善见王见了它,心生净信:‘诸位,这马乘实在善妙啊,若它能受调伏就好了!’阿难,于是那马宝就像久经善调的贤良骏马一般,如是受了调伏。阿难,从前,大善见王为试验那马宝,于午前时分骑上它,巡行了以海为边际的大地,回到拘舍婆提王都用了早餐。阿难,大善见王的马宝就是这样出现的。

247. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa assaratanaṃ pāturahosi sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā. Taṃ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṃ pasīdi – ‘bhaddakaṃ vata bho assayānaṃ sace damathaṃ upeyyā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, assaratanaṃ seyyathāpi nāma bhaddo assājāniyo dīgharattaṃ suparidanto, evameva damathaṃ upagacchi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva assaratanaṃ vīmaṃsamāno pubbaṇhasamayaṃ abhiruhitvā samuddapariyantaṃ pathaviṃ anuyāyitvā kusāvatiṃ rājadhāniṃ paccāgantvā pātarāsamakāsi. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ assaratanaṃ pāturahosi.
Maṇiratanaṃ
248已对照

摩尼宝 “再者,阿难,大善见王的摩尼宝出现了。那是一颗琉璃宝珠(maṇi veḷuriya),美丽、纯正,有八个切面,善加琢磨,透明、澄澈、无浊,具足一切行相。阿难,那摩尼宝的光明周遍照彻一由旬。阿难,从前,大善见王为试验那摩尼宝,令四支军装束齐备,把摩尼[宝]举于幢顶,于夜间的黑暗中出行。阿难,凡周围的诸村落,都借着那光明从事各自的工作,以为是白天。阿难,大善见王的摩尼宝就是这样出现的。

248. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṃ pāturahosi. So ahosi maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tassa kho panānanda, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṃ phuṭā ahosi. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṃ vīmaṃsamāno caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā maṇiṃ dhajaggaṃ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi. Ye kho panānanda, samantā gāmā ahesuṃ, te tenobhāsena kammante payojesuṃ divāti maññamānā. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ maṇiratanaṃ pāturahosi.
Itthiratanaṃ
249PTS 2.176缅 2.144已对照

女宝 “再者,阿难,大善见王的女宝出现了:容色端丽、可观、可喜,具足最上的肤色之美,不太高、不太矮,不太瘦、不太胖,不太黑、不太白,超过了人的容色,而未达到天的容色。阿难,那女宝的身触是这样的:犹如兜罗绵(tūlapicu)或劫贝绵(kappāsapicu)一般。阿难,那女宝的肢体,寒时温暖,热时清凉。阿难,那女宝的身上散发栴檀之香,口中散发青莲之香。阿难,那女宝比大善见王先起、后卧,凡有所命必顺从,行止可意,言语可爱。阿难,那女宝对于大善见王,即便以意也不曾逾越,何况以身。阿难,大善见王的女宝就是这样出现的。

249. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa itthiratanaṃ pāturahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā atikkantā mānusivaṇṇaṃ [mānussivaṇṇaṃ (syā.)] appattā dibbavaṇṇaṃ. Tassa kho panānanda, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā. Tassa kho panānanda, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni. Tassa kho panānanda, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṃ kho panānanda, itthiratanaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ manasāpi no aticari [aticarī (ka.), aticārī (sī. syā. pī.)], kuto pana kāyena. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ itthiratanaṃ pāturahosi.
Gahapatiratanaṃ
250PTS 2.177已对照

居士宝 “再者,阿难,大善见王的居士宝出现了。他生起了业异熟所生的天眼,以此能见有主与无主的宝藏。他前往大善见王之处,这样说:‘陛下,请您勿劳心,我会为您办理凡以财物应作之事。’阿难,从前,大善见王为试验那居士宝,登上船,潜入恒河(Gaṅgā)的中流,对居士宝这样说:‘居士,我需要金银。’‘那么,大王,请令船靠向一岸。’‘居士,我就在这里需要金银。’阿难,于是那居士宝以双手探入水中,举起满满一瓮金银,对大善见王这样说:‘大王,这样够了吗?大王,这样算作了吗?大王,这样算供养了吗?’大善见王这样说:‘居士,这样够了;居士,这样算作了;居士,这样算供养了。’阿难,大善见王的居士宝就是这样出现的。

250. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṃ pāturahosi. Tassa kammavipākajaṃ dibbacakkhu pāturahosi yena nidhiṃ passati sassāmikampi assāmikampi. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmī’ti. Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaṃ vīmaṃsamāno nāvaṃ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṃ ogāhitvā gahapatiratanaṃ etadavoca – ‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti. ‘Tena hi, mahārāja, ekaṃ tīraṃ nāvā upetū’ti. ‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti. Atha kho taṃ, ānanda, gahapatiratanaṃ ubhohi hatthehi udakaṃ omasitvā pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ uddharitvā rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘alamettāvatā mahārāja, katamettāvatā mahārāja, pūjitamettāvatā mahārājā’ti? Rājā mahāsudassano evamāha – ‘alamettāvatā gahapati, katamettāvatā gahapati, pūjitamettāvatā gahapatī’ti. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ gahapatiratanaṃ pāturahosi.
Pariṇāyakaratanaṃ
251缅 2.145已对照

将军宝 “再者,阿难,大善见王的将军宝出现了:他贤智、明达、有慧、有能力,能为大善见王令应前进者前进、令应退却者退却、令应安置者安置。他前往大善见王之处,这样说:‘陛下,请您勿劳心,我来教治。’阿难,大善见王的将军宝就是这样出现的。 “阿难,大善见王具足了这七宝。

251. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṃ mahāsudassanaṃ upayāpetabbaṃ upayāpetuṃ, apayāpetabbaṃ apayāpetuṃ, ṭhapetabbaṃ ṭhapetuṃ. So rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahamanusāsissāmī’ti. Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṃ pariṇāyakaratanaṃ pāturahosi.
‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.
Catuiddhisamannāgato
252PTS 2.178缅 2.146已对照

具足四成就 “阿难,大善见王具足四成就。是哪四成就呢?阿难,在此,大善见王容色端丽、可观、可喜,具足最上的肤色之美,远胜于其他的人。阿难,大善见王具足这第一成就。 “再者,阿难,大善见王长寿、久住,远胜于其他的人。阿难,大善见王具足这第二成就。 “再者,阿难,大善见王少病少恼,具足均等消化的业生火界,不太冷也不太热,远胜于其他的人。阿难,大善见王具足这第三成就。 “再者,阿难,大善见王为婆罗门与居士们所爱、所喜。阿难,犹如父亲为诸子所爱、所喜;同样地,阿难,大善见王为婆罗门与居士们所爱、所喜。阿难,婆罗门与居士们也为大善见王所爱、所喜。阿难,犹如诸子为父亲所爱、所喜;同样地,阿难,婆罗门与居士们也为大善见王所爱、所喜。 “阿难,从前,大善见王与四支军一同出往园林之地。阿难,那时婆罗门与居士们前往大善见王之处,这样说:‘陛下,请慢些行,好让我们能久些瞻望。’阿难,大善见王也告诉御者:‘御者,请慢些驱车,好让我能久些瞻望婆罗门与居士们。’阿难,大善见王具足这第四成就。阿难,大善见王具足了这四成就。

252. ‘‘Rājā, ānanda, mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi. Katamāhi catūhi iddhīhi? Idhānanda, rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Seyyathāpi, ānanda, pitā puttānaṃ piyo hoti manāpo, evameva kho, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo. Raññopi, ānanda, mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā. Seyyathāpi, ānanda, pitu puttā piyā honti manāpā, evameva kho, ānanda, raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā.
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṃ niyyāsi. Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ataramāno, deva, yāhi, yathā taṃ mayaṃ cirataraṃ passeyyāmā’ti. Rājāpi, ānanda, mahāsudassano sārathiṃ āmantesi – ‘ataramāno, sārathi, rathaṃ pesehi, yathā ahaṃ brāhmaṇagahapatike cirataraṃ passeyya’nti. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya catutthiyā [catutthāya (syā.)] iddhiyā samannāgato ahosi. Rājā, ānanda, mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
Dhammapāsādapokkharaṇī
253已对照

法殿与法池

“阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在这些多罗树的间隙中,每隔一百弓造一座莲池呢?’

253. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyya’nti.
已对照

“阿难,大善见王便在那些多罗树的间隙中,每隔一百弓造了莲池。阿难,那些莲池是以四色的砖砌成的:一种砖是金所成,一种是银所成,一种是琉璃所成,一种是水晶所成。

‘‘Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahesuṃ – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
PTS 2.179缅 2.147已对照

“阿难,那些莲池各有四道阶梯,是四色的:一道阶梯是金所成,一道是银所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的阶梯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的阶梯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠;琉璃所成的阶梯有琉璃所成的柱,水晶所成的横木与顶冠;水晶所成的阶梯有水晶所成的柱,琉璃所成的横木与顶冠。阿难,那些莲池为两重栏楯所围绕:一重栏楯是金所成,一重是银所成。金所成的栏楯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的栏楯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠。阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在这些莲池中种植这样的花——青莲、白莲、睡莲、红莲,四季[常开]、对一切人无所遮止呢?’阿难,大善见王便在那些莲池中种植了这样的花——青莲、白莲、睡莲、红莲,四季[常开]、对一切人无所遮止。

‘‘Tāsu kho panānanda, pokkharaṇīsu cattāri cattāri sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ, ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ ekaṃ veḷuriyamayaṃ ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ, phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ, veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṃ ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ ropāpeyyaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭa’nti. Ropāpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭaṃ.
254已对照

“阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在这些莲池岸边安置沐浴人,让他们为来往的人沐浴呢?’阿难,大善见王便在那些莲池岸边安置了沐浴人,他们为来往的人沐浴。

254. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṃ, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpessantī’ti. Ṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise, ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpesuṃ.
PTS 2.180已对照

“阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在这些莲池岸边设立这样的布施——需食者施食,需饮者施饮,需衣者施衣,需车乘者施车乘,需卧具者施卧具,需女人者施女人,需银者施银,需金者施金呢?’阿难,大善见王便在那些莲池岸边设立了这样的布施——需食者施食,需饮者施饮,需衣者施衣,需车乘者施车乘,需卧具者施卧具,需女人者施女人,需银者施银,需金者施金。

‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ paṭṭhapeyyaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa [annatthitassa (sī. syā. kaṃ. pī.), evaṃ sabbattha pakabhirūpeneva dissati], pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassā’ti. Paṭṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ – annaṃ annaṭṭhikassa, pānaṃ pānaṭṭhikassa, vatthaṃ vatthaṭṭhikassa, yānaṃ yānaṭṭhikassa, sayanaṃ sayanaṭṭhikassa, itthiṃ itthiṭṭhikassa, hiraññaṃ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṃ suvaṇṇaṭṭhikassa.
255已对照

“阿难,那时婆罗门与居士们带着大量财物前往大善见王之处;到了之后这样说:‘陛下,这大量财物是专为陛下带来的,愿陛下纳受。’‘诸位,够了!我自己也有大量财物,是以如法的贡赋所积集的;这些就归你们,还请从我这里再多取一些去吧。’他们被王拒绝之后,退到一边,这样共议:‘我们把这些财物再带回自己家去,那对我们是不相宜的。我们何不为大善见王建造住处呢?’他们前往大善见王之处,这样说:‘陛下,我们要为您建造住处。’阿难,大善见王默然应许。

255. ‘‘Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissa ābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhatū’ti. ‘Alaṃ bho, mamapidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ, tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Yaṃnūna mayaṃ rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpeyyāmā’ti. Te rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
256PTS 2.181缅 2.148已对照

“阿难,那时诸天之主帝释(Sakka devānaminda)以心了知大善见王心中的思惟,便告诉毗首羯磨天子(Vissakamma devaputta):‘来,亲爱的毗首羯磨,你去为大善见王建造名为「法」的殿。’‘是的,尊者。’阿难,毗首羯磨天子应诺诸天之主帝释之后,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,在三十三天中隐没,出现于大善见王之前。阿难,那时毗首羯磨天子对大善见王这样说:‘陛下,我要为您建造名为「法」的殿。’阿难,大善见王默然应许。

256. ‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo rañño mahāsudassanassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vissakammaṃ [visukammaṃ (ka.)] devaputtaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma vissakamma, rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ māpehi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, ānanda, vissakammo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva devesu tāvatiṃsesu antarahito rañño mahāsudassanassa purato pāturahosi. Atha kho, ānanda, vissakammo devaputto rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca – ‘nivesanaṃ te deva, māpessāmi dhammaṃ nāma pāsāda’nti. Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
已对照

“阿难,毗首羯磨天子便为大善见王建造了名为「法」的殿。阿难,法殿从东到西长一由旬,从南到北宽半由旬。阿难,法殿的基座砌高逾三人身量,以四色的砖砌成:一种砖是金所成,一种是银所成,一种是琉璃所成,一种是水晶所成。

‘‘Māpesi kho, ānanda, vissakammo devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaṃ dhammaṃ nāma pāsādaṃ. Dhammo, ānanda, pāsādo puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi. Uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammassa, ānanda, pāsādassa tiporisaṃ uccatarena vatthu citaṃ ahosi catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
已对照

“阿难,法殿有八万四千根柱,是四色的:一根柱是金所成,一根是银所成,一根是琉璃所成,一根是水晶所成。阿难,法殿铺以四色的板:一块板是金所成,一块是银所成,一块是琉璃所成,一块是水晶所成。

‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa caturāsīti thambhasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – eko thambho sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo. Dhammo, ānanda, pāsādo catunnaṃ vaṇṇānaṃ phalakehi santhato ahosi – ekaṃ phalakaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ.
PTS 2.182已对照

“阿难,法殿有二十四道阶梯,是四色的:一道阶梯是金所成,一道是银所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的阶梯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的阶梯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠;琉璃所成的阶梯有琉璃所成的柱,水晶所成的横木与顶冠;水晶所成的阶梯有水晶所成的柱,琉璃所成的横木与顶冠。

‘‘Dhammassa, ānanda, pāsādassa catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
缅 2.149已对照

“阿难,法殿中有八万四千座重阁,是四色的:一座重阁是金所成,一座是银所成,一座是琉璃所成,一座是水晶所成。金所成的重阁中敷设着银所成的床榻,银所成的重阁中敷设着金所成的床榻,琉璃所成的重阁中敷设着象牙所成的床榻,水晶所成的重阁中敷设着坚木所成的床榻。金所成的重阁门前立着银所成的多罗树,其树干是银所成,叶与果是金所成;银所成的重阁门前立着金所成的多罗树,其树干是金所成,叶与果是银所成;琉璃所成的重阁门前立着水晶所成的多罗树,其树干是水晶所成,叶与果是琉璃所成;水晶所成的重阁门前立着琉璃所成的多罗树,其树干是琉璃所成,叶与果是水晶所成。

‘‘Dhamme, ānanda, pāsāde caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ kūṭāgāraṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaṅko paññatto ahosi, rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaṅko paññatto ahosi, veḷuriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaṅko paññatto ahosi, phalikamaye kūṭāgāre sāramayo pallaṅko paññatto ahosi. Sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa rūpiyamayo khandho sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi, tassa sovaṇṇamayo khandho, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa kūṭāgārassa dvāre phalikamayo tālo ṭhito ahosi, tassa phalikamayo khandho, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa kūṭāgārassa dvāre veḷuriyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa veḷuriyamayo khandho, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
257PTS 2.183已对照

“阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在大庄严重阁(mahāviyūha kūṭāgāra)的门前造一片纯金所成的多罗树林,好让我在那里坐着作日间休息呢?’阿难,大善见王便在大庄严重阁的门前造了一片纯金所成的多罗树林,他就在那里坐着作日间休息。阿难,法殿为两重栏楯所围绕:一重栏楯是金所成,一重是银所成。金所成的栏楯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的栏楯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠。

257. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ māpeyyaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdissāmī’ti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṃ tālavanaṃ, yattha divāvihāraṃ nisīdi. Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto ahosi, ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
258PTS 2.184缅 2.150已对照

“阿难,法殿为两重铃网所围绕:一重网是金所成,一重是银所成。金所成的网上有银所成的铃,银所成的网上有金所成的铃。阿难,那些铃网为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,犹如具五支的乐器善加调校、善加试音,由极善巧者合奏,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉;同样地,阿难,那些铃网为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,当时凡拘舍婆提王都中的赌徒、嗜酒者、贪饮者,都以那些为风所动的铃网之声自娱作乐。阿难,法殿造成之后难以直视,令眼眩惑。阿难,犹如雨季最后一月的秋时,天空澄澈无云,太阳升上天空时难以直视,令眼眩惑;同样地,阿难,法殿难以直视,令眼眩惑。

258. ‘‘Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi kiṅkiṇikajālehi [kiṅkaṇikajālehi (syā. ka.)] parikkhitto ahosi – ekaṃ jālaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ. Sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ, rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiṅkiṇikā ahesuṃ. Tesaṃ kho panānanda, kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi [kusalehi (sī. syā. kaṃ. pī.)] samannāhatassa saddo hoti, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tesaṃ kiṅkiṇikajālānaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ. Niṭṭhito kho panānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni. Seyyathāpi, ānanda, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno [abbhuggamamāno (sī. pī. ka.)] duddikkho [dudikkho (pī.)] hoti musati cakkhūni; evameva kho, ānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
259PTS 2.185缅 2.151已对照

“阿难,那时大善见王这样想:‘我何不在法殿之前造一座名为「法」的莲池呢?’阿难,大善见王便在法殿之前造了名为「法」的莲池。阿难,法池从东到西长一由旬,从南到北宽半由旬。阿难,法池以四色的砖砌成:一种砖是金所成,一种是银所成,一种是琉璃所成,一种是水晶所成。 “阿难,法池有二十四道阶梯,是四色的:一道阶梯是金所成,一道是银所成,一道是琉璃所成,一道是水晶所成。金所成的阶梯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的阶梯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠;琉璃所成的阶梯有琉璃所成的柱,水晶所成的横木与顶冠;水晶所成的阶梯有水晶所成的柱,琉璃所成的横木与顶冠。 “阿难,法池为两重栏楯所围绕:一重栏楯是金所成,一重是银所成。金所成的栏楯有金所成的柱,银所成的横木与顶冠;银所成的栏楯有银所成的柱,金所成的横木与顶冠。 “阿难,法池为七重多罗树行所围绕:一行是金所成,一行是银所成,一行是琉璃所成,一行是水晶所成,一行是赤珠所成,一行是玛瑙所成,一行是一切宝所成。金所成的多罗树,其树干是金所成,叶与果是银所成;银所成的多罗树,其树干是银所成,叶与果是金所成;琉璃所成的多罗树,其树干是琉璃所成,叶与果是水晶所成;水晶所成的多罗树,其树干是水晶所成,叶与果是琉璃所成;赤珠所成的多罗树,其树干是赤珠所成,叶与果是玛瑙所成;玛瑙所成的多罗树,其树干是玛瑙所成,叶与果是赤珠所成;一切宝所成的多罗树,其树干是一切宝所成,叶与果也是一切宝所成。阿难,那些多罗树行为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,犹如具五支的乐器善加调校、善加试音,由极善巧者合奏,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉;同样地,阿难,那些多罗树行为风所动时,其声美妙、令人悦乐、堪可久听、令人陶醉。阿难,当时凡拘舍婆提王都中的赌徒、嗜酒者、贪饮者,都以那些为风所动的多罗树行之声自娱作乐。 “阿难,法殿造成、法池亦造成之后,大善见王以一切所欲之物使当时凡于诸沙门中被认作沙门、于诸婆罗门中被认作婆罗门者满足,然后登上了法殿。 第一诵分。

259. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ māpeyya’nti. Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano dhammassa pāsādassa purato dhammaṃ nāma pokkharaṇiṃ. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī puratthimena pacchimena ca yojanaṃ āyāmena ahosi, uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṃ vitthārena. Dhammā, ānanda, pokkharaṇī catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahosi – ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
‘‘Dhammāya, ānanda, pokkharaṇiyā catuvīsati sopānāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ – ekaṃ sopānaṃ sovaṇṇamayaṃ, ekaṃ rūpiyamayaṃ, ekaṃ veḷuriyamayaṃ, ekaṃ phalikamayaṃ. Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi – ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā. Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca. Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
‘‘Dhammā, ānanda, pokkharaṇī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi – ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā. Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca. Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca. Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi phalikamayāni pattāni ca phalāni ca. Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca. Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca. Tāsaṃ kho panānanda, tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca, evameva kho, ānanda, tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca. Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṃ soṇḍā pipāsā, te tāsaṃ tālapantīnaṃ vāteritānaṃ saddena paricāresuṃ.
‘‘Niṭṭhite kho panānanda, dhamme pāsāde niṭṭhitāya dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye [ye ko panānanda (syā. ka.)] tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā’, te sabbakāmehi santappetvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhi.
Paṭhamabhāṇavāro.
Jhānasampatti
260PTS 2.186缅 2.152已对照

禅的成就

“阿难,那时大善见王这样想:‘这是我什么业的果,什么业的异熟,使我如今有如此大神力、如此威势广大呢?’阿难,那时大善见王[又]这样想:‘这是我三种业的果、三种业的异熟,使我如今有如此大神力、如此威势广大,这就是:布施、调伏、律仪。’

260. ‘‘Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘kissa nu kho me idaṃ kammassa phalaṃ kissa kammassa vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’ti? Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘tiṇṇaṃ kho me idaṃ kammānaṃ phalaṃ tiṇṇaṃ kammānaṃ vipāko, yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, seyyathidaṃ dānassa damassa saṃyamassā’ti.
已对照

“阿难,于是大善见王前往大庄严重阁之处;到了之后,站在大庄严重阁的门前,发出这样的感兴语:‘住吧,欲寻!住吧,恚寻!住吧,害寻!到此为止吧,欲寻!到此为止吧,恚寻!到此为止吧,害寻!’

‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaṃ udānesi – ‘tiṭṭha, kāmavitakka, tiṭṭha, byāpādavitakka, tiṭṭha, vihiṃsāvitakka. Ettāvatā kāmavitakka, ettāvatā byāpādavitakka, ettāvatā vihiṃsāvitakkā’ti.
261已对照

“阿难,于是大善见王进入大庄严重阁,坐在金所成的床榻上,已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅。寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。离喜,住于舍(upekkhā),具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净(upekkhāsatipārisuddhi),成就并住于第四禅。

261. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaṅke nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedesi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi.
262PTS 2.187缅 2.153已对照

“阿难,于是大善见王从大庄严重阁出来,进入金所成的重阁,坐在银所成的床榻上,以与慈(mettā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与悲(karuṇā)俱的心……乃至……以与喜(muditā)俱的心……乃至……以与舍(upekkhā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。

262. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaṃ kūṭāgāraṃ pavisitvā rūpiyamaye pallaṅke nisinno mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
Caturāsīti nagarasahassādi
263PTS 2.188已对照

八万四千座城等 “阿难,大善见王有八万四千座城,以拘舍婆提王都为首;有八万四千座殿,以法殿为首;有八万四千座重阁,以大庄严重阁为首;有八万四千张床榻,是金所成、银所成、象牙所成、坚木所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕;有八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首;有八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首;有八万四千辆车,围以狮皮,围以虎皮,围以豹皮,围以黄毛毯,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车(Vejayanta)为首;有八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首;有八万四千名女子,以须跋陀(Subhaddā)王后为首;有八万四千名居士,以居士宝为首;有八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首;有八万四千头乳牛,乳汁易出、系以细布之绳,以铜器承乳;有八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细棉、细丝、细毛[所织];[阿难,大善见王]有八万四千份锅饭,早晚呈献饭食。

263. ‘‘Rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni ahesuṃ kusāvatīrājadhānippamukhāni; caturāsīti pāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni; caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni; caturāsīti pallaṅkasahassāni ahesuṃ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni; caturāsīti nāgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni; caturāsīti assasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni; caturāsīti rathasahassāni ahesuṃ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni; caturāsīti maṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni; caturāsīti itthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni; caturāsīti gahapatisahassāni ahesuṃ gahapatiratanappamukhāni; caturāsīti khattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni; caturāsīti dhenusahassāni ahesuṃ duhasandanāni [dukūlasandanāni(pī.)] dukūlasandānāni [dukūlasandanāni (pī.) dukūlasandānāni (saṃ. ni. 3.96)] kaṃsūpadhāraṇāni; caturāsīti vatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ; (rañño, ānanda, mahāsudassanassa) [( ) sī. ipotthakesu natthi] caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṃ sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
264PTS 2.189缅 2.154已对照

“阿难,当时大善见王的八万四千头象早晚都来侍奉。阿难,那时大善见王这样想:‘我这八万四千头象早晚都来侍奉,我何不让它们每隔一百年、每隔一百年,各以四万二千头轮次前来侍奉呢?’阿难,于是大善见王告诉将军宝:‘亲爱的将军宝,我这八万四千头象早晚都来侍奉;那么,亲爱的将军宝,就让它们每隔一百年、每隔一百年,各以四万二千头轮次前来侍奉吧。’阿难,将军宝应诺大善见王说:‘是的,陛下。’阿难,此后大善见王的[象]每隔一百年、每隔一百年,便各以四万二千头轮次前来侍奉。

264. ‘‘Tena kho panānanda, samayena rañño mahāsudassanassa caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi – ‘imāni kho me caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, yaṃnūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgaccheyyu’nti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘imāni kho me, samma pariṇāyakaratana, caturāsīti nāgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti, tena hi, samma pariṇāyakaratana, vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgacchantū’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ rañño mahāsudassanassa paccassosi. Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṃ dvecattālīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgamaṃsu.
Subhaddādeviupasaṅkamanaṃ
265PTS 2.190缅 2.155已对照

须跋陀王后前来 “阿难,经过许多年、许多百年、许多千年之后,须跋陀(Subhaddā)王后这样想:‘我久已不见大善见王了。我何不前往瞻见大善见王呢?’阿难,于是须跋陀王后告诉后宫[的女眷]:‘你们来,洗了头,披上黄色的衣。我们久已不见大善见王了,我们要前往瞻见大善见王。’阿难,后宫[的女眷]应诺须跋陀王后说:‘是的,夫人。’洗了头,披上黄色的衣,前往须跋陀王后之处。阿难,于是须跋陀王后告诉将军宝:‘亲爱的将军宝,请整备四支军;我们久已不见大善见王了,我们要前往瞻见大善见王。’阿难,将军宝应诺须跋陀王后说:‘是的,王后。’整备了四支军之后,向须跋陀王后禀报:‘王后,四支军已整备好了,您现在认为是时候就[去]吧。’阿难,于是须跋陀王后与四支军、与后宫[的女眷]一同前往法殿之处;到了之后,登上法殿,前往大庄严重阁之处;到了之后,扶着大庄严重阁的门框站住。阿难,那时大善见王听到声音,[心想]:‘这好像大群人众的声音,是什么呢?’便从大庄严重阁出来,看见须跋陀王后扶着门框站着;看见之后,对须跋陀王后这样说:‘王后,就站在那里,不要进来。’阿难,于是大善见王告诉某一个人:‘喂,你来,把金所成的床榻从大庄严重阁搬出来,敷设在纯金所成的多罗树林中。’阿难,那人应诺大善见王说:‘是的,陛下。’便把金所成的床榻从大庄严重阁搬出来,敷设在纯金所成的多罗树林中。阿难,于是大善见王以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知。

265. ‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena etadahosi – ‘ciraṃ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano. Yaṃnūnāhaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyya’nti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī itthāgāraṃ āmantesi – ‘etha tumhe sīsāni nhāyatha pītāni vatthāni pārupatha. Ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, ayye’ti kho, ānanda, itthāgāraṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami. Atha kho, ānanda, subhaddā devī pariṇāyakaratanaṃ āmantesi – ‘kappehi, samma pariṇāyakaratana, caturaṅginiṃ senaṃ, ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti. ‘Evaṃ, devī’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṃ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaṅginiṃ senaṃ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi – ‘kappitā kho, devi, caturaṅginī senā, yassadāni kālaṃ maññasī’ti. Atha kho, ānanda, subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṃ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṃ ālambitvā aṭṭhāsi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano saddaṃ sutvā – ‘kiṃ nu kho mahato viya janakāyassa saddo’ti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṃ deviṃ dvārabāhaṃ ālambitvā ṭhitaṃ, disvāna subhaddaṃ deviṃ etadavoca – ‘ettheva, devi, tiṭṭha mā pāvisī’ti. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi. Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
266已对照

“阿难,那时须跋陀王后这样想:‘大善见王的诸根明净,肤色清净皎洁——但愿大善见王不要就此命终啊!’于是对大善见王这样说:

266. ‘‘Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi – ‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
PTS 2.192缅 2.156已对照

‘陛下,这是您的八万四千座城,以拘舍婆提王都为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座殿,以法殿为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座重阁,以大庄严重阁为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千张床榻,是金所成、银所成、象牙所成、坚木所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千辆车,围以狮皮,围以虎皮,围以豹皮,围以黄毛毯,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名女子,以女宝为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名居士,以居士宝为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头乳牛,乳汁易出,以铜器承乳。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细棉、细丝、细毛[所织]。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千份锅饭,早晚呈献饭食。陛下,请于此生起欲愿,对生命起顾恋。’

‘Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ janehi, jīvite apekkhaṃ karohi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ janehi jīvite apekkhaṃ karohī’ti.
267已对照

“阿难,这样说时,大善见王对须跋陀王后这样说:

267. ‘‘Evaṃ vutte, ānanda, rājā mahāsudassano subhaddaṃ deviṃ etadavoca –
PTS 2.194缅 2.157已对照

‘王后,你长久以来以可意的、可爱的、可喜的、可意乐的[言语]对待我;而如今在最后之时,你却以不可意的、不可爱的、不可喜的、不可意乐的[言语]对待我。’‘那么,陛下,我该怎样对待您呢?’‘王后,你该这样对待我——“陛下,与一切可爱、可意的[人与物]都有别异、别离、变异;陛下,您不要怀着顾恋而命终,怀着顾恋而命终是苦的,怀着顾恋而命终也是被呵责的。陛下,这是您的八万四千座城,以拘舍婆提王都为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座殿,以法殿为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座重阁,以大庄严重阁为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千张床榻,是金所成、银所成、象牙所成、坚木所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千辆车,围以狮皮,围以虎皮,围以豹皮,围以黄毛毯,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名女子,以须跋陀王后为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名居士,以居士宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头乳牛,乳汁易出,以铜器承乳。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细棉、细丝、细毛[所织]。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千份锅饭,早晚呈献饭食。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。”’

‘Dīgharattaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha; atha ca pana maṃ tvaṃ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī’ti. ‘Kathaṃ carahi taṃ, deva, samudācarāmī’ti? ‘Evaṃ kho maṃ tvaṃ, devi, samudācara – ‘‘sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te deva caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’’’ti.
268PTS 2.195缅 2.158已对照

“阿难,这样说时,须跋陀王后哭泣,流下眼泪。阿难,于是须跋陀王后拭去眼泪,对大善见王这样说: ‘陛下,与一切可爱、可意的[人与物]都有别异、别离、变异;陛下,您不要怀着顾恋而命终,怀着顾恋而命终是苦的,怀着顾恋而命终也是被呵责的。陛下,这是您的八万四千座城,以拘舍婆提王都为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座殿,以法殿为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千座重阁,以大庄严重阁为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千张床榻,是金所成、银所成、象牙所成、坚木所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千辆车,围以狮皮,围以虎皮,围以豹皮,围以黄毛毯,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名女子,以女宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名居士,以居士宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千头乳牛,乳汁易出,以铜器承乳。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细棉、细丝、细毛[所织]。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。陛下,这是您的八万四千份锅饭,早晚呈献饭食。陛下,请于此舍断欲愿,莫对生命起顾恋。’

268. ‘‘Evaṃ vutte, ānanda, subhaddā devī parodi assūni pavattesi. Atha kho, ānanda, subhaddā devī assūni puñchitvā [pamajjitvā (sī. syā. pī.), puñjitvā (ka.)] rājānaṃ mahāsudassanaṃ etadavoca –
‘Sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṃ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā. Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha, jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsi. Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyati. Ettha, deva, chandaṃ pajaha jīvite apekkhaṃ mākāsī’ti.
Brahmalokūpagamaṃ
269PTS 2.196已对照

往生梵天界 “阿难,此后大善见王不久便命终了。阿难,犹如居士或居士子食了可意的食物之后有食后的困倦;同样地,阿难,大善见王临终时的感受[也是如此]。阿难,大善见王命终之后,往生善趣梵天界。阿难,大善见王作童子游戏八万四千年,作副王八万四千年,作国王八万四千年,作为在家人于法殿中行梵行八万四千年。他修习了四梵住之后,身坏命终,往生梵天界。

269. ‘‘Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano nacirasseva kālamakāsi. Seyyathāpi, ānanda, gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaṃ bhojanaṃ bhuttāvissa bhattasammado hoti, evameva kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi. Kālaṅkato ca, ānanda, rājā mahāsudassano sugatiṃ brahmalokaṃ upapajji. Rājā, ānanda, mahāsudassano caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṃ [kīḷitaṃ (ka.), kīḷikaṃ (sī. pī.)] kīḷi. Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni rajjaṃ kāresi. Caturāsīti vassasahassāni gihibhūto [gihībhūto (sī. pī.)] dhamme pāsāde brahmacariyaṃ cari [brahmacariyamacari (ka.)]. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
270PTS 2.197缅 2.160已对照

“阿难,或许有人会这样想:‘那时的大善见王想必是另一个人吧。’阿难,然而不应这样看。那时的大善见王就是我。我有那八万四千座城,以拘舍婆提王都为首;我有那八万四千座殿,以法殿为首;我有那八万四千座重阁,以大庄严重阁为首;我有那八万四千张床榻,是金所成、银所成、象牙所成、坚木所成,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕;我有那八万四千头象,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以布萨象王为首;我有那八万四千匹马,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以云马王为首;我有那八万四千辆车,围以狮皮,围以虎皮,围以豹皮,围以黄毛毯,饰以金饰,树以金幢,覆以金网,以韦迦延答车为首;我有那八万四千颗摩尼,以摩尼宝为首;我有那八万四千名女子,以须跋陀王后为首;我有那八万四千名居士,以居士宝为首;我有那八万四千名附从的刹帝利,以将军宝为首;我有那八万四千头乳牛,乳汁易出,以铜器承乳;我有那八万四千俱胝件衣,是细亚麻、细棉、细丝、细毛[所织];我有那八万四千份锅饭,早晚呈献饭食。

270. ‘‘Siyā kho panānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā mahāsudassano ahosī’ti, na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā mahāsudassano ahosiṃ. Mama tāni caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni, mama tāni caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni, mama tāni caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni, mama tāni caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, mama tāni caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni, mama tāni caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni, mama tāni caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni, mama tāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ, mama tāni caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha.
271PTS 2.198缅 2.161已对照

“阿难,那八万四千座城之中,只有一座城是我当时所住的,就是拘舍婆提王都。阿难,那八万四千座殿之中,只有一座殿是我当时所住的,就是法殿。阿难,那八万四千座重阁之中,只有一座重阁是我当时所住的,就是大庄严重阁。阿难,那八万四千张床榻之中,只有一张床榻是我当时所受用的,就是金所成的、或银所成的、或象牙所成的、或坚木所成的[那一张]。阿难,那八万四千头象之中,只有一头象是我当时所乘的,就是布萨象王。阿难,那八万四千匹马之中,只有一匹马是我当时所乘的,就是云马王。阿难,那八万四千辆车之中,只有一辆车是我当时所乘的,就是韦迦延答车。阿难,那八万四千名女子之中,只有一名女子是当时侍奉我的,或是刹帝利女,或是混血女。阿难,那……阿难,那八万四千俱胝件衣之中,只有一套衣是我当时所穿的,或是细亚麻,或是细棉,或是细丝,或是细毛[所织]。阿难,那八万四千份锅饭之中,只有一份锅饭是我当时所食的,至多一升(nāḷi)的饭,以及与之相称的羹肴。

271. ‘‘Tesaṃ kho panānanda, caturāsītinagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ kusāvatī rājadhānī. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ dhammo pāsādo. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītikūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti, yaṃ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṃ mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītipallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti, yaṃ tena samayena paribhuñjāmi yadidaṃ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītināgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ uposatho nāgarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiassasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ valāhako assarājā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītirathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti, yaṃ tena samayena abhiruhāmi yadidaṃ vejayantaratho. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītiitthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti, yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyānī vā vessinī [vessāyinī (syā.), velāmikānī (ka. sī. pī.) velāmikā (saṃ. ni. 3.96)] vā. Tesaṃ kho panānanda, vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītivatthakoṭisahassānaṃ ekaṃyeva taṃ dussayugaṃ hoti, yaṃ tena samayena paridahāmi khomasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā. Tesaṃ kho panānanda, caturāsītithālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti, yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ.
272PTS 2.199已对照

“阿难,你看!这一切诸行都已过去、已灭、已变异。阿难,诸行就是这样无常;阿难,诸行就是这样不坚固;阿难,诸行就是这样不可依恃!阿难,正因如此,实足以对一切诸行厌离,足以离欲,足以解脱。 “阿难,我证知曾六次在此处舍身,而那[每一次]都是身为转轮王,是如法的法王,领有四方,得胜利,达成国土安定,具足七宝;这是第七次舍身。阿难,我不见在这有诸天、魔、梵天的世间,以及有沙门、婆罗门、天与人的人众之中,有任何处所是如来会舍第八次身的。”世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说: “诸行实是无常,是生灭之法; 生起之后便灭去,其寂止为乐。” 《大善见经》第四,终。

272. ‘‘Passānanda, sabbete saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. Evaṃ aniccā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ addhuvā kho, ānanda, saṅkhārā; evaṃ anassāsikā kho, ānanda, saṅkhārā! Yāvañcidaṃ, ānanda, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccituṃ.
‘‘Chakkhattuṃ kho panāhaṃ, ānanda, abhijānāmi imasmiṃ padese sarīraṃ nikkhipitaṃ, tañca kho rājāva samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyapatto sattaratanasamannāgato, ayaṃ sattamo sarīranikkhepo. Na kho panāhaṃ, ānanda, taṃ padesaṃ samanupassāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yattha tathāgato aṭṭhamaṃ sarīraṃ nikkhipeyyā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.
Mahāsudassanasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.