快乐巴利palinanda.cc

中部第30经 · 小心材喻经 Cūḷasāropamasuttaṃ

本经目录十、小心材喻经

已对照

十、小心材喻经

10. Cūḷasāropamasuttaṃ
312PTS 1.198缅 1.258已对照

三一二、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。那时,宾伽罗拘遮婆罗门(Piṅgalakoccha)来到世尊那里;来到之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的宾伽罗拘遮婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊师,那些拥有僧团、拥有会众、是会众之师、知名而有声誉、是一派的宗师(titthakara)、受众人敬重的沙门婆罗门们,就是:富兰那·迦叶(Pūraṇa Kassapa)、末伽梨·拘舍梨(Makkhali Gosāla)、阿耆多·翅舍钦婆罗(Ajita Kesakambala)、婆浮陀·迦旃延(Pakudha Kaccāyana)、删阇耶·毘罗胝子(Sañcaya Belaṭṭhaputta)、尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)——他们是全都如自己所宣称的那样有证智呢,还是全都没有证智呢?或者有些有证智、有些没有证智呢?”“够了,婆罗门,这件事且搁下:‘他们是全都如自己所宣称的那样有证智呢,还是全都没有证智呢?或者有些有证智、有些没有证智呢?’婆罗门,我要为你说法,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊师。”宾伽罗拘遮婆罗门回答世尊。世尊这样说:

312. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho piṅgalakoccho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yeme, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā, bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, ajito kesakambalo, pakudho kaccāyano, sañcayo [sañjayo (sī. syā. pī. ka.)] belaṭṭhaputto, nigaṇṭho nāṭaputto, sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu, udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsū’’ti? ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa, tiṭṭhatetaṃ – sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu, udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsūti. Dhammaṃ te, brāhmaṇa, desessāmi, taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
313已对照

三一三、“婆罗门,譬如有人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,他来到一棵挺立着的、有心材的大树前,越过心材、越过边材、越过树皮、越过外皮,砍下枝叶、取了便走,[心]以为‘[这是]心材’。有眼之人见了他,会这样说:‘这位尊人实在不识心材,不识边材,不识树皮,不识外皮,不识枝叶。所以这位尊人虽需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,来到一棵挺立着的、有心材的大树前,却越过心材、越过边材、越过树皮、越过外皮,砍下枝叶、取了便走,[心]以为“[这是]心材”;凡他以心材所应作的(sārena sārakaraṇīya),他将不能得其义利。’

313. ‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
314PTS 1.199缅 1.259已对照

三一四、“婆罗门,又譬如有人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,他来到一棵挺立着的、有心材的大树前,越过心材、越过边材、越过树皮,砍下外皮、取了便走,[心]以为‘[这是]心材’。有眼之人见了他,会这样说:‘这位尊人实在不识心材,不识边材,不识树皮,不识外皮,不识枝叶。所以这位尊人虽需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,来到一棵挺立着的、有心材的大树前,却越过心材、越过边材、越过树皮,砍下外皮、取了便走,[心]以为“[这是]心材”;凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。’

314. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ, papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
315已对照

三一五、“婆罗门,又譬如有人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,他来到一棵挺立着的、有心材的大树前,越过心材、越过边材,砍下树皮、取了便走,[心]以为‘[这是]心材’。有眼之人见了他,会这样说:‘这位尊人实在不识心材,不识边材,不识树皮,不识外皮,不识枝叶。所以这位尊人虽需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,来到一棵挺立着的、有心材的大树前,却越过心材、越过边材,砍下树皮、取了便走,[心]以为“[这是]心材”;凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。’

315. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
316已对照

三一六、“婆罗门,又譬如有人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,他来到一棵挺立着的、有心材的大树前,越过心材,砍下边材、取了便走,[心]以为‘[这是]心材’。有眼之人见了他,会这样说:‘这位尊人实在不识心材,不识边材,不识树皮,不识外皮,不识枝叶。所以这位尊人虽需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,来到一棵挺立着的、有心材的大树前,却越过心材,砍下边材、取了便走,[心]以为“[这是]心材”;凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。’

316. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti maññamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ, na aññāsi phegguṃ, na aññāsi tacaṃ, na aññāsi papaṭikaṃ, na aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī’ti.
317PTS 1.200缅 1.260已对照

三一七、“婆罗门,又譬如有人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,他来到一棵挺立着的、有心材的大树前,只砍心材、取了便走,[心]了知‘[这是]心材’。有眼之人见了他,会这样说:‘这位尊人确实识得心材,识得边材,识得树皮,识得外皮,识得枝叶。所以这位尊人需求心材、寻求心材、为遍求心材而行,来到一棵挺立着的、有心材的大树前,便只砍心材、取了便走,[心]了知“[这是]心材”;凡他以心材所应作的,他将能得其义利。’

317. ‘‘Seyyathāpi vā pana, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkameyya ‘sāra’nti jānamāno. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘aññāsi vatāyaṃ bhavaṃ puriso sāraṃ, aññāsi phegguṃ, aññāsi tacaṃ, aññāsi papaṭikaṃ, aññāsi sākhāpalāsaṃ. Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti jānamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissatī’ti.
318已对照

三一八、“婆罗门,正是这样,于此有某个人出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴(dukkhakkhandha)的终结。’他这样出家之后,生起了利养、恭敬、名声(lābhasakkārasiloka)。他因那利养、恭敬、名声而心生满意、思愿圆满。他因那利养、恭敬、名声而称扬自己、贬抑他人:‘我是有利养、恭敬、名声的,而其他这些比丘是不知名的、威势微小的。’而对于比利养、恭敬、名声更上、更殊胜的其他诸法,他不为作证[它们]而生欲求,不精勤,并成为退缩而住者、松缓者。婆罗门,就如那位需求心材、寻求心材、为遍求心材而行、来到一棵挺立着的、有心材的大树前而越过心材、越过边材、越过树皮、越过外皮,砍下枝叶、取了便走、[心]以为‘[这是]心材’的人[一般];凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。婆罗门,我说这个人正与那[人]相似。

318. ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, idhekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ, sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
319PTS 1.201缅 1.261已对照

三一九、“婆罗门,而于此,有某个人出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。’他这样出家之后,生起了利养、恭敬、名声。他不因那利养、恭敬、名声而心生满意,思愿也不圆满。他不因那利养、恭敬、名声而称扬自己,不贬抑他人。而对于比利养、恭敬、名声更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生满意、思愿圆满。他因那戒具足而称扬自己、贬抑他人:‘我是持戒者、有善法者,而其他这些比丘是破戒者、有恶法者。’而对于比戒具足更上、更殊胜的其他诸法,他不为作证[它们]而生欲求,不精勤,并成为退缩而住者、松缓者。婆罗门,就如那位需求心材、寻求心材、为遍求心材而行、来到一棵挺立着的、有心材的大树前而越过心材、越过边材、越过树皮,砍下外皮、取了便走、[心]以为‘[这是]心材’的人[一般];凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。婆罗门,我说这个人正与那[人]相似。

319. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ, papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ, tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
320缅 1.262已对照

三二〇、“婆罗门,而于此,有某个人出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。’他这样出家之后,生起了利养、恭敬、名声。他不因那利养、恭敬、名声而心生满意,思愿也不圆满。他不因那利养、恭敬、名声而称扬自己,不贬抑他人。而对于比利养、恭敬、名声更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那戒具足而称扬自己,不贬抑他人。而对于比戒具足更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了定具足。他因那定具足而心生满意、思愿圆满。他因那定具足而称扬自己、贬抑他人:‘我是得定的、一心的(ekaggacitta),而其他这些比丘是心不得定的、心散乱的。’而对于比定具足更上、更殊胜的其他诸法,他不为作证[它们]而生欲求,不精勤,并成为退缩而住者、松缓者。婆罗门,就如那位需求心材、寻求心材、为遍求心材而行、来到一棵挺立着的、有心材的大树前而越过心材、越过边材,砍下树皮、取了便走、[心]以为‘[这是]心材’的人[一般];凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。婆罗门,我说这个人正与那[人]相似。

320. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ, tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
321PTS 1.202缅 1.263已对照

三二一、“婆罗门,而于此,有某个人出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死……乃至……但愿能了知这整个苦蕴的终结。’他这样出家之后,生起了利养、恭敬、名声。他不因那利养、恭敬、名声而心生满意,思愿也不圆满。他不因那利养、恭敬、名声而称扬自己,不贬抑他人。而对于比利养、恭敬、名声更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那戒具足而称扬自己,不贬抑他人。而对于比戒具足更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了定具足。他因那定具足而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那定具足而称扬自己,不贬抑他人。而对于比定具足更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了智见(ñāṇadassana)。他因那智见而心生满意、思愿圆满。他因那智见而称扬自己、贬抑他人:‘我是知着、见着而住的,而其他这些比丘是不知、不见而住的。’而对于比智见更上、更殊胜的其他诸法,他不为作证[它们]而生欲求,不精勤,并成为退缩而住者、松缓者。婆罗门,就如那位需求心材、寻求心材、为遍求心材而行、来到一棵挺立着的、有心材的大树前而越过心材,砍下边材、取了便走、[心]以为‘[这是]心材’的人[一般];凡他以心材所应作的,他将不能得其义利。婆罗门,我说这个人正与那[人]相似。

321. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena…pe… antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So ñāṇadassanaṃ ārādheti. So tena ñāṇadassanena attamano hoti, paripuṇṇasaṅkappo. So tena ñāṇadassanena attānukkaṃseti, paraṃ vambheti – ‘ahamasmi jānaṃ passaṃ viharāmi, ime panaññe bhikkhū ajānaṃ apassaṃ viharantī’ti. Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti, na vāyamati, olīnavuttiko ca hoti sāthaliko. Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ, phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti maññamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
322PTS 1.203缅 1.264已对照

三二二、“婆罗门,而于此,有某个人出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结。’他这样出家之后,生起了利养、恭敬、名声。他不因那利养、恭敬、名声而心生满意,思愿也不圆满。他不因那利养、恭敬、名声而称扬自己,不贬抑他人。而对于比利养、恭敬、名声更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了戒具足。他因那戒具足而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那戒具足而称扬自己,不贬抑他人。而对于比戒具足更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了定具足。他因那定具足而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那定具足而称扬自己,不贬抑他人。而对于比定具足更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。他成就了智见。他因那智见而心生满意,然而思愿并不圆满。他不因那智见而称扬自己,不贬抑他人。而对于比智见更上、更殊胜的其他诸法,他为作证[它们]而生欲求,精勤,并成为不退缩而住者、不松缓者。

322. ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So sīlasampadaṃ ārādheti. So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So samādhisampadaṃ ārādheti. So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko. So ñāṇadassanaṃ ārādheti. So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo. So tena ñāṇadassanena na attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti, vāyamati, anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko.
323已对照

三二三、“婆罗门,那么,什么是比智见更上、更殊胜的诸法呢?婆罗门,于此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

323. ‘‘Katame ca, brāhmaṇa, dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca? Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
PTS 1.204已对照

“婆罗门,再者,比丘离喜,住于舍(upekkhā),具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净(upekkhāsatipārisuddhi),成就并住于第四禅。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处(ākāsānañcāyatana)。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处(viññāṇañcāyatana)。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处(ākiñcaññāyatana)。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
缅 1.265已对照

“婆罗门,再者,比丘完全超越无所有处,成就并住于非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca.
已对照

“婆罗门,再者,比丘完全超越非想非非想处,成就并住于想受灭(saññāvedayitanirodha),并以慧见诸漏灭尽。婆罗门,这也是比智见更上、更殊胜的法。婆罗门,这些就是比智见更上、更殊胜的诸法。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayampi kho, brāhmaṇa, dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca. Ime kho, brāhmaṇa, dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca.
324已对照

三二四、“婆罗门,就如那位需求心材、寻求心材、为遍求心材而行、来到一棵挺立着的、有心材的大树前而只砍心材、取了便走、[心]了知‘[这是]心材’的人[一般];凡他以心材所应作的,他将能得其义利。婆罗门,我说这个人正与那[人]相似。

324. ‘‘Seyyathāpi so, brāhmaṇa, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraṃyeva chetvā ādāya pakkanto ‘sāra’nti jānamāno. Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissati. Tathūpamāhaṃ, brāhmaṇa, imaṃ puggalaṃ vadāmi.
PTS 1.205已对照

“婆罗门,如是,这梵行不是以利养、恭敬、名声为功德(ānisaṃsa)的,不是以戒具足为功德的,不是以定具足为功德的,也不是以智见为功德的。婆罗门,而这不动的心解脱(akuppā cetovimutti)——婆罗门,这梵行正是为了这个,这是心材,这是终极。”

‘‘Iti kho, brāhmaṇa, nayidaṃ brahmacariyaṃ lābhasakkārasilokānisaṃsaṃ, na sīlasampadānisaṃsaṃ, na samādhisampadānisaṃsaṃ, na ñāṇadassanānisaṃsaṃ. Yā ca kho ayaṃ, brāhmaṇa, akuppā cetovimutti – etadatthamidaṃ, brāhmaṇa, brahmacariyaṃ, etaṃ sāraṃ etaṃ pariyosāna’’nti.
已对照

这样说时,宾伽罗拘遮婆罗门对世尊说:“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞(upāsaka),从今日起,终生皈依。”

Evaṃ vutte, piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
已对照

《小心材喻经》终,[《譬喻品》中之]第十[经]。

Cūḷasāropamasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
已对照

《譬喻品》终,第三[品]。

Opammavaggo niṭṭhito tatiyo.
已对照

其摄颂——

Tassuddānaṃ –
已对照

牟犁破群那与阿梨吒为名,安陀林之[论]、富楼那、饵食[经];

Moḷiyaphaggunariṭṭhañca nāmo, andhavane kathipuṇṇaṃ nivāpo;
已对照

聚、象女、大象为名,心材之喻,又[有]宾伽罗拘遮。

Rāsikaṇerumahāgajanāmo, sārūpamo [sāravaro (syā.), sāravano (ka.)] puna piṅgalakoccho.
4. Mahāyamakavaggo