快乐巴利palinanda.cc

长部第18经 · 阇尼沙经 Janavasabhasuttaṃ

本经目录天众之会常童子之说七种定的助伴

273PTS 2.200缅 2.162已对照

五、阇尼沙经(Janavasabhasutta) 那提迦人等的记说 如是我闻:一时,世尊住在那提迦(Nātika)的砖屋(giñjakāvasatha)。当时,世尊为四周各国已过去、已命终的奉事者们记说其往生之处——在迦尸(Kāsi)与憍萨罗、跋耆与末罗、遮提(Ceti)与跋蹉(Vaṃsa)、拘楼国与般遮罗(Pañcāla)、末差(majjha)与苏罗西那(Sūrasena):‘某人往生于某处,某人往生于某处。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五十余人,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有九十余人,以三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而为斯陀含,只再来此世间一次便将作苦的边际。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五百余人,以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。’

273. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike [nādike (sī. syā. pī.)] viharati giñjakāvasathe. Tena kho pana samayena bhagavā parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu [cetiyavaṃsesu (ka.)] kurupañcālesu majjhasūrasenesu [macchasurasenesu (syā.), macchasūrasenesu (sī. pī.)] – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno [upapannoti (ka.)]. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva [sakiṃdeva (ka.)] imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti.
274PTS 2.201缅 2.163已对照

那提迦的奉事者们听说了:“据说世尊为四周各国已过去、已命终的奉事者们记说其往生之处——在迦尸与憍萨罗、跋耆与末罗、遮提与跋蹉、拘楼国与般遮罗、末差与苏罗西那:‘某人往生于某处,某人往生于某处。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五十余人,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有九十余人,以三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而为斯陀含,只再来此世间一次便将作苦的边际。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五百余人,以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。’”那提迦的奉事者们听闻世尊的问答记说,因此心满意足、欢欣,生起喜与喜悦。

274. Assosuṃ kho nātikiyā paricārakā – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ [pañhāveyyākaraṇaṃ (syā. ka.)] sutvā.
275已对照

具寿阿难也听说了:“据说世尊为四周各国已过去、已命终的奉事者们记说其往生之处——在迦尸与憍萨罗、跋耆与末罗、遮提与跋蹉、拘楼国与般遮罗、末差与苏罗西那:‘某人往生于某处,某人往生于某处。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五十余人,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有九十余人,以三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而为斯陀含,只再来此世间一次便将作苦的边际。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五百余人,以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。’那提迦的奉事者们听闻世尊的问答记说,因此心满意足、欢欣,生起喜与喜悦。”

275. Assosi kho āyasmā ānando – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti.
Ānandaparikathā
276PTS 2.203缅 2.164已对照

阿难的陈说 那时,具寿阿难这样想:“这些摩揭陀的奉事者也曾有许多,而且都是久经岁月的,[如今]已过去、已命终了。鸯伽(Aṅga)与摩揭陀简直像是空了一般——鸯伽、摩揭陀的奉事者们都已过去、已命终了。他们也曾对佛净信、对法净信、对僧净信,于诸戒行圆满;他们已过去、已命终,世尊却未为他们记说。若为他们也作记说,那是好的:许多人会因此生起净信,由此得往善趣。还曾有过摩揭陀国王洗尼耶·频婆娑罗(Seniya Bimbisāra),是如法的法王,饶益婆罗门与居士、市民与国人。人们至今仍在称扬他:‘那位如法的法王曾如此使我们安乐,[如今]已命终了;我们曾在那位如法法王的领国中安隐而住。’他也曾对佛净信、对法净信、对僧净信,于诸戒行圆满。人们还这样说:‘摩揭陀国王洗尼耶·频婆娑罗直到临终之时,仍在称扬世尊而命终。’他已过去、已命终,世尊却未为他记说。若为他也作记说,那是好的:许多人会因此生起净信,由此得往善趣。而世尊的正觉[正是]在摩揭陀。既然世尊的正觉在摩揭陀,世尊怎会不为那些已过去、已命终的摩揭陀奉事者们记说其往生之处呢?倘若世尊不为那些已过去、已命终的摩揭陀奉事者们记说其往生之处,摩揭陀的奉事者们会因此意气低落;既然摩揭陀的奉事者们会因此意气低落,世尊怎会不为他们记说呢?”

276. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ime kho panāpi ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi [aṅgamāgadhikehi (syā.)] paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi [tena kho panāpi (syā.)] ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino. Te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā; tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato, evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu [phāsukaṃ (syā.)] viharimhā’ti. So kho panāpi ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato. Tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana sambodhi magadhesu. Yattha kho pana bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya. Bhagavā ce kho pana māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya, dīnamanā [ninnamanā (syā.), dīnamānā (sī. pī.)] tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti?
277PTS 2.204缅 2.165已对照

具寿阿难独自静处,就摩揭陀的奉事者们如此思惟之后,于夜间的破晓时分起身,前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说:“尊者,我听说:‘据说世尊为四周各国已过去、已命终的奉事者们记说其往生之处——在迦尸与憍萨罗、跋耆与末罗、遮提与跋蹉、拘楼国与般遮罗、末差与苏罗西那:‘某人往生于某处,某人往生于某处。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五十余人,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有九十余人,以三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而为斯陀含,只再来此世间一次便将作苦的边际。那提迦的奉事者中已过去、已命终的有五百余人,以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。’那提迦的奉事者们听闻世尊的问答记说,因此心满意足、欢欣,生起喜与喜悦。’尊者,这些摩揭陀的奉事者也曾有许多,而且都是久经岁月的,[如今]已过去、已命终了。鸯伽(Aṅga)与摩揭陀简直像是空了一般——鸯伽、摩揭陀的奉事者们都已过去、已命终了。尊者,他们也曾对佛净信、对法净信、对僧净信,于诸戒行圆满;他们已过去、已命终,世尊却未为他们记说。若为他们也作记说,那是好的:许多人会因此生起净信,由此得往善趣。尊者,还曾有过摩揭陀国王洗尼耶·频婆娑罗(Seniya Bimbisāra),是如法的法王,饶益婆罗门与居士、市民与国人。人们至今仍在称扬他:‘那位如法的法王曾如此使我们安乐,[如今]已命终了;我们曾在那位如法法王的领国中安隐而住。’尊者,他也曾对佛净信、对法净信、对僧净信,于诸戒行圆满。人们还这样说:‘摩揭陀国王洗尼耶·频婆娑罗直到临终之时,仍在称扬世尊而命终。’他已过去、已命终,世尊却未为他记说。若为他也作记说,那是好的:许多人会因此生起净信,由此得往善趣。尊者,而世尊的正觉[正是]在摩揭陀。尊者,既然世尊的正觉在摩揭陀,世尊怎会不为那些已过去、已命终的摩揭陀奉事者们记说其往生之处呢?尊者,倘若世尊不为那些已过去、已命终的摩揭陀奉事者们记说其往生之处,摩揭陀的奉事者们会因此意气低落;既然摩揭陀的奉事者们会因此意气低落,世尊怎会不为他们记说呢?”具寿阿难就摩揭陀的奉事者们在世尊面前作了这番陈说之后,从座而起,礼敬世尊,右绕而去。

277. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha eko raho anuvicintetvā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇāti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti. Ime kho panāpi, bhante, ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi, bhante, ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino, te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā. Tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi, bhante, ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato. Evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu viharimhā’ti. So kho panāpi, bhante, ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato; tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana, bhante, sambodhi magadhesu. Yattha kho pana, bhante, bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya? Bhagavā ce kho pana, bhante, māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya dīnamanā tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha bhagavato sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
278PTS 2.205缅 2.166已对照

于是,在具寿阿难离去不久,世尊于午前时分穿好[下衣],取了钵与衣,进入那提迦托钵。在那提迦行乞之后,饭食后从乞食处返回,洗了足,进入砖屋,就摩揭陀的奉事者们作意、思惟、以全部心意专注,坐在敷设好的座位上:‘我要了知他们的趣与来世——那些尊者们的趣如何、来世如何。’世尊便看见了摩揭陀的奉事者们“那些尊者们的趣如何、来世如何”。于是,世尊于傍晚时分从宴默中起来,从砖屋出来,坐在住处荫凉处敷设好的座位上。

278. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya nātikaṃ piṇḍāya pāvisi. Nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā [aṭṭhikatvā (sī. syā. pī.)] manasikatvā sabbaṃ cetasā [sabbacetasā (pī.)] samannāharitvā paññatte āsane nisīdi – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Addasā kho bhagavā māgadhake paricārake ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito giñjakāvasathā nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi.
279已对照

那时,具寿阿难前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说:“尊者,世尊显得寂静,世尊的面色光耀,因为诸根明净的缘故。尊者,世尊今日想必是以寂静之住而住的吧?”“阿难,就在你为摩揭陀的奉事者们在我面前作了陈说、从座而起离去之时,我便进入那提迦托钵,在那提迦行乞之后,饭食后从乞食处返回,洗了足,进入砖屋,就摩揭陀的奉事者们作意、思惟、以全部心意专注,坐在敷设好的座位上:‘我要了知他们的趣与来世——那些尊者们的趣如何、来世如何。’阿难,我便看见了摩揭陀的奉事者们‘那些尊者们的趣如何、来世如何’。”

279. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upasantapadisso [upasantapatiso (ka.)] bhante bhagavā bhātiriva bhagavato mukhavaṇṇo vippasannattā indriyānaṃ. Santena nūnajja bhante bhagavā vihārena vihāsī’’ti? ‘‘Yadeva kho me tvaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ārabbha sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkanto, tadevāhaṃ nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā paññatte āsane nisīdiṃ – ‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’ti. Addasaṃ kho ahaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’’ti.
Janavasabhayakkho
280PTS 2.206缅 2.167已对照

阇尼沙夜叉 “阿难,那时那隐没的夜叉发出声音:‘世尊,我是阇尼沙(Janavasabha);善逝,我是阇尼沙。’阿难,你可曾证知在此之前听过这样的名字,就是‘阇尼沙’吗?”“尊者,我不曾证知在此之前听过这样的名字,就是‘阇尼沙’;不过,尊者,我听到‘阇尼沙’这个名字时,身毛竖立。尊者,我这样想:‘那必定不是低劣的夜叉,才会安立这样的名字,就是「阇尼沙」。’”“阿难,就在那声音出现之后,一位容色殊胜的夜叉出现在我面前。他第二次发出声音:‘世尊,我是频婆娑罗;善逝,我是频婆娑罗。尊者,这是我第七次往生为毗沙门(Vessavaṇa)大王的同伴;我从那里死没之后,能够成为人间的国王。 “从此[天界]七次,从彼[人间]七次, 轮回共有十四; 我证知[昔时的]住处, 那是我从前所住的。

280. ‘‘Atha kho, ānanda, antarahito yakkho saddamanussāvesi – ‘janavasabho ahaṃ bhagavā; janavasabho ahaṃ sugatā’ti. Abhijānāsi no tvaṃ, ānanda, ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ [sutvā (pī.)] yadidaṃ janavasabho’’ti?
‘‘Na kho ahaṃ, bhante, abhijānāmi ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ yadidaṃ janavasabhoti, api ca me, bhante, lomāni haṭṭhāni ‘janavasabho’ti nāmadheyyaṃ sutvā. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘na hi nūna so orako yakkho bhavissati yadidaṃ evarūpaṃ nāmadheyyaṃ supaññattaṃ yadidaṃ janavasabho’’ti. ‘‘Anantarā kho, ānanda, saddapātubhāvā uḷāravaṇṇo me yakkho sammukhe pāturahosi. Dutiyampi saddamanussāvesi – ‘bimbisāro ahaṃ bhagavā; bimbisāro ahaṃ sugatāti. Idaṃ sattamaṃ kho ahaṃ, bhante, vessavaṇassa mahārājassa sahabyataṃ upapajjāmi, so tato cuto manussarājā bhavituṃ pahomi [so tato cuto manussarājā, amanussarājā divi homi (sī. pī.)].
Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;
Nivāsamabhijānāmi, yattha me vusitaṃ pure.
281PTS 2.207已对照

“尊者,我长久以来不堕恶趣,我知道自己不堕恶趣;而且我心中确立了得斯陀含的希望。’‘尊者阇尼沙夜叉,这真是稀有!尊者阇尼沙夜叉,这真是未曾有!你既说「尊者,我长久以来不堕恶趣,我知道自己不堕恶趣」,又说「而且我心中确立了得斯陀含的希望」;那么,尊者阇尼沙夜叉是从什么因缘而知道自己有这样广大的殊胜证得呢?’‘世尊,不出于您的教法之外;善逝,不出于您的教法之外。尊者,自从我对世尊一向净信之时起,尊者,从那时起我长久以来不堕恶趣,我知道自己不堕恶趣;而且我心中确立了得斯陀含的希望。尊者,我在此被毗沙门天王遣往增长(Virūḷhaka)大王之处办某事,在途中看见世尊进入砖屋,就摩揭陀的奉事者们作意、思惟、以全部心意专注而坐:「我要了知他们的趣与来世——那些尊者们的趣如何、来世如何。」尊者,而这也不足为奇:毗沙门天王在那会众中说时,我曾当面听闻、当面领受「那些尊者们的趣如何、来世如何」。尊者,我这样想:我既要瞻见世尊,也要把这[事]禀告世尊。尊者,这就是我前来瞻见世尊的两个因缘。’

281. ‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’ti. ‘Acchariyamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa, abbhutamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa. ‘‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmī’’ti ca vadesi, ‘‘āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’’ti ca vadesi, kutonidānaṃ panāyasmā janavasabho yakkho evarūpaṃ uḷāraṃ visesādhigamaṃ sañjānātīti? Na aññatra, bhagavā, tava sāsanā, na aññatra [aññattha (sī. pī.)], sugata, tava sāsanā; yadagge ahaṃ, bhante, bhagavati ekantikato [ekantato (syā.), ekantagato (pī.)] abhippasanno, tadagge ahaṃ, bhante, dīgharattaṃ avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāya. Idhāhaṃ, bhante, vessavaṇena mahārājena pesito virūḷhakassa mahārājassa santike kenacideva karaṇīyena addasaṃ bhagavantaṃ antarāmagge giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā nisinnaṃ – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ vessavaṇassa mahārājassa tassaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – bhagavantañca dakkhāmi, idañca bhagavato ārocessāmīti. Ime kho me, bhante, dvepaccayā bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ’.
Devasabhā
282PTS 2.208缅 2.168已对照

天众之会

‘尊者,在前些日子、更前的日子,在入雨安居的十五日布萨日、圆满的满月之夜,三十三天的一切诸天都在善法堂(Sudhammā sabhā)中集坐会合,广大的天众也四面围坐,四大王也各在四方就座:在东方,持国(Dhataraṭṭha)大王面向西而坐,以诸天在前;在南方,增长(Virūḷhaka)大王面向北而坐,以诸天在前;在西方,广目(Virūpakkha)大王面向东而坐,以诸天在前;在北方,毗沙门(Vessavaṇa)大王面向南而坐,以诸天在前。尊者,当三十三天的一切诸天在善法堂中集坐会合、广大的天众四面围坐、四大王各在四方就座时,这是他们的座位;然后才是我们的座位。尊者,那些在世尊[座下]行了梵行、新近往生三十三天众中的诸天,他们以容色与名声胜过其他诸天。尊者,因此三十三天的诸天心满意足、欢欣,生起喜与喜悦:“诸位,天众果然增满,阿修罗众却在减少!”尊者,那时诸天之主帝释(Sakka devānaminda)知道三十三天诸天的净悦,便以这些偈随喜——

282. ‘Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni tadahuposathe pannarase vassūpanāyikāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā. Mahatī ca dibbaparisā [dibbā parisā (sī. pī.)] samantato nisinnā honti [nisinnā hoti (sī.), sannisinnā honti sannipatitā (ka.)], cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchimābhimukho [pacchābhimukho (ka.)] nisinno hoti deve purakkhatvā; dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; uttarāya disāya vessavaṇo mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā. Yadā, bhante, kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Idaṃ nesaṃ hoti āsanasmiṃ; atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti. Ye te, bhante, devā bhagavati brahmacariyaṃ caritvā adhunūpapannā tāvatiṃsakāyaṃ, te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca. Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata bho kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
已对照

“诸位,三十三天连同帝释实在欢喜,

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā [saindakā (sī.)];
已对照

礼敬如来与法的善妙性。

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
已对照

见到新生的诸天有容色、有名声,

Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine [yasassino (syā.)];
已对照

在善逝[座下]行了梵行而来到此处。

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
已对照

他们以容色、名声与寿量胜过其他[诸天],

Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
已对照

是广慧者的弟子,在此已达殊胜。

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
缅 2.169已对照

三十三天连同帝释见此而欢喜,

Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
已对照

礼敬如来与法的善妙性。”

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
PTS 2.209已对照

‘尊者,因此三十三天的诸天更加心满意足、欢欣,生起喜与喜悦:“诸位,天众果然增满,阿修罗众却在减少!”尊者,那时,三十三天诸天为之在善法堂中集坐会合的那件事,他们思量了那件事、商议了那件事之后,四大王于那件事上便是受教之言者;四大王于那件事上也便是受随教之言者,各各住立于自己的座位上,未曾离去——

‘Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā bhiyyosomattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, yenatthena devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, taṃ atthaṃ cintayitvā taṃ atthaṃ mantayitvā vuttavacanāpi taṃ [vuttavacanā nāmidaṃ (ka.)] cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti. Paccānusiṭṭhavacanāpi taṃ [paccānusiṭṭhavacanā nāmidaṃ (ka.)] cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti, sakesu sakesu āsanesu ṭhitā avipakkantā [adhipakkantā (ka.)].
已对照

“诸王受了教言,领受了教诫,

Te vuttavākyā rājāno, paṭiggayhānusāsaniṃ;
已对照

心意明净、寂静,住立于自己的座位上。”

Vippasannamanā santā, aṭṭhaṃsu samhi āsaneti.
283已对照

‘尊者,那时北方生起了广大的光,显现了光明,超过了诸天的天威力。尊者,那时诸天之主帝释告诉三十三天诸天:“诸位贤者,正如所见的这些相——生起广大的光、显现光明——梵天将要显现。这正是梵天显现的前相,即:生起光、显现光明。 “正如所见的诸相,梵天将要显现; 这是梵天之相:广大的光明。”

283. ‘Atha kho, bhante, uttarāya disāya uḷāro āloko sañjāyi, obhāso pāturahosi atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Atha kho, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘yathā kho, mārisā, nimittāni dissanti, uḷāro āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati. Brahmuno hetaṃ pubbanimittaṃ pātubhāvāya yadidaṃ āloko sañjāyati obhāso pātubhavatīti.
‘‘Yathā nimittā dissanti, brahmā pātubhavissati;
Brahmuno hetaṃ nimittaṃ, obhāso vipulo mahā’’ti.
Sanaṅkumārakathā
284PTS 2.210缅 2.170已对照

常童子之说

‘尊者,于是三十三天诸天各自坐在自己的座位上:“我们要了知这光明,将是什么果报,作证之后才走。”四大王也各自坐在自己的座位上:“我们要了知这光明,将是什么果报,作证之后才走。”三十三天诸天听了这[话],成为一心:“我们要了知这光明,将是什么果报,作证之后才走。”

284. ‘Atha kho, bhante, devā tāvatiṃsā yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Cattāropi mahārājāno yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Idaṃ sutvā devā tāvatiṃsā ekaggā samāpajjiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti.
已对照

‘尊者,每当常童子(Sanaṅkumāra)梵天向三十三天诸天显现时,他都是化作粗大的自体而显现。尊者,梵天本来的容色是三十三天诸天的眼路所不能及的。尊者,每当常童子梵天向三十三天诸天显现时,他以容色与名声胜过其他诸天。尊者,犹如金像胜过人像;同样地,尊者,每当常童子梵天向三十三天诸天显现时,他以容色与名声胜过其他诸天。尊者,每当常童子梵天向三十三天诸天显现时,那会众中没有一位天礼敬他、起身相迎或以座相请,全都默然、合掌结跏趺而坐:“常童子梵天此刻想要哪一位天的座位,他就将坐在那位天的座位上。”

‘Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā pātubhavati. Yo kho pana, bhante, brahmuno pakativaṇṇo anabhisambhavanīyo so devānaṃ tāvatiṃsānaṃ cakkhupathasmiṃ. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Seyyathāpi, bhante, sovaṇṇo viggaho mānusaṃ viggahaṃ atirocati; evameva kho, bhante, yadā brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, na tassaṃ parisāyaṃ koci devo abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Sabbeva tuṇhībhūtā pañjalikā pallaṅkena nisīdanti – ‘‘yassadāni devassa pallaṅkaṃ icchissati brahmā sanaṅkumāro, tassa devassa pallaṅke nisīdissatī’’ti.
PTS 2.211已对照

‘尊者,常童子梵天坐在哪一位天的座位上,那位天便获得广大的欣悦,那位天便获得广大的喜悦。尊者,犹如已灌顶的刹帝利王刚受王位的灌顶,便获得广大的欣悦、广大的喜悦;同样地,尊者,常童子梵天坐在哪一位天的座位上,那位天便获得广大的欣悦、广大的喜悦。尊者,于是常童子梵天化作粗大的自体,化作童子相,如五髻(Pañcasikha)[乾闼婆]那样向三十三天诸天显现。他腾上虚空,在空中、虚空中结跏趺而坐。尊者,犹如有力之人在善敷的座上或平坦的地面上结跏趺而坐;同样地,尊者,常童子梵天腾上虚空,在空中、虚空中结跏趺而坐,知道三十三天诸天的净悦之后,便以这些偈随喜——

‘Yassa kho pana, bhante, devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ; uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Seyyathāpi, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto adhunābhisitto rajjena, uḷāraṃ so labhati vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati somanassapaṭilābhaṃ. Evameva kho, bhante, yassa devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā kumāravaṇṇī [kumāravaṇṇo (syā. ka.)] hutvā pañcasikho devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāturahosi. So vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīdi. Seyyathāpi, bhante, balavā puriso supaccatthate vā pallaṅke same vā bhūmibhāge pallaṅkena nisīdeyya; evameva kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
缅 2.171已对照

“诸位,三十三天连同帝释实在欢喜,

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā;
已对照

礼敬如来与法的善妙性。

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
已对照

见到新生的诸天有容色、有名声,

‘‘Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;
已对照

在善逝[座下]行了梵行而来到此处。

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
已对照

他们以容色、名声与寿量胜过其他[诸天],

‘‘Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
已对照

是广慧者的弟子,在此已达殊胜。

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
已对照

三十三天连同帝释见此而欢喜,

‘‘Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
已对照

礼敬如来与法的善妙性。”

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
285已对照

‘尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说这个意思时,其声具足八支:清晰、可解、柔美、悦耳、圆满、不散、深沉、洪亮。尊者,常童子梵天随其会众[之量]以声令知,而其声不出会众之外。尊者,凡其声如此具足八支者,便称为“梵音”。

285. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca. Yathāparisaṃ kho pana, bhante, brahmā sanaṅkumāro sarena viññāpeti; na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati. Yassa kho pana, bhante, evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti, so vuccati ‘‘brahmassaro’’ti.
PTS 2.212已对照

‘尊者,于是常童子梵天化作三十三个自体,在三十三天诸天各自的座位上各结跏趺而坐,告诉三十三天诸天:“诸位三十三天贤者,你们认为如何?那位世尊为众人的利益、为众人的安乐、为怜悯世间、为诸天与人的利益、福利与安乐而行道,[其行道]是何等[广大]啊!诸位,凡是归依佛、归依法、归依僧、于诸戒行圆满者,他们身坏命终之后,有些往生他化自在天(Paranimmitavasavattī)诸天的同伴中,有些往生化乐天(Nimmānaratī)诸天的同伴中,有些往生兜率天(Tusita)诸天的同伴中,有些往生夜摩天(Yāma)诸天的同伴中,有些往生三十三天诸天的同伴中,有些往生四大王天诸天的同伴中。凡是充满最低劣之众者,也充满乾闼婆众。”

‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro tettiṃse attabhāve abhinimminitvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ paccekapallaṅkesu pallaṅkena [paccekapallaṅkena (ka.)] nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Ye hi keci, bho, buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā sīlesu paripūrakārino te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Ye sabbanihīnaṃ kāyaṃ paripūrenti, te gandhabbakāyaṃ paripūrentī’’’ti.
286PTS 2.213缅 2.172已对照

‘尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说这个意思时,诸天各以为那声音[出自自己座上的那一位]:“在我座位上的这一位,[只有]他一个在说。” “一位说时,一切化身都在说; 一位默坐时,他们全都默然。 那时三十三天连同帝释都这样以为: ‘在我座位上的这一位,[只有]他一个在说。’” ‘尊者,于是常童子梵天把自己收摄为一体;收摄为一体之后,在诸天之主帝释的座位上结跏趺而坐,告诉三十三天诸天——

286. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato ghosoyeva devā maññanti – ‘‘yvāyaṃ mama pallaṅke svāyaṃ ekova bhāsatī’’ti.
Ekasmiṃ bhāsamānasmiṃ, sabbe bhāsanti nimmitā;
Ekasmiṃ tuṇhimāsīne, sabbe tuṇhī bhavanti te.
Tadāsu devā maññanti, tāvatiṃsā sahindakā;
Yvāyaṃ mama pallaṅkasmiṃ, svāyaṃ ekova bhāsatīti.
‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro ekattena attānaṃ upasaṃharati, ekattena attānaṃ upasaṃharitvā sakkassa devānamindassa pallaṅke pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Bhāvitaiddhipādo
287PTS 2.214缅 2.173已对照

已修习的神足 “‘诸位三十三天贤者,你们认为如何?那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所施设的这四神足,是何等善加施设啊——为了神变的堪能,为了神变的娴熟,为了神变的种种变化。是哪四[种]呢?诸位,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察(vīmaṃsā)定勤行的神足。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊所施设的四神足——为了神变的堪能,为了神变的娴熟,为了神变的种种变化。 “‘诸位,凡是过去世的沙门或婆罗门领受了种种神变,他们全都是由于修习、多作这四神足。诸位,凡是未来世的沙门或婆罗门将领受种种神变,他们全都是由于修习、多作这四神足。诸位,凡是现在的沙门或婆罗门领受种种神变,他们全都是由于修习、多作这四神足。诸位三十三天贤者,你们可看见我也有这样的神变威力吗?’‘正是这样,大梵天。’‘诸位,我也正是由于修习、多作这四神足,才有这样大神力、这样威势广大。’尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说了这个意思之后,告诉三十三天诸天——

287. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya [iddhibahulīkatāya (syā.)] iddhivisavitāya [iddhivisevitāya (syā.)] iddhivikubbanatāya. Katame cattāro? Idha bho bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya iddhivisavitāya iddhivikubbanatāya.
‘‘‘Ye hi keci bho atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Passanti no bhonto devā tāvatiṃsā mamapimaṃ evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Evaṃ mahābrahme’’ti. ‘‘Ahampi kho bho imesaṃyeva catunnañca iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Tividho okāsādhigamo
288PTS 2.215缅 2.174已对照

三种机会的获得 “‘诸位三十三天贤者,你们认为如何?那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得乐而随觉的这三种机会的获得(okāsādhigama),[是何等广大]啊!是哪三[种]呢?诸位,在此,有人与诸欲相杂而住,与诸不善法相杂[而住]。他在后来的某个时候听闻圣法,如理作意,法随法行。他因听闻圣法、如理作意、法随法行,便不与诸欲相杂而住,不与诸不善法相杂[而住]。当他不与诸欲相杂、不与诸不善法相杂时,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,犹如由欣悦(pamudā)生起愉悦(pāmojja);同样地,诸位,当[人]不与诸欲相杂、不与诸不善法相杂时,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得乐而随觉的第一种机会的获得。 “‘再者,诸位,在此有人粗的身行未止息,粗的语行未止息,粗的心行未止息。他在后来的某个时候听闻圣法,如理作意,法随法行。他因听闻圣法、如理作意、法随法行,粗的身行止息了,粗的语行止息了,粗的心行止息了。由于粗的身行止息、粗的语行止息、粗的心行止息,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,犹如由欣悦(pamudā)生起愉悦(pāmojja);同样地,诸位,由于粗的身行止息、粗的语行止息、粗的心行止息,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得乐而随觉的第二种机会的获得。 “‘再者,诸位,在此有人不如实了知“此是善”,不如实了知“此是不善”,不如实了知“此是有罪的,此是无罪的;此是应习近的,此是不应习近的;此是劣的,此是胜的;此是黑白有对的”。他在后来的某个时候听闻圣法,如理作意,法随法行。他因听闻圣法、如理作意、法随法行,便如实了知“此是善”,如实了知“此是不善”,如实了知“此是有罪的,此是无罪的;此是应习近的,此是不应习近的;此是劣的,此是胜的;此是黑白有对的”。当他这样知、这样见时,无明被舍断,明生起。由于无明的离灭、明的生起,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,犹如由欣悦(pamudā)生起愉悦(pāmojja);同样地,诸位,由于无明的离灭、明的生起,乐便生起,由乐更生喜悦。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得乐而随觉的第三种机会的获得。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得乐而随觉的三种机会的获得。’尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说了这个意思之后,告诉三十三天诸天——

288. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāya. Katame tayo? Idha bho ekacco saṃsaṭṭho viharati kāmehi saṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ asaṃsaṭṭho viharati kāmehi asaṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. Tassa asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ [pāmujjaṃ (pī. ka.)] jāyetha, evameva kho, bho, asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekaccassa oḷārikā kāyasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā vacīsaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā cittasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. Tassa ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ oḷārikā kāyasaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā vacīsaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā cittasaṅkhārā paṭippassambhanti. Tassa oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho bho oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekacco ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. ‘Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ, ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho, bho, avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Catusatipaṭṭhānaṃ
289缅 2.175已对照

四念处 “‘诸位三十三天贤者,你们认为如何?那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得善而施设的这四念处,是何等善加施设啊!是哪四[种]呢?诸位,在此,比丘于内身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。当他于内身随观身而住时,便于其中正得定、正明净;他于其中正得定、正明净之后,便于外[的]他身生起智见。于内诸受随观受而住……乃至……便于外[的]他受生起智见。于内心随观心而住……乃至……便于外[的]他心生起智见。于内诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。当他于内诸法随观法而住时,便于其中正得定、正明净;他于其中正得定、正明净之后,便于外[的]他法生起智见。诸位,这就是那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为得善而施设的四念处。’尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说了这个意思之后,告诉三十三天诸天——

289. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāya. Katame cattāro? Idha, bho, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… bahiddhā paravedanāsu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati…pe… bahiddhā paracitte ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā paradhammesu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
Satta samādhiparikkhārā
290PTS 2.217缅 2.176已对照

七种定的助伴

“‘诸位三十三天贤者,你们认为如何?那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者的世尊为遍修习正定、为圆满正定而施设的这七种定的助伴(samādhiparikkhāra),是何等善加施设啊!是哪七[种]呢?正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念。诸位,凡由这七支所围绕的心一境性,诸位,这便称为圣正定,亦名“有近依的”,亦名“有助伴的”。诸位,住于正见者,正思惟得以转起;住于正思惟者,正语得以转起;住于正语者,正业得以转起;住于正业者,正命得以转起;住于正命者,正精进得以转起;住于正精进者,正念得以转起;住于正念者,正定得以转起;住于正定者,正智得以转起;住于正智者,正解脱得以转起。诸位,若有人要正当地说,应当这样说:“法是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的;不死之门已开!”——要正当地说的人,正应当这样说。诸位,法确实是世尊所善说的,是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的;不死之门已开。

290. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta samādhiparikkhārā sammāsamādhissa paribhāvanāya sammāsamādhissa pāripūriyā. Katame satta? Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati. Yā kho, bho, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā, ayaṃ vuccati, bho, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipi. Sammādiṭṭhissa bho, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti. Sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti. Yañhi taṃ, bho, sammā vadamāno vadeyya – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā’ti idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Svākkhāto hi, bho, bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā [dvārāti (syā. ka.)].
PTS 2.218已对照

“‘诸位,凡是具足对佛的不坏净信(aveccappasāda)、具足对法的不坏净信、具足对僧的不坏净信、具足圣者所爱乐诸戒者,以及那些化生、为法所调伏者——摩揭陀的奉事者中已过去、已命终的有二百四十万余人,以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,决定趣向正觉。而此中也有斯陀含。

‘‘‘Ye hi keci, bho, buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā, ye cime opapātikā dhammavinītā sātirekāni catuvīsatisatasahassāni māgadhakā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā. Atthi cevettha sakadāgāmino.
已对照

“另有其余之众,我意以为是有福分者;

‘‘Atthāyaṃ [athāyaṃ (sī. syā.)] itarā pajā, puññābhāgāti me mano;
已对照

我实不能计数,因怕妄语。”

Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottappa’’nti.
291已对照

‘尊者,常童子梵天说了这个意思。尊者,常童子梵天说这个意思时,毗沙门天王心中生起了这样的思惟:“诸位,实在稀有!诸位,实在未曾有!竟会有这样广大的导师,这样广大的法说,这样广大的殊胜证得被了知!”尊者,那时常童子梵天以心了知毗沙门天王心中的思惟,便对毗沙门天王这样说:“毗沙门天王尊师认为如何?过去世也曾有这样广大的导师,这样广大的法说,这样广大的殊胜证得被了知;未来世也将有这样广大的导师,这样广大的法说,这样广大的殊胜证得被了知。”’

291. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato vessavaṇassa mahārājassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, evarūpopi nāma uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’ti. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro vessavaṇassa mahārājassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vessavaṇaṃ mahārājānaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññati bhavaṃ vessavaṇo mahārājā atītampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā ahosi, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyiṃsu. Anāgatampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’’ti.
292PTS 2.219缅 2.177已对照

“‘尊者,常童子梵天向三十三天诸天说了这个意思;这个意思,毗沙门天王在常童子梵天向三十三天诸天说时当面听闻、当面领受,[又]在自己的会众中宣说了。’”这个意思,阇尼沙夜叉在毗沙门天王于自己会众中说时当面听闻、当面领受,禀告了世尊。这个意思,世尊当面从阇尼沙夜叉听闻、当面领受,并以自己的证智,告诉了具寿阿难;这个意思,具寿阿难当面从世尊听闻、当面领受,告诉了比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷。因此,这梵行兴盛、繁荣、广布、为众人所知、遍布各处,乃至已被天与人善加宣说。 《阇尼沙经》第五,终。

292. ‘‘‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ abhāsi, imamatthaṃ vessavaṇo mahārājā brahmuno sanaṅkumārassa devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ [sutvā (sī. pī.)] sammukhā paṭiggahitaṃ sayaṃ parisāyaṃ ārocesi’’.
Imamatthaṃ janavasabho yakkho vessavaṇassa mahārājassa sayaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ [paṭiggahetvā (sī. pī.)] bhagavato ārocesi. Imamatthaṃ bhagavā janavasabhassa yakkhassa sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā sāmañca abhiññāya āyasmato ānandassa ārocesi, imamatthamāyasmā ānando bhagavato sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā ārocesi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti.
Janavasabhasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.