快乐巴利palinanda.cc

中部第44经 · 小毗陀罗经 Cūḷavedallasuttaṃ

本经目录四、《小智解经》

已对照

四、《小智解经》

4. Cūḷavedallasuttaṃ
460PTS 1.299已对照

四六〇、如是我闻——一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,毗舍佉优婆塞(visākho upāsako)去到法乐比丘尼(dhammadinnā bhikkhunī)那里;到了之后,礼敬法乐比丘尼,坐在一边。坐在一边的毗舍佉优婆塞对法乐比丘尼这样说:“圣尼,人们说‘有身、有身(sakkāyo)’。圣尼,世尊所说的有身是什么呢?”“贤友毗舍佉,世尊说这五取蕴就是有身,即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友毗舍佉,世尊说这五取蕴就是有身。”

460. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho visākho upāsako yena dhammadinnā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘‘sakkāyo sakkāyo’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Pañca kho ime, āvuso visākha, upādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime kho, āvuso visākha, pañcupādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā’’ti.
已对照

毗舍佉优婆塞对法乐比丘尼所说欢喜、随喜之后,又向法乐比丘尼问了更进一步的问题:“圣尼,人们说‘有身集、有身集(sakkāyasamudayo)’。圣尼,世尊所说的有身集是什么呢?”“贤友毗舍佉,就是那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱(taṇhā),即:欲爱、有爱、无有爱;贤友毗舍佉,这就是世尊所说的有身集。”

‘‘Sādhayye’’ti kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi – ‘‘‘sakkāyasamudayo sakkāyasamudayo’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Yāyaṃ, āvuso visākha, taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā; ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti.
缅 1.374已对照

“圣尼,人们说‘有身灭、有身灭(sakkāyanirodho)’。圣尼,世尊所说的有身灭是什么呢?”

‘‘‘Sakkāyanirodho sakkāyanirodho’ti, ayye, vuccati. Katamo nu kho, ayye, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,就是那同一渴爱的无余离贪、灭,舍弃、舍离、解脱、无执藏;贤友毗舍佉,这就是世尊所说的有身灭。”

‘‘Yo kho, āvuso visākha, tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo; ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti.
已对照

“圣尼,人们说‘趣向有身灭之道、趣向有身灭之道(sakkāyanirodhagāminī paṭipadā)’。圣尼,世尊所说的趣向有身灭之道是什么呢?”

‘‘‘Sakkāyanirodhagāminī paṭipadā sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti, ayye, vuccati. Katamā nu kho, ayye, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,世尊说正是这八支圣道就是趣向有身灭之道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。”

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti.
PTS 1.300已对照

“圣尼,那取就是这五取蕴呢,还是取在五取蕴之外呢?”“贤友毗舍佉,那取既不就是这五取蕴,取也不在五取蕴之外。贤友毗舍佉,凡是对五取蕴的欲贪(chandarāga),那就是其中的取。”

‘‘Taññeva nu kho, ayye, upādānaṃ te [teva (sī.)] pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādāna’’nti? ‘‘Na kho, āvuso visākha, taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā, nāpi aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādānaṃ. Yo kho, āvuso visākha, pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti.
461已对照

四六一、“圣尼,那么有身见(sakkāyadiṭṭhi)是怎样有的呢?”“贤友毗舍佉,在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。对受……乃至……对想……对诸行……他随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。贤友毗舍佉,这样就有有身见。”

461. ‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti? ‘‘Idhāvuso visākha, assutavā puthujjano, ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti.
已对照

“圣尼,那么有身见是怎样不有的呢?”

‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti?
缅 1.375已对照

“贤友毗舍佉,在此,有闻圣弟子见诸圣者,善巧于圣者之法,善受圣者之法调教;见诸善士,善巧于善士之法,善受善士之法调教——他不随观色为自我,不[随观]自我为有色,不[随观]色在自我中,不[随观]自我在色中。不对受……乃至……不对想……不对诸行……乃至……不随观识为自我,不[随观]自我为有识,不[随观]识在自我中,不[随观]自我在识中。贤友毗舍佉,这样就没有有身见。”

‘‘Idhāvuso visākha, sutavā ariyasāvako, ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ…pe… na saññaṃ… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti.
462已对照

四六二、“圣尼,那么八支圣道是什么呢?”

462. ‘‘Katamo panāyye, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,正是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。”“可是圣尼,八支圣道是有为(saṅkhata)的呢,还是无为的呢?”

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti. ‘‘Ariyo panāyye, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato udāhu asaṅkhato’’ti?
PTS 1.301已对照

“贤友毗舍佉,八支圣道是有为的。”

‘‘Ariyo kho, āvuso visākha, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato’’ti.
已对照

“圣尼,是八支圣道摄三蕴呢,还是三蕴摄八支圣道呢?”

‘‘Ariyena nu kho, ayye, aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā udāhu tīhi khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,不是八支圣道摄三蕴;贤友毗舍佉,而是三蕴摄八支圣道。贤友毗舍佉,凡正语、正业、正命,这些法摄在戒蕴中;凡正精进、正念、正定,这些法摄在定蕴中;凡正见、正思惟,这些法摄在慧蕴中。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, ariyena aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā; tīhi ca kho, āvuso visākha, khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito. Yā cāvuso visākha, sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo ime dhammā sīlakkhandhe saṅgahitā. Yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi ime dhammā samādhikkhandhe saṅgahitā. Yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo, ime dhammā paññākkhandhe saṅgahitā’’ti.
已对照

“可是圣尼,什么是定(samādhi)?哪些法是定相(samādhinimittā)?哪些法是定资具(samādhiparikkhārā)?什么是定修习(samādhibhāvanā)?”

‘‘Katamo panāyye, samādhi, katame dhammā samādhinimittā, katame dhammā samādhiparikkhārā, katamā samādhibhāvanā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,心一境性即是定;四念处是定相;四正勤是定资具;凡对这些法的习近、修习、多作,此即此中的定修习。”

‘‘Yā kho, āvuso visākha, cittassa ekaggatā ayaṃ samādhi; cattāro satipaṭṭhānā samādhinimittā; cattāro sammappadhānā samādhiparikkhārā. Yā tesaṃyeva dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, ayaṃ ettha samādhibhāvanā’’ti.
463已对照

四六三、“可是圣尼,行(saṅkhāra)有几种呢?”

463. ‘‘Kati panāyye, saṅkhārā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,有这三种行——身行、语行、心行。”

‘‘Tayome, āvuso visākha, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro’’ti.
已对照

“可是圣尼,什么是身行?什么是语行?什么是心行?”

‘‘Katamo panāyye, kāyasaṅkhāro, katamo vacīsaṅkhāro, katamo cittasaṅkhāro’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,出入息是身行,寻与伺是语行,想与受是心行。”

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.
已对照

“可是圣尼,为什么出入息是身行?为什么寻与伺是语行?为什么想与受是心行?”

‘‘Kasmā panāyye, assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti?
缅 1.376已对照

“贤友毗舍佉,出入息这些法是属身的、与身相系的,所以出入息是身行。贤友毗舍佉,先有寻、有伺,其后才发出语来,所以寻与伺是语行。想与受这些法是属心所的、与心相系的,所以想与受是心行。”

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyikā ete dhammā kāyappaṭibaddhā, tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro. Pubbe kho, āvuso visākha, vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṃ bhindati, tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro. Saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittappaṭibaddhā, tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.
464已对照

四六四、“可是圣尼,想受灭等至(saññāvedayitanirodhasamāpatti)是怎样有的呢?”

464. ‘‘Kathaṃ panāyye, saññāvedayitanirodhasamāpatti hotī’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,正在入于想受灭的比丘不会有这样[的念]——‘我将要入想受灭’,或‘我正在入想受灭’,或‘我已入了想受灭’。而是他的心在先前就已如此修习过,那[心]便引他至于如此之性。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa bhikkhuno evaṃ hoti – ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjissa’nti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmī’ti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno’ti vā. Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī’’ti.
PTS 1.302已对照

“可是圣尼,正在入于想受灭的比丘,哪些法最先灭去——是身行呢,是语行呢,还是心行呢?”“贤友毗舍佉,正在入于想受灭的比丘,最先灭去的是语行,其次是身行,再其次是心行。”

‘‘Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa panāyye, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ nirujjhanti – yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāro’’ti.
已对照

“可是圣尼,从想受灭等至出定是怎样有的呢?”

‘‘Kathaṃ panāyye, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṃ hotī’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,正在从想受灭等至出定的比丘不会有这样[的念]——‘我将要从想受灭等至出定’,或‘我正在从想受灭等至出定’,或‘我已从想受灭等至出定了’。而是他的心在先前就已如此修习过,那[心]便引他至于如此之性。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṃ hoti – ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissa’nti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmī’ti vā, ‘ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhito’ti vā. Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī’’ti.
已对照

“可是圣尼,正在从想受灭等至出定的比丘,哪些法最先生起——是身行呢,是语行呢,还是心行呢?”“贤友毗舍佉,正在从想受灭等至出定的比丘,最先生起的是心行,其次是身行,再其次是语行。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa panāyye, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ uppajjanti – yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāro’’ti.
缅 1.377已对照

“可是圣尼,已从想受灭等至出定的比丘,有几种触触[他]呢?”“贤友毗舍佉,已从想受灭等至出定的比丘,有三种触触[他]——空触、无相触、无愿触。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ panāyye, bhikkhuṃ kati phassā phusantī’’ti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho, āvuso visākha, bhikkhuṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phasso’’ti.
已对照

“可是圣尼,已从想受灭等至出定的比丘,他的心趣向什么、倾向什么、投向什么呢?”“贤友毗舍佉,已从想受灭等至出定的比丘,他的心趣向离(viveka),倾向离,投向离。”

‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa panāyye, bhikkhuno kiṃninnaṃ cittaṃ hoti kiṃpoṇaṃ kiṃpabbhāra’’nti? ‘‘Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa kho, āvuso visākha, bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti, vivekapoṇaṃ vivekapabbhāra’’nti.
465已对照

四六五、“可是圣尼,受有几种呢?”

465. ‘‘Kati panāyye, vedanā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,有这三种受——乐受、苦受、不苦不乐受。”

‘‘Tisso kho imā, āvuso visākha, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā’’ti.
已对照

“可是圣尼,什么是乐受?什么是苦受?什么是不苦不乐受?”

‘‘Katamā panāyye, sukhā vedanā, katamā dukkhā vedanā, katamā adukkhamasukhā vedanā’’ti?
PTS 1.303已对照

“贤友毗舍佉,凡是身的或心的乐、适悦的感受——这是乐受。贤友毗舍佉,凡是身的或心的苦、不适悦的感受——这是苦受。贤友毗舍佉,凡是身的或心的既非适悦亦非不适悦的感受——这是不苦不乐受。”

‘‘Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ sukhā vedanā. Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ dukkhā vedanā. Yaṃ kho, āvuso visākha, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā neva sātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ adukkhamasukhā vedanā’’ti.
已对照

“可是圣尼,乐受以何为乐、以何为苦?苦受以何为乐、以何为苦?不苦不乐受以何为乐、以何为苦?”

‘‘Sukhā panāyye, vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā, dukkhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā, adukkhamasukhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,乐受以住为乐、以变异为苦;苦受以住为苦、以变异为乐;不苦不乐受以知为乐、以不知为苦。”

‘‘Sukhā kho, āvuso visākha, vedanā ṭhitisukhā vipariṇāmadukkhā; dukkhā vedanā ṭhitidukkhā vipariṇāmasukhā; adukkhamasukhā vedanā ñāṇasukhā aññāṇadukkhā’’ti.
已对照

“可是圣尼,于乐受有什么随眠(anusaya)潜伏?于苦受有什么随眠潜伏?于不苦不乐受有什么随眠潜伏?”

‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ anusayo anuseti, dukkhāya vedanāya kiṃ anusayo anuseti, adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ anusayo anusetī’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,于乐受有贪随眠潜伏,于苦受有瞋随眠潜伏,于不苦不乐受有无明随眠潜伏。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya rāgānusayo anuseti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti.
已对照

“圣尼,是于一切乐受都有贪随眠潜伏、于一切苦受都有瞋随眠潜伏、于一切不苦不乐受都有无明随眠潜伏吗?”

‘‘Sabbāya nu kho, ayye, sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti, sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,并非于一切乐受都有贪随眠潜伏,并非于一切苦受都有瞋随眠潜伏,并非于一切不苦不乐受都有无明随眠潜伏。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti, na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti, na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī’’ti.
缅 1.378已对照

“可是圣尼,于乐受应舍断什么?于苦受应舍断什么?于不苦不乐受应舍断什么?”

‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ pahātabbaṃ, dukkhāya vedanāya kiṃ pahātabbaṃ, adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ pahātabba’’nti?
已对照

“贤友毗舍佉,于乐受应舍断贪随眠,于苦受应舍断瞋随眠,于不苦不乐受应舍断无明随眠。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo’’ti.
已对照

“圣尼,是于一切乐受都应舍断贪随眠、于一切苦受都应舍断瞋随眠、于一切不苦不乐受都应舍断无明随眠吗?”

‘‘Sabbāya nu kho, ayye, sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo, sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo’’ti?
PTS 1.304已对照

“贤友毗舍佉,并非于一切乐受都应舍断贪随眠,并非于一切苦受都应舍断瞋随眠,并非于一切不苦不乐受都应舍断无明随眠。贤友毗舍佉,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅——他以此舍断贪,于那里便没有贪随眠潜伏。贤友毗舍佉,在此,比丘这样省察——‘我什么时候才能成就并住于那处(tadāyatana)——即诸圣者如今所成就而住的处呢?’这样,当他对诸无上解脱生起渴慕时,便由渴慕之缘而生起忧——他以此舍断瞋,于那里便没有瞋随眠潜伏。贤友毗舍佉,在此,比丘由舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅——他以此舍断无明,于那里便没有无明随眠潜伏。”

‘‘Na kho, āvuso visākha, sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo, na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo. Idhāvuso visākha, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Rāgaṃ tena pajahati, na tattha rāgānusayo anuseti. Idhāvuso visākha, bhikkhu iti paṭisañcikkhati – ‘kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṃ upasampajja viharantī’ti? Iti anuttaresu vimokkhesu pihaṃ upaṭṭhāpayato uppajjati pihāppaccayā domanassaṃ. Paṭighaṃ tena pajahati, na tattha paṭighānusayo anuseti. Idhāvuso visākha, bhikkhu sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Avijjaṃ tena pajahati, na tattha avijjānusayo anusetī’’ti.
466已对照

四六六、“可是圣尼,乐受以什么为相对者(paṭibhāga)呢?”

466. ‘‘Sukhāya panāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,乐受以苦受为相对者。”

‘‘Sukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya dukkhā vedanā paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,苦受以什么为相对者呢?”

‘‘Dukkhāya pannāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,苦受以乐受为相对者。”

‘‘Dukkhāya kho, āvuso visākha, vedanāya sukhā vedanā paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,不苦不乐受以什么为相对者呢?”

‘‘Adukkhamasukhāya panāyye, vedanāya kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,不苦不乐受以无明为相对者。”

‘‘Adukkhamasukhāya kho, āvuso visākha, vedanāya avijjā paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,无明以什么为相对者呢?”

‘‘Avijjāya panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,无明以明为相对者。”

‘‘Avijjāya kho, āvuso visākha, vijjā paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,明以什么为相对者呢?”

‘‘Vijjāya panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,明以解脱为相对者。”

‘‘Vijjāya kho, āvuso visākha, vimutti paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,解脱以什么为相对者呢?”

‘‘Vimuttiyā panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti?
已对照

“贤友毗舍佉,解脱以涅槃为相对者。”

‘‘Vimuttiyā kho, āvuso visākha, nibbānaṃ paṭibhāgo’’ti.
已对照

“可是圣尼,涅槃以什么为相对者呢?”“贤友毗舍佉,你问过头了(accayāsi),你不能取得诸问的边际。贤友毗舍佉,梵行确是深入涅槃、以涅槃为归趣、以涅槃为究竟的。贤友毗舍佉,你若愿意,可以去到世尊那里问这件事;世尊怎样为你解答,你就那样受持它。”

‘‘Nibbānassa panāyye, kiṃ paṭibhāgo’’ti? ‘‘Accayāsi, āvuso [accasarāvuso (sī. pī.), accassarāvuso (syā. kaṃ.)] visākha, pañhaṃ, nāsakkhi pañhānaṃ pariyantaṃ gahetuṃ. Nibbānogadhañhi, āvuso visākha, brahmacariyaṃ, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānaṃ. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, āvuso visākha, bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, yathā ca te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti.
467PTS 1.305已对照

四六七、于是,毗舍佉优婆塞对法乐比丘尼所说欢喜、随喜之后,从座而起,礼敬法乐比丘尼,右绕而去,去到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一边。坐在一边的毗舍佉优婆塞把他与法乐比丘尼之间所有的谈话,全都告诉了世尊。这样说了之后,世尊对毗舍佉优婆塞这样说:“毗舍佉,法乐比丘尼是智者;毗舍佉,法乐比丘尼是大慧者。毗舍佉,你若把这件事也来问我,我也会正如法乐比丘尼所解答的那样为你解答。这就是它的义。你就这样受持它。”

467. Atha kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako yāvatako ahosi dhammadinnāya bhikkhuniyā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Evaṃ vutte, bhagavā visākhaṃ upāsakaṃ etadavoca – ‘‘paṇḍitā, visākha, dhammadinnā bhikkhunī, mahāpaññā, visākha, dhammadinnā bhikkhunī. Maṃ cepi tvaṃ, visākha, etamatthaṃ puccheyyāsi, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ, yathā taṃ dhammadinnāya bhikkhuniyā byākataṃ. Eso cevetassa [esovetassa (syā. kaṃ.)] attho. Evañca naṃ [evametaṃ (sī. syā. kaṃ.)] dhārehī’’ti.
已对照

世尊说了这[话]。毗舍佉优婆塞心意满悦,欢喜世尊所说。

Idamavoca bhagavā. Attamano visākho upāsako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已对照

《小智解经》终,[《小双品》中之]第四[经]。

Cūḷavedallasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.