快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·毒蛇品 19. Āsīvisavaggo

本经目录十九、毒蛇品一、毒蛇喻经二、车喻经三、龟喻经四、第一木头喻经五、第二木头喻经六、漏泄法门经七、苦法经八、甄叔迦喻经九、琵琶喻经十、六生物喻经十一、麦束经毒蛇品第十九。《六处品》第四五十[经]完毕。《六处相应》完毕。

已对照

十九、毒蛇品

19. Āsīvisavaggo
已对照

一、毒蛇喻经

1. Āsīvisopamasuttaṃ
238PTS 4.173缅 2.382已对照

二百三十八、“诸比丘,譬如有四条毒蛇(āsīvisa),威力猛烈、毒性可怖。这时来了一个想活、不想死、想乐、厌苦的人。[人们]对他这样说——‘喂,人啊,这四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,[交]给你了,要时时(kālena kālaṃ)令[它们]起身,时时令[它们]洗浴,时时令[它们]进食,时时令[它们]躺卧。喂,人啊,而当这四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,其中无论哪一条发怒时,那时,喂,人啊,你便会遭遇死亡,或近于死亡之苦。喂,人啊,凡你所应作的,就去作吧。’”

“诸比丘,于是那人畏惧四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,便随处逃走。[人们]对他这样说——‘喂,人啊,这五个杀害者怨敌(vadhaka paccatthika)在后面紧紧追随[你],[心想:]“我们在哪里看见他,就在那里夺去他的性命。”喂,人啊,凡你所应作的,就去作吧。’”

“诸比丘,于是那人畏惧四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,畏惧五个杀害者怨敌,便随处逃走。[人们]对他这样说——‘喂,人啊,这第六个潜行的(antaracara)杀害者,举着刀,在后面紧紧追随你,[心想:]“我在哪里看见他,就在那里砍落他的头。”喂,人啊,凡你所应作的,就去作吧。’”

“诸比丘,于是那人畏惧四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,畏惧五个杀害者怨敌,畏惧那举着刀的第六个潜行的杀害者,便随处逃走。他看见一座空村。他进入任何一间屋子,所进入的唯是空虚的、唯是空洞的、唯是空无的;他摸任何一个器皿,所摸的唯是空虚的、唯是空洞的、唯是空无的。[人们]对他这样说——‘现在,喂,人啊,劫村贼(corā gāmaghātakā)正进入这座空村。喂,人啊,凡你所应作的,就去作吧。’”

“诸比丘,于是那人畏惧四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖,畏惧五个杀害者怨敌,畏惧那举着刀的第六个潜行的杀害者,畏惧劫村贼,便随处逃走。他看见一片广大的大水(udakaṇṇava),此岸有疑(sāsaṅka)、有怖畏,彼岸安稳、无怖畏;而没有渡船,也没有从此岸往彼岸的渡桥(uttarasetu)。诸比丘,于是那人便有这样的[念]:‘这是一片广大的大水,此岸有疑、有怖畏,彼岸安稳、无怖畏;而没有渡船,也没有从此岸往彼岸的渡桥。我何不收聚草、木、枝、叶,扎成一个筏(kulla),依那筏以手足努力,安全地渡到彼岸。’”

“诸比丘,于是那人收聚草、木、枝、叶,扎成一个筏,依那筏以手足努力,安全地渡到了彼岸;已渡过、已到彼岸的婆罗门站立于陆地。

“诸比丘,我作这譬喻是为了使[你们]了知其义。此中之义正是这样——诸比丘,‘四条毒蛇,威力猛烈、毒性可怖’,这是四大种的增语(adhivacana),[即]地界、水界、火界、风界。

“诸比丘,‘五个杀害者怨敌’,这是五取蕴的增语,即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。

“诸比丘,‘第六个潜行的杀害者,举着刀’,这是喜贪的增语。

“诸比丘,‘空村’,这是六内处的增语。诸比丘,若贤智、明达、有慧者从眼详察它,它显现为唯是空虚的,显现为唯是空洞的,显现为唯是空无的……乃至……诸比丘,若从舌[详察]它……乃至……诸比丘,若贤智、明达、有慧者从意详察它,它显现为唯是空虚的,显现为唯是空洞的,显现为唯是空无的。

“诸比丘,‘劫村贼’,这是六外处的增语。诸比丘,眼被可意与不可意的诸色所打击;诸比丘,耳……乃至……诸比丘,鼻……乃至……诸比丘,舌被可意与不可意的诸味所打击;诸比丘,身……乃至……诸比丘,意被可意与不可意的诸法所打击。

“诸比丘,‘广大的大水’,这是四暴流的增语,[即]欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。

“诸比丘,‘此岸有疑、有怖畏’,这是有身的增语。

“诸比丘,‘彼岸安稳、无怖畏’,这是涅槃的增语。

“诸比丘,‘筏’,这是八支圣道的增语,即:正见……乃至……正定。

“诸比丘,‘他以手足努力’,这是发起精进的增语。

“诸比丘,‘已渡过、已到彼岸的婆罗门站立于陆地’,这是阿罗汉的增语。”第一[经]。

238. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ime te, ambho purisa, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā kālena kālaṃ vuṭṭhāpetabbā, kālena kālaṃ nhāpetabbā, kālena kālaṃ bhojetabbā, kālena kālaṃ saṃvesetabbā [pavesetabbā (syā. kaṃ. pī. ka.)]. Yadā ca kho te, ambho purisa, imesaṃ catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ aññataro vā aññataro vā kuppissati, tato tvaṃ, ambho purisa, maraṇaṃ vā nigacchasi, maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. Yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’’’ti.
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ yena vā tena vā palāyetha. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ime kho, ambho purisa, pañca vadhakā paccatthikā piṭṭhito piṭṭhito anubandhā, yattheva naṃ passissāma tattheva jīvitā voropessāmāti. Yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’’’ti.
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ yena vā tena vā palāyetha. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ayaṃ te, ambho purisa, chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsiko piṭṭhito piṭṭhito anubandho yattheva naṃ passissāmi tattheva siro pātessāmīti. Yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’’’ti.
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa yena vā tena vā palāyetha. So passeyya suññaṃ gāmaṃ. Yaññadeva gharaṃ paviseyya rittakaññeva paviseyya tucchakaññeva paviseyya suññakaññeva paviseyya. Yaññadeva bhājanaṃ parimaseyya rittakaññeva parimaseyya tucchakaññeva parimaseyya suññakaññeva parimaseyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘idāni, ambho purisa, imaṃ suññaṃ gāmaṃ corā gāmaghātakā pavisanti [vadhissanti (sī. pī.)]. Yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’’’ti.
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa, bhīto corānaṃ gāmaghātakānaṃ yena vā tena vā palāyetha. So passeyya mahantaṃ udakaṇṇavaṃ orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ. Na cassa nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṃ gamanāya. Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa – ‘ayaṃ kho mahāudakaṇṇavo orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ, natthi ca [na cassa (sī. ka.), natthassa (syā. kaṃ.)] nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṃ gamanāya. Yaṃnūnāhaṃ tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ saṃkaḍḍhitvā kullaṃ bandhitvā taṃ kullaṃ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṃ gaccheyya’’’nti.
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ saṃkaḍḍhitvā kullaṃ bandhitvā taṃ kullaṃ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṃ gaccheyya, tiṇṇo pāraṅgato [pāragato (sī. syā. kaṃ.)] thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
‘‘Upamā kho myāyaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. Ayañcettha [ayaṃ cevettha (sī.)] attho – cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho, bhikkhave, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ – pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā.
‘‘Pañca vadhakā paccatthikāti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ upādānakkhandhānaṃ adhivacanaṃ, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.
‘‘Chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ.
‘‘Suñño gāmoti kho, bhikkhave, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. Cakkhuto cepi naṃ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati…pe… jivhāto cepi naṃ, bhikkhave…pe… manato cepi naṃ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati.
‘‘Corā gāmaghātakāti kho, bhikkhave, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. Cakkhu, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rūpesu; sotaṃ, bhikkhave…pe… ghānaṃ, bhikkhave…pe… jivhā, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rasesu; kāyo, bhikkhave…pe… mano, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu dhammesu.
‘‘Mahā udakaṇṇavoti kho, bhikkhave, catunnetaṃ oghānaṃ adhivacanaṃ – kāmoghassa, bhavoghassa, diṭṭhoghassa, avijjoghassa.
‘‘Orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayanti kho, bhikkhave, sakkāyassetaṃ adhivacanaṃ.
‘‘Pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayanti kho, bhikkhave, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ.
‘‘Kullanti kho, bhikkhave, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
‘‘Tassa hatthehi ca pādehi ca vāyāmoti kho, bhikkhave, vīriyārambhassetaṃ adhivacanaṃ.
‘‘Tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti kho, bhikkhave, arahato etaṃ adhivacana’’nti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、车喻经

2. Rathopamasuttaṃ
239缅 2.384已对照

二百三十九、“诸比丘,具足三法的比丘,于现法中多有乐与喜悦而住,并且,为了诸漏的灭尽,他的根源已圆满。是哪三[法]呢?他守护诸根之门,于食知量,勤修警寤。

239. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi? Indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū, jāgariyaṃ anuyutto.
PTS 4.176已对照

“诸比丘,比丘又怎样是守护诸根之门的呢?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,不取于相,不取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,不取于相,不取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。诸比丘,犹如在好地上、四大道的交衢处,停着一辆套上良种马的车,刺棒横放[于车中]。有一位熟练的调车师、调马的御者登上[车]去,左手执缰,右手取刺棒,便能随其所欲的[方向]、随其所欲的[行进],既令前行,也令折返。诸比丘,正是这样,比丘为这六根的守护而修学,为[其]自制而修学,为[其]调御而修学,为[其]寂止而修学。诸比丘,比丘就是这样守护诸根之门的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti, nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ. Tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṃ cātumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo [odhatapatodo (syā. kaṃ.), odhasatapatodo (pī.)]. Tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā, yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ channaṃ indriyānaṃ ārakkhāya sikkhati, saṃyamāya sikkhati, damāya sikkhati, upasamāya sikkhati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.
PTS 4.177缅 2.385已对照

“诸比丘,比丘又怎样是于食知量的呢?诸比丘,在此,比丘如理省思后摄取食物:‘不为嬉游,不为骄慢,不为装饰,不为庄严,只是为了这身体的住立、维持,为了止息伤害,为了资助梵行;我将如此消除旧受,也不令新受生起;我将得以维生、无过,并且安乐而住。’诸比丘,犹如有人涂敷疮,只是为了[令其]愈合;又犹如[有人]为车轴涂油,只是为了运送重载。诸比丘,正是这样,比丘如理省思后摄取食物:‘不为嬉游,不为骄慢,不为装饰,不为庄严,只是为了这身体的住立、维持,为了止息伤害,为了资助梵行;我将如此消除旧受,也不令新受生起;我将得以维生、无过,并且安乐而住。’诸比丘,比丘就是这样于食知量的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso vaṇaṃ ālimpeyya yāvadeva rohanatthāya [ropanatthāya (sī. pī.), sevanatthāya (syā. kaṃ.), gopanatthāya (ka.)], seyyathā vā pana akkhaṃ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti.
已对照

“诸比丘,比丘又怎样是勤修警寤的呢?诸比丘,在此,比丘白天以经行、以坐,令心从诸所应遮之法中净化;夜的初分以经行、以坐,令心从诸所应遮之法中净化;夜的中分以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知,作意起身之想;夜的后分起身,以经行、以坐,令心从诸所应遮之法中净化。诸比丘,比丘就是这样勤修警寤的。诸比丘,具足这三法的比丘,于现法中多有乐与喜悦而住,并且,为了诸漏的灭尽,他的根源已圆满。”第二[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、龟喻经

3. Kummopamasuttaṃ
240PTS 4.178缅 2.386已对照

二百四十、“诸比丘,从前,有一只龟(kummo kacchapo)在傍晚时分沿着河岸专于觅食。诸比丘,有一只豺(siṅgāla)也在傍晚时分沿着河岸专于觅食。诸比丘,龟远远地就看见了那专于觅食的豺。看见之后,它把以头为第五的诸肢收摄于自己的甲壳中,无所为、沉默地静待着。诸比丘,豺也远远地就看见了那专于觅食的龟。看见之后,它往龟那里去;去了之后,便守候在龟的近旁——‘这只龟一旦伸出以头为第五的诸肢中的这一肢或那一肢,我就在那里抓住它,扯出来吃掉。’诸比丘,当龟没有伸出以头为第五的诸肢中的这一肢或那一肢时,豺便因得不到可乘之机,对龟生厌而离去了。

“诸比丘,正是这样,魔波旬也恒常不断地守候在你们的近旁——‘但愿我能从这些人的眼得到可乘之机……乃至……从舌得到可乘之机……乃至……从意得到可乘之机。’诸比丘,因此你们要守护诸根之门而住。以眼见色后,莫取于相,莫取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以你们要为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,莫取于相,莫取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以你们要为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。诸比丘,当你们守护诸根之门而住时,魔波旬便会因得不到可乘之机,对你们也生厌而离去——犹如豺[离开]龟一样。”

“龟[收]诸肢于自己的甲壳,

比丘[如是]收摄意中之寻;

无所依止、不恼害他人,

已般涅槃者不应非难任何人。”第三[经]。

240. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, kummo kacchapo sāyanhasamayaṃ anunadītīre gocarapasuto ahosi. Siṅgālopi [sigālopi (sī. syā. kaṃ. pī.)] kho, bhikkhave, sāyanhasamayaṃ anunadītīre gocarapasuto ahosi. Addasā kho, bhikkhave, kummo kacchapo siṅgālaṃ dūratova gocarapasutaṃ. Disvāna soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle samodahitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Siṅgālopi kho, bhikkhave, addasa kummaṃ kacchapaṃ dūratova gocarapasutaṃ. Disvāna yena kummo kacchapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kummaṃ kacchapaṃ paccupaṭṭhito ahosi – ‘yadāyaṃ kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṃ aṅgānaṃ aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgaṃ abhininnāmessati, tattheva naṃ gahetvā uddālitvā khādissāmī’ti. Yadā kho, bhikkhave, kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṃ aṅgānaṃ aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgaṃ na abhininnāmi, atha siṅgālo kummamhā nibbijja pakkāmi, otāraṃ alabhamāno.
‘‘Evameva kho, bhikkhave, tumhepi māro pāpimā satataṃ samitaṃ paccupaṭṭhito – ‘appeva nāmāhaṃ imesaṃ cakkhuto vā otāraṃ labheyyaṃ…pe… jivhāto vā otāraṃ labheyyaṃ…pe… manato vā otāraṃ labheyya’nti. Tasmātiha, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharatha. Cakkhunā rūpaṃ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha, rakkhatha cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatha. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha, rakkhatha manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjatha. Yato tumhe, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharissatha, atha tumhehipi māro pāpimā nibbijja pakkamissati, otāraṃ alabhamāno – kummamhāva siṅgālo’’ti.
‘‘Kummo aṅgāni sake kapāle,
Samodahaṃ bhikkhu manovitakke;
Anissito aññamaheṭhayāno,
Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’’ti. tatiyaṃ;
已对照

四、第一木头喻经

4. Paṭhamadārukkhandhopamasuttaṃ
241缅 2.387已对照

二百四十一、一时,世尊住在憍赏弥(Kosambī)的恒河岸边。世尊看见了一根大木头被恒河的水流冲走。看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,你们看见那根被恒河的水流冲走的大木头了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,如果那根木头不趋近此岸,不趋近彼岸,不在中间沉没,不在陆地上搁浅,不被人捕捉,不被非人捕捉,不被漩涡捕捉,内部不腐败;诸比丘,这样,那根木头就将倾向大海、趋向大海、朝向大海。这是什么缘故呢?诸比丘,[因为]恒河的水流倾向大海、趋向大海、朝向大海。

241. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati gaṅgāya nadiyā tīre. Addasā kho bhagavā mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Sace so, bhikkhave, dārukkhandho na orimaṃ tīraṃ upagacchati, na pārimaṃ tīraṃ upagacchati, na majjhe saṃsīdissati, na thale ussīdissati, na manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūti bhavissati; evañhi so, bhikkhave, dārukkhandho samuddaninno bhavissati samuddapoṇo samuddapabbhāro. Taṃ kissa hetu? Samuddaninno, bhikkhave, gaṅgāya nadiyā soto samuddapoṇo samuddapabbhāro.
PTS 4.180已对照

“诸比丘,正是这样,如果你们也不趋近此岸,不趋近彼岸,不在中间沉没,不在陆地上搁浅,不被人捕捉,不被非人捕捉,不被漩涡捕捉,内部不腐败;诸比丘,这样,你们就将倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。这是什么缘故呢?诸比丘,[因为]正见倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。”这样说时,某位比丘对世尊这样说——“尊者,什么是此岸?什么是彼岸?什么是在中间沉没?什么是在陆地上搁浅?什么是被人捕捉?什么是被非人捕捉?什么是被漩涡捕捉?什么是内部腐败?”

‘‘Evameva kho, bhikkhave, sace tumhepi na orimaṃ tīraṃ upagacchatha, na pārimaṃ tīraṃ upagacchatha; na majjhe saṃsīdissatha, na thale ussīdissatha, na manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūtī bhavissatha; evaṃ tumhe, bhikkhave, nibbānaninnā bhavissatha nibbānapoṇā nibbānapabbhārā. Taṃ kissa hetu? Nibbānaninnā, bhikkhave, sammādiṭṭhi nibbānapoṇā nibbānapabbhārā’’ti. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīraṃ, ko majjhe saṃsādo [saṃsīdo (ka.), saṃsīdito (syā. kaṃ.)], ko thale ussādo, ko manussaggāho, ko amanussaggāho, ko āvaṭṭaggāho, ko antopūtibhāvo’’ti?
已对照

“比丘,‘此岸’,这是六内处的增语。比丘,‘彼岸’,这是六外处的增语。比丘,‘在中间沉没’,这是喜贪的增语。比丘,‘在陆地上搁浅’,这是我慢的增语。

‘‘‘Orimaṃ tīra’nti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. ‘Pārimaṃ tīra’nti kho, bhikkhu, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. ‘Majjhe saṃsādo’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ. ‘Thale ussādo’ti kho, bhikkhu, asmimānassetaṃ adhivacanaṃ.
已对照

“比丘,什么是被人捕捉?比丘,于此,某人与在家人交杂而住,同欢喜、同愁,他们安乐时他也安乐,他们痛苦时他也痛苦,有应作之事生起时,他亲自投身于其中。比丘,这称为被人捕捉。

‘‘Katamo ca, bhikkhu, manussaggāho? Idha, bhikkhu, gihīhi saṃsaṭṭho [gihisaṃsaṭṭho (ka.)] viharati, sahanandī sahasokī, sukhitesu sukhito, dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā tesu yogaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhu, manussaggāho.
已对照

“比丘,什么是被非人捕捉?比丘,于此,某人为求某一天众而行梵行:‘愿我以此戒、或以[此]禁行、或以[此]苦行、或以[此]梵行,成为天或成为某一天。’比丘,这称为被非人捕捉。比丘,‘被漩涡捕捉’,这是五欲功德的增语。

‘‘Katamo ca, bhikkhu, amanussaggāho? Idha, bhikkhu, ekacco aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhu, amanussaggāho. ‘Āvaṭṭaggāho’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ.
PTS 4.181缅 2.388已对照

“比丘,什么是内部腐败?比丘,于此,某人是破戒者、有恶法者、不净、行为可疑、行事隐秘、非沙门而自称沙门、非梵行者而自称梵行者、内部腐败、漏泄、成为污秽者。比丘,这称为‘内部腐败’。”

‘‘Katamo ca, bhikkhu, antopūtibhāvo? Idha, bhikkhu, ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. Ayaṃ vuccati, bhikkhu, ‘antopūtibhāvo’’’ti.
已对照

那时,牧牛者难陀(Nanda)正站在离世尊不远处。于是牧牛者难陀对世尊这样说——“尊者,我不趋近此岸,不趋近彼岸,不在中间沉没,不在陆地上搁浅,我不被人捕捉,不被非人捕捉,不被漩涡捕捉,内部不腐败。尊者,愿我能在世尊座下得出家,得具足戒。”“那么,难陀,你去交还主人们的牛吧。”“尊者,这些牛眷恋牛犊,[自己]会回去的。”“难陀,你还是要交还主人们的牛。”于是牧牛者难陀交还了主人们的牛之后,来到世尊之处;到了之后,对世尊这样说——“尊者,主人们的牛已交还了。尊者,愿我能在世尊座下得出家,得具足戒。”牧牛者难陀便在世尊座下得了出家,得了具足戒。而具寿难陀受具足戒不久,独一、远离……乃至……而具寿难陀也成为阿罗汉之一。第四[经]。

Tena kho pana samayena nando gopālako bhagavato avidūre ṭhito hoti. Atha kho nando gopālako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, na orimaṃ tīraṃ upagacchāmi, na pārimaṃ tīraṃ upagacchāmi, na majjhe saṃsīdissāmi, na thale ussīdissāmi, na maṃ manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūti bhavissāmi. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. ‘‘Tena hi tvaṃ, nanda, sāmikānaṃ gāvo niyyātehī’’ti [nīyyādehīti (sī.), niyyādehīti (syā. kaṃ. pī.)]. ‘‘Gamissanti, bhante, gāvo vacchagiddhiniyo’’ti. ‘‘Niyyāteheva tvaṃ, nanda, sāmikānaṃ gāvo’’ti. Atha kho nando gopālako sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘niyyātitā [niyyātā (syā. kaṃ. ka. sī. aṭṭha.)], bhante, sāmikānaṃ gāvo. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Alattha kho nando gopālako bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno ca panāyasmā nando eko vūpakaṭṭho…pe… aññataro ca panāyasmā nando arahataṃ ahosīti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二木头喻经

5. Dutiyadārukkhandhopamasuttaṃ
242PTS 4.182已对照

二百四十二、一时,世尊住在金毗罗(Kimilā)的恒河岸边。世尊看见了一根大木头被恒河的水流冲走。看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,你们看见那根被恒河的水流冲走的大木头了吗?”“是的,尊者。”……乃至……这样说时,具寿金毗罗(Kimila)对世尊这样说——“尊者,什么是此岸?……乃至……”“金毗罗,什么是内部腐败?金毗罗,于此,比丘犯了某种染污的罪,[是]那样一种不可见其出罪的罪。金毗罗,这称为内部腐败。”第五[经]。

242. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ [kimbilāyaṃ (sī. pī.), kimmilāyaṃ (syā. kaṃ.)] viharati gaṅgāya nadiyā tīre. Addasā kho bhagavā mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamāna’’nti? ‘‘Evaṃ bhante’’…pe… evaṃ vutte, āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ…pe… katamo ca, kimila, antopūtibhāvo. Idha, kimila, bhikkhu aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpanno hoti yathārūpāya āpattiyā na vuṭṭhānaṃ paññāyati. Ayaṃ vuccati, kimila, antopūtibhāvoti. Pañcamaṃ.
已对照

六、漏泄法门经

6. Avassutapariyāyasuttaṃ
243PTS 4.183缅 2.389已对照

二百四十三、一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园。那时,迦毘罗卫的释迦人有一座新集会堂(santhāgāra),刚建成不久,还不曾有沙门、婆罗门或任何人类居住过。于是,迦毘罗卫的释迦人来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的迦毘罗卫的释迦人对世尊说:“尊者,这里迦毘罗卫的释迦人有一座新集会堂,刚建成不久,还不曾有沙门、婆罗门或任何人类居住过。尊者,愿世尊先受用它;世尊先受用之后,迦毘罗卫的释迦人才随后受用。这将为迦毘罗卫的释迦人带来长夜的利益与安乐。”世尊以默然表示接受。

243. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ [sandhāgāraṃ (ka.)] acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ [anajjhāvutthaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ acirakāritaṃ [acirakāritaṃ hoti (ka.)] anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Taṃ, bhante, bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu. Bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti. Tadassa kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
PTS 4.184缅 2.390已对照

于是,迦毘罗卫的释迦人知道世尊已经接受,便从座而起,礼敬世尊,右绕之后,来到新集会堂;到了之后,把集会堂全面铺设停当,敷设座位,安置水瓮,点上油灯,然后来到世尊之处;到了之后,对世尊说:“尊者,集会堂已经全面铺设停当,座位已经敷设,水瓮已经安置,油灯已经点上;尊者,现在正是世尊认为适时的时候。”于是,世尊穿好[下衣],取了钵与衣,与比丘僧团一同来到新集会堂;到了之后,洗了足,进入集会堂,靠着中央的柱子面向东方而坐。比丘僧团也洗了足,进入集会堂,靠着西面的墙、面向东方而坐,以世尊为前。迦毘罗卫的释迦人洗了足,进入集会堂,靠着东面的墙、面向西方而坐,以世尊为前。于是,世尊以法语向迦毘罗卫的释迦人开示、劝导、鼓励、令其欢喜,直到深夜,然后遣他们回去:“乔达摩们,夜已深了。现在正是你们认为适时的时候。”“是的,尊者。”迦毘罗卫的释迦人应诺世尊之后,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去。

Atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ [sabbasanthariṃ santhataṃ (ka.)] santhāgāraṃ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ [sabbasanthariṃ santhataṃ (sī. pī. ka.)], bhante, santhāgāraṃ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telappadīpo āropito. Yassa dāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti. Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Kāpilavatthavā sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, gotamā, ratti. Yassa dāni kālaṃ maññathā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
已对照

于是,在迦毘罗卫的释迦人离去不久,世尊对具寿大目犍连说:“目犍连,比丘僧团已离去昏沉睡眠。目犍连,愿[说与]诸比丘的法语显现于你[心中]。我的背疼痛,我要伸展它。”“是的,尊者。”具寿大目犍连应诺世尊。于是,世尊把僧伽梨叠成四层敷设好,以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知,作意起身之想。在那里,具寿大目犍连召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿大目犍连。具寿大目犍连这样说:“贤友们,我要为你们宣说漏泄法门(avassutapariyāya)与不漏泄法门(anavassutapariyāya)。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,贤友。”那些比丘应诺具寿大目犍连。具寿大目犍连这样说——

Atha kho bhagavā acirapakkantesu kāpilavatthavesu sakyesu āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi – ‘‘vigatathinamiddho kho, moggallāna, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi, pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘avassutapariyāyañca vo, āvuso, desessāmi, anavassutapariyāyañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –
PTS 4.185缅 2.391已对照

“贤友们,怎样才是漏泄的呢?贤友们,在此,比丘以眼见色后,对可爱的色倾心,对不可爱的色起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去……乃至……以舌尝味后……乃至……以意识知法后,对可爱的法倾心,对不可爱的法起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。贤友们,这称为于眼所识的诸色中漏泄的比丘……乃至……于舌所识的诸味中漏泄……乃至……于意所识的诸法中漏泄。贤友们,对于如是而住的比丘,魔若从眼来近他,魔便得到机会(otāra),魔得到所缘(ārammaṇa)……乃至……魔若从舌来近他,魔便得到机会,魔得到所缘……乃至……魔若从意来近他,魔便得到机会,魔得到所缘。

‘‘Kathaṃ, āvuso, avassuto hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti …pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Ayaṃ vuccati, āvuso, bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu…pe… avassuto jivhāviññeyyesu rasesu…pe… avassuto manoviññeyyesu dhammesu. Evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ…pe… jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva [labhetha (ka.)] māro otāraṃ, labhati [labhetha (ka.)] māro ārammaṇaṃ…pe… manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ.
PTS 4.186已对照

“贤友们,犹如一座芦苇屋或草屋,干的、枯干的、经一年以上的。若有人从东方持燃着的草炬来近它,火便能得到机会,火能得到所缘;若有人从西方持燃着的草炬来近它……乃至……若从北方来近它……乃至……若从南方来近它……乃至……若从下方来近它……乃至……若从上方来近它……若有人从任何方向持燃着的草炬来近它,火便能得到机会,火能得到所缘。贤友们,正是如此,对于如是而住的比丘,魔若从眼来近他,魔便得到机会,魔得到所缘……乃至……魔若从舌来近他……乃至……魔若从意来近他,魔便得到机会,魔得到所缘。贤友们,诸色征服了如是而住的比丘,比丘没有征服诸色;诸声征服了比丘,比丘没有征服诸声;诸香征服了比丘,比丘没有征服诸香;诸味征服了比丘,比丘没有征服诸味;诸触征服了比丘,比丘没有征服诸触;诸法征服了比丘,比丘没有征服诸法。贤友们,这称为被色征服者、被声征服者、被香征服者、被味征服者、被触征服者、被法征服者之比丘,是被征服者、非征服者;诸恶不善法——杂染的、能导致再有的、有热恼的、有苦异熟的、招致未来生老死的——征服了他。贤友们,这样就是漏泄的。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, naḷāgāraṃ vā tiṇāgāraṃ vā sukkhaṃ kolāpaṃ terovassikaṃ. Puratthimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva [labhetha (ka.)] aggi otāraṃ, labhetha aggi ārammaṇaṃ; pacchimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya…pe… uttarāya cepi naṃ disāya…pe… dakkhiṇāya cepi naṃ disāya…pe… heṭṭhimato cepi naṃ…pe… uparimato cepi naṃ… yato kutoci cepi naṃ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṃ labhetha aggi ārammaṇaṃ. Evameva kho, āvuso, evaṃvihāriṃ bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ…pe… jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati…pe… manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ. Evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ rūpā adhibhaṃsu, na bhikkhu rūpe adhibhosi; saddā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu sadde adhibhosi; gandhā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu gandhe adhibhosi; rasā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu rase adhibhosi; phoṭṭhabbā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu phoṭṭhabbe adhibhosi; dhammā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu dhamme adhibhosi. Ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhūto, saddādhibhūto, gandhādhibhūto, rasādhibhūto, phoṭṭhabbādhibhūto, dhammādhibhūto, adhibhūto, anadhibhū, [anadhibhūto (sī. syā. kaṃ. ka.)] adhibhaṃsu naṃ pāpakā akusalā dhammā saṃkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā. Evaṃ kho, āvuso, avassuto hoti.
缅 2.392已对照

“贤友们,怎样才是不漏泄的呢?贤友们,在此,比丘以眼见色后,对可爱的色不倾心,对不可爱的色不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去……乃至……以舌尝味后……乃至……以意识知法后,对可爱的法不倾心,对不可爱的法不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。贤友们,这称为于眼所识的诸色中不漏泄的比丘……乃至……于意所识的诸法中不漏泄。贤友们,对于如是而住的比丘,魔若从眼来近他,魔便得不到机会,魔得不到所缘……乃至……魔若从舌来近他……乃至……魔若从意来近他,魔便得不到机会,魔得不到所缘。

‘‘Kathañcāvuso, anavassuto hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu…pe… anavassuto manoviññeyyesu dhammesu. Evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ…pe… jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati…pe… manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ.
PTS 4.187已对照

“贤友们,犹如一座重阁或一座堂舍,厚涂泥土、涂着湿泥。若有人从东方持燃着的草炬来近它,火便不能得到机会,火不能得到所缘……乃至……若从西方来近它……若从北方来近它……若从南方来近它……若从下方来近它……若从上方来近它……若有人从任何方向持燃着的草炬来近它,火便不能得到机会,火不能得到所缘。贤友们,正是如此,对于如是而住的比丘,魔若从眼来近他,魔便得不到机会,魔得不到所缘……乃至……魔若从意来近他,魔便得不到机会,魔得不到所缘。贤友们,如是而住的比丘征服了诸色,诸色没有征服比丘;比丘征服了诸声,诸声没有征服比丘;比丘征服了诸香,诸香没有征服比丘;比丘征服了诸味,诸味没有征服比丘;比丘征服了诸触,诸触没有征服比丘;比丘征服了诸法,诸法没有征服比丘。贤友们,这称为征服色者、征服声者、征服香者、征服味者、征服触者、征服法者之比丘,是征服者、不被征服者;他征服了那些恶不善法——杂染的、能导致再有的、有热恼的、有苦异熟的、招致未来生老死的。贤友们,这样就是不漏泄的。”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, kūṭāgāraṃ vā sālā vā bahalamattikā addāvalepanā. Puratthimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṃ, na labhetha aggi ārammaṇaṃ…pe… pacchimāya cepi naṃ… uttarāya cepi naṃ… dakkhiṇāya cepi naṃ… heṭṭhimato cepi naṃ… uparimato cepi naṃ… yato kutoci cepi naṃ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṃ, na labhetha aggi ārammaṇaṃ. Evameva kho, āvuso, evaṃvihāriṃ bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ…pe… manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ. Evaṃvihārī cāvuso, bhikkhu rūpe adhibhosi, na rūpā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; sadde bhikkhu adhibhosi, na saddā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; gandhe bhikkhu adhibhosi, na gandhā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; rase bhikkhu adhibhosi, na rasā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; phoṭṭhabbe bhikkhu adhibhosi, na phoṭṭhabbā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; dhamme bhikkhu adhibhosi, na dhammā bhikkhuṃ adhibhaṃsu. Ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhū, saddādhibhū, gandhādhibhū, rasādhibhū, phoṭṭhabbādhibhū, dhammādhibhū, adhibhū, anadhibhūto [anadhibhūto kehici kilesehi (ka.)], adhibhosi te pāpake akusale dhamme saṃkilesike ponobbhavike sadare dukkhavipāke āyatiṃ jātijarāmaraṇiye. Evaṃ kho, āvuso, anavassuto hotī’’ti.
缅 2.393已对照

于是,世尊起身,对具寿大目犍连说:“善哉,善哉!目犍连,你为诸比丘说了漏泄法门与不漏泄法门,真是善哉。”

Atha kho bhagavā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, moggallāna! Sādhu kho tvaṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ avassutapariyāyañca anavassutapariyāyañca abhāsī’’ti.
PTS 4.188已对照

具寿大目犍连这样说,导师表示赞同。那些比丘满意、欢喜具寿大目犍连所说。第六[经]。

Idamavoca āyasmā mahāmoggallāno. Samanuñño satthā ahosi. Attamanā te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinandunti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、苦法经

7. Dukkhadhammasuttaṃ
244已对照

二百四十四、诸比丘,当比丘如实了知一切苦法的集起与灭没时,诸欲便被他如此见:以致当他见诸欲时,凡于诸欲中的欲欲、欲爱、欲迷、欲烧热,那不随眠[于他];行与住也被他如此了悟:以致当[他]行、住时,贪与忧等恶、不善法不随眠[于他]。

244. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tathā kho panassa kāmā diṭṭhā honti, yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti. Tathā kho panassa cāro ca vihāro ca anubuddho hoti, yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānusenti.
已对照

“诸比丘,比丘如何如实了知一切苦法的集起与灭没?‘这是色,这是色的集起,这是色的灭没;这是受……这是想……这是诸行……这是识,这是识的集起,这是识的灭没’——诸比丘,比丘就是这样如实了知一切苦法的集起与灭没。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti – evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti.
PTS 4.189缅 2.394已对照

“诸比丘,诸欲如何被比丘所见,以致当他见诸欲时,凡于诸欲中的欲欲、欲爱、欲迷、欲烧热,那不随眠[于他]?诸比丘,犹如有一个炭火坑,深过一人身量,满是无焰无烟的炭火。这时来了一个想活、不想死、想乐、厌苦的人。两个强力之人抓住他的两臂,把他拖向那炭火坑。他会这样那样地扭转身体。这是什么缘故呢?诸比丘,因为那人知道:‘我若跌入这炭火坑,便会因此遭遇死亡,或近于死亡之苦。’诸比丘,正是这样,诸欲被比丘见为如炭火坑,以致当他见诸欲时,凡于诸欲中的欲欲、欲爱、欲迷、欲烧热,那不随眠[于他]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno kāmā diṭṭhā honti? Yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, aṅgārakāsu sādhikaporisā puṇṇā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā, taṃ aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. So iticīticeva kāyaṃ sannāmeyya. Taṃ kissa hetu? Ñāta [ñāṇaṃ (ka.)] ñhi, bhikkhave, tassa purisassa [purisassa hoti (sī. syā. kaṃ. pī.), purisassa hetu hoti (ka.) ma. ni. 2.45] imaṃ cāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchissāmi maraṇamattaṃ vā dukkhanti. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā diṭṭhā honti, yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti.
已对照

“诸比丘,行与住如何被比丘了悟,以致当[他]行、住时,贪与忧等恶、不善法不流入?诸比丘,犹如有人进入多刺的林薮。他前面也有刺,后面也有刺,北面也有刺,南面也有刺,下面也有刺,上面也有刺。他会唯具念而前进,唯具念而后退——[心想]:‘莫让刺[扎]我。’诸比丘,正是这样,凡世间是可爱的、可意的,这在圣者之律中称为刺。”如是了知之后,应知防护与不防护。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno cāro ca vihāro ca anubuddho hoti, yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānussavanti [nānusenti (ka.)]? Seyyathāpi, bhikkhave, puriso bahukaṇṭakaṃ dāyaṃ paviseyya. Tassa puratopi kaṇṭako, pacchatopi kaṇṭako, uttaratopi kaṇṭako, dakkhiṇatopi kaṇṭako, heṭṭhatopi kaṇṭako, uparitopi kaṇṭako. So satova abhikkameyya, satova paṭikkameyya – ‘mā maṃ kaṇṭako’ti. Evameva kho, bhikkhave, yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, ayaṃ vuccati ariyassa vinaye kaṇṭako’’ti. Iti viditvā [kaṇḍako. taṃ kaṇḍakoti iti viditvā (sī.)] saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo.
已对照

“诸比丘,怎样是不防护?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,对可爱的色倾心,对不可爱的色起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去……乃至……以舌尝味后……乃至……以意识知法后,对可爱的法倾心,对不可爱的法起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。诸比丘,这样便是不防护。

‘‘Kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.
PTS 4.190缅 2.395已对照

“诸比丘,怎样是防护?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,对可爱的色不倾心,对不可爱的色不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去……乃至……以舌尝味后……乃至……以意识知法后,对可爱的法不倾心,对不可爱的法不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。诸比丘,这样便是防护。

‘‘Kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti…pe… jivhā rasaṃ sāyitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hoti.
已对照

“诸比丘,若那比丘如是行、如是住时,有时由于失念,生起恶、不善、顺结的奔驰思惟,诸比丘,念之生起是迟缓的,然而他随即迅速地将它舍断、除遣、令终尽、令归于无有。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ carato evaṃ viharato kadāci karahaci satisammosā uppajjanti, pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā, dandho, bhikkhave, satuppādo. Atha kho naṃ khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti.
已对照

“诸比丘,犹如有人把两三滴水滴落在整日被烧热的铁锅上。诸比丘,水滴的落下是迟缓的,然而它随即迅速地归于消尽、耗竭。诸比丘,正是这样,若那比丘如是行、如是住时,有时由于失念,生起恶、不善、顺结的奔驰思惟,诸比丘,念之生起是迟缓的,然而他随即迅速地将它舍断、除遣、令终尽、令归于无有。诸比丘,行与住就是这样被比丘了悟的,以致当[他]行、住时,贪与忧等恶、不善法不流入。诸比丘,若国王、或王之大臣、或朋友、或同僚、或亲族、或血亲,以财富捧上而奉请如是行、如是住的那比丘——‘来吧,男子啊,这些袈裟为何烧灼你?你为何剃着头随持钵而行?来吧,还俗之后享用财富,并作诸福德吧!’诸比丘,如是行、如是住的那比丘会舍学而还俗——这[种]处是不存在的。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso divasaṃsantatte [divasasantatte (sī.)] ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya. Dandho, bhikkhave, udakaphusitānaṃ nipāto, atha kho naṃ khippameva parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. Evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno evaṃ carato, evaṃ viharato kadāci karahaci satisammosā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā, dandho, bhikkhave, satuppādo. Atha kho naṃ khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno cāro ca vihāro ca anubuddho hoti; yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānussavanti. Tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ evaṃ carantaṃ evaṃ viharantaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehi [evaṃ (sī.)], bho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti, kiṃ muṇḍo kapālamanucarasi, ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti. So vata, bhikkhave, bhikkhu evaṃ caranto evaṃ viharanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 4.191缅 2.396已对照

“诸比丘,犹如恒河倾向东方、趋向东方、朝向东方。这时有一大群人取了锄与筐而来——‘我们要使这恒河倾向西方、趋向西方、朝向西方。’诸比丘,你们认为怎样,那一大群人能使恒河倾向西方、趋向西方、朝向西方吗?”“不能,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,恒河倾向东方、趋向东方、朝向东方;它不容易被使得倾向西方、趋向西方、朝向西方。而那一大群人只会分得疲劳与恼害罢了。”“诸比丘,正是这样,若国王、或王之大臣、或朋友、或同僚、或亲族、或血亲,以财富捧上而奉请如是行、如是住的那比丘——‘来吧,男子啊,这些袈裟为何烧灼你?你为何剃着头随持钵而行?来吧,还俗之后享用财富,并作诸福德吧!’诸比丘,如是行、如是住的那比丘会舍学而还俗——这[种]处是不存在的。这是什么缘故呢?诸比丘,因为那长夜以来趣向离、倾向离、投向离的心,会如此还俗——这[种]处是不存在的。”第七[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ ādāya – ‘mayaṃ imaṃ gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’nti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho so mahājanakāyo gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā, bhante, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; sā na sukarā pacchāninnā kātuṃ pacchāpoṇā pacchāpabbhārā. Yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, tañce bhikkhuṃ evaṃ carantaṃ evaṃ viharantaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehi, bho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti, kiṃ muṇḍo kapālamanucarasi, ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti. So vata, bhikkhave, bhikkhu evaṃ caranto evaṃ viharanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Yañhi taṃ, bhikkhave, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ, tathā [kañca (syā. kaṃ. ka.)] hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、甄叔迦喻经

8. Kiṃsukopamasuttaṃ
245PTS 4.192已对照

二百四十五、那时,某位比丘前往另一位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:“贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?”“贤友,当比丘如实了知六触处的集起与灭没时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。”

245. Atha kho aññataro bhikkhu yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.
已对照

那时,那位比丘不满足于那位比丘对问题的解答,便前往另一位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:“贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?”“贤友,当比丘如实了知五取蕴的集起与灭没时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。”

Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena [pañhāveyyākaraṇena (syā. kaṃ. ka.)], yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.
已对照

那时,那位比丘不满足于那位比丘对问题的解答,便前往另一位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:“贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?”“贤友,当比丘如实了知四大种的集起与灭没时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。”

Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.
缅 2.397已对照

那时,那位比丘不满足于那位比丘对问题的解答,便前往另一位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:“贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?”“贤友,当比丘如实了知‘凡任何集法,一切皆是灭法’时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。”

Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā, kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.
PTS 4.193已对照

那时,那位比丘不满足于那位比丘对问题的解答,便前往世尊那里;到了之后,对世尊这样说:“尊者,我前往某位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:‘贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?’尊者,这样说时,那位比丘对我这样说:‘贤友,当比丘如实了知六触处的集起与灭没时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。’尊者,于是我不满足于那位比丘对问题的解答,便前往另一位比丘那里;到了之后,对那位比丘这样说:‘贤友,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?’尊者,这样说时,那位比丘对我这样说:‘贤友,当比丘于五取蕴……乃至……如实了知四大种的集起与灭没……乃至……如实了知“凡任何集法,一切皆是灭法”时,贤友,到这个程度,比丘的见便是善清净的。’尊者,于是我不满足于那位比丘对问题的解答,便前往世尊[这里]。尊者,到什么程度,比丘的见才是善清净的呢?”

Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca – ‘yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca – ‘yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ…pe… catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti…pe… yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ( ) [(upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocaṃ) (ka.)]. Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti?
PTS 4.194缅 2.398已对照

“比丘,譬如有一个人从未见过甄叔迦。他会前往另一位见过甄叔迦的人那里;到了之后,会对那人这样说:‘这位先生,甄叔迦是什么样的?’他会这样说:‘喂,人啊,甄叔迦是黑色的,犹如烧焦的树桩。’比丘,而在那时,甄叔迦正是那样的,一如那人所见。比丘,于是那人不满足于那人对问题的解答,便会前往另一位见过甄叔迦的人那里;到了之后,会对那人这样说:‘这位先生,甄叔迦是什么样的?’他会这样说:‘喂,人啊,甄叔迦是红色的,犹如肉块。’比丘,而在那时,甄叔迦正是那样的,一如那人所见。比丘,于是那人不满足于那人对问题的解答,便会前往另一位见过甄叔迦的人那里;到了之后,会对那人这样说:‘这位先生,甄叔迦是什么样的?’他会这样说:‘喂,人啊,甄叔迦是长出垂条的、结了荚的,犹如西利萨树。’比丘,而在那时,甄叔迦正是那样的,一如那人所见。比丘,于是那人不满足于那人对问题的解答,便会前往另一位见过甄叔迦的人那里;到了之后,会对那人这样说:‘这位先生,甄叔迦是什么样的?’他会这样说:‘喂,人啊,甄叔迦是叶子繁密、树荫相接的,犹如尼拘陀树。’比丘,而在那时,甄叔迦正是那样的,一如那人所见。比丘,正是如此,那些见善清净的善士如何如何胜解,那些善士便如是如是解答了。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, purisassa kiṃsuko adiṭṭhapubbo assa. So yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya. Upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya – ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? So evaṃ vadeyya – ‘kāḷako kho, ambho purisa, kiṃsuko – seyyathāpi jhāmakhāṇū’ti. Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi [yathā (sī. syā. kaṃ.) dutiyavārādīsu pana ‘‘yathāpi’’tveva dissati] tassa purisassa dassanaṃ. Atha kho, so bhikkhu, puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya – ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? So evaṃ vadeyya – ‘lohitako kho, ambho purisa, kiṃsuko – seyyathāpi maṃsapesī’ti. Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya – ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? So evaṃ vadeyya – ‘ocīrakajāto [ojīrakajāto (sī.), odīrakajāto (pī.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko ādinnasipāṭiko – seyyathāpi sirīso’ti. Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya – ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? So evaṃ vadeyya – ‘bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā. kaṃ.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko – seyyathāpi nigrodho’ti. Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. Evameva kho, bhikkhu, yathā yathā adhimuttānaṃ tesaṃ sappurisānaṃ dassanaṃ suvisuddhaṃ hoti, tathā tathā kho tehi sappurisehi byākataṃ.
已对照

“比丘,譬如国王的边境城市,有坚固的城基、坚固的城墙与城门楼,有六道门;那里有一位贤明、干练、有智慧的守门人,阻拦不认识的人,放入认识的人。有一对快速的使者从东方而来,会对那守门人这样说:‘这位先生,这座城市的城主在哪里?’他会这样说:‘大人,他坐在中央的十字路口。’于是那对快速的使者把如实之言交付给城主之后,会走上来时的道路。有一对快速的使者从西方而来……乃至……从北方……从南方而来,会对那守门人这样说:‘这位先生,这[城]的城主在哪里?’他会这样说:‘大人,他坐在中央的十字路口。’于是那对快速的使者把如实之言交付给城主之后,会走上来时的道路。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [daḷhuddāpaṃ (sī. pī.)] daḷhapākāratoraṇaṃ chadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī, aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. Puratthimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya – ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassa nagarassāmī’ti? So evaṃ vadeyya – ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. Pacchimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ…pe… uttarāya disāya… dakkhiṇāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya – ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassāmī’ti? So evaṃ vadeyya – ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya.
PTS 4.195缅 2.399已对照

“比丘,我作了这个譬喻,是为了使[你]知晓[其]义。而此中之义是这样——比丘,所谓‘城市’,这是这个四大所成之身的增语——[此身]由父母所生,靠饭食与粥团积聚而成,是无常、涂敷、按摩、破坏、毁灭之法。比丘,所谓‘六道门’,这是六内处的增语。比丘,所谓‘守门人’,这是念的增语。比丘,所谓‘一对快速的使者’,这是止与观的增语。比丘,所谓‘城主’,这是识的增语。比丘,所谓‘中央的十字路口’,这是四大种——地界、水界、火界、风界——的增语。比丘,所谓‘如实之言’,这是涅槃的增语。比丘,所谓‘来时的道路’,这是八支圣道的增语,即:正见……乃至……正定。”第八[经]。

‘‘Upamā kho myāyaṃ, bhikkhu, katā atthassa viññāpanāya. Ayañcettha attho – ‘nagara’nti kho, bhikkhu, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. ‘Cha dvārā’ti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. ‘Dovāriko’ti kho, bhikkhu, satiyā etaṃ adhivacanaṃ. ‘Sīghaṃ dūtayuga’nti kho, bhikkhu, samathavipassanānetaṃ adhivacanaṃ. ‘Nagarassāmī’ti kho, bhikkhu, viññāṇassetaṃ adhivacanaṃ. ‘Majjhe siṅghāṭako’ti kho, bhikkhu, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ – pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. ‘Yathābhūtaṃ vacana’nti kho, bhikkhu, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. ‘Yathāgatamaggo’ti kho, bhikkhu, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhiyā…pe… sammāsamādhissā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、琵琶喻经

9. Vīṇopamasuttaṃ
246已对照

二百四十六、“诸比丘,无论哪一位比丘或比丘尼,若于眼所识的诸色生起欲(chanda)、或贪(rāga)、或瞋(dosa)、或痴(moha)、或心的瞋恨(paṭigha),他应从那里制止心:‘这条道路有怖畏(sabhaya)、有恐怖(sappaṭibhaya)、有荆棘、有稠林,是歧途(ummagga)、是恶道(kummagga)、是难行的(duhitika)。这条道路为非善士(asappurisa)所亲近,这条道路不为善士所亲近。你不配这[条道路]。’应从那里制止心,[即]从眼所识的诸色……乃至……诸比丘,无论哪一位比丘或比丘尼,若于舌所识的诸味……乃至……于意所识的诸法生起欲、或贪、或瞋、或痴、或心的瞋恨,他应从那里制止心:‘这条道路有怖畏、有恐怖、有荆棘、有稠林,是歧途、是恶道、是难行的。这条道路为非善士所亲近,这条道路不为善士所亲近。你不配这[条道路]。’应从那里制止心,[即]从意所识的诸法。

246. ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṃ vāpi [paṭighaṃ vā (sī.)] cetaso, tato cittaṃ nivāreyya. Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca. Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito. Na tvaṃ etaṃ arahasīti. Tato cittaṃ nivāraye cakkhuviññeyyehi rūpehi…pe… yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu…pe… manoviññeyyesu dhammesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṃ vāpi cetaso tato cittaṃ nivāreyya. Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca. Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito. Na tvaṃ etaṃ arahasīti. Tato cittaṃ nivāraye manoviññeyyehi dhammehi.
PTS 4.196缅 2.400已对照

“诸比丘,犹如庄稼已丰熟,而看守庄稼者放逸,吃庄稼的牛闯入那片庄稼之后,尽其所欲地陷入骄醉、陷入放逸;诸比丘,正是这样,无闻凡夫于六触处(phassāyatana)不防护而行,于五欲功德尽其所欲地陷入骄醉、陷入放逸。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṃ sampannaṃ. Kiṭṭhārakkho [kiṭṭhārakkhako (sī.)] ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otaritvā yāvadatthaṃ madaṃ āpajjeyya pamādaṃ āpajjeyya; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano chasu phassāyatanesu asaṃvutakārī pañcasu kāmaguṇesu yāvadatthaṃ madaṃ āpajjati pamādaṃ āpajjati.
已对照

“诸比丘,犹如庄稼已丰熟,而看守庄稼者不放逸,吃庄稼的牛闯入那片庄稼。看守庄稼者便牢牢地抓住它的鼻子;牢牢抓住鼻子之后,在上方角间(uparighaṭā)牢牢制住[它];在上方角间牢牢制住之后,用棍棒狠狠地打[它];用棍棒狠狠打过之后,放开[它]。诸比丘,第二次……乃至……诸比丘,第三次,吃庄稼的牛闯入那片庄稼。看守庄稼者便牢牢地抓住它的鼻子;牢牢抓住鼻子之后,在上方角间牢牢制住[它];在上方角间牢牢制住之后,用棍棒狠狠地打[它];用棍棒狠狠打过之后,放开[它]。诸比丘,这样一来,那头吃庄稼的牛无论去到村落还是去到林野,无论多站立还是多坐着,都不会再闯入那片庄稼——正因随念着先前那棍棒的触击。诸比丘,正是这样,一旦比丘的心于六触处已被降伏、已被善降伏,[心]便正在内住立、安定、成为专一、得定。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṃ sampannaṃ kiṭṭhārakkho ca appamatto goṇo ca kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otareyya. Tamenaṃ kiṭṭhārakkho nāsāyaṃ suggahitaṃ gaṇheyya. Nāsāyaṃ suggahitaṃ gahetvā uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggaṇheyya. Uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷeyya. Daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷetvā osajjeyya. Dutiyampi kho, bhikkhave …pe… tatiyampi kho, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otareyya. Tamenaṃ kiṭṭhārakkho nāsāyaṃ suggahitaṃ gaṇheyya. Nāsāyaṃ suggahitaṃ gahetvā uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggaṇheyya. Uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷeyya. Daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷetvā osajjeyya. Evañhi so, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo gāmagato vā araññagato vā, ṭhānabahulo vā assa nisajjabahulo vā na taṃ kiṭṭhaṃ puna otareyya – tameva purimaṃ daṇḍasamphassaṃ samanussaranto. Evameva kho, bhikkhave, yato kho bhikkhuno chasu phassāyatanesu cittaṃ udujitaṃ hoti sudujitaṃ, ajjhattameva santiṭṭhati, sannisīdati, ekodi hoti, samādhiyati.
PTS 4.198缅 2.401已对照

“诸比丘,犹如国王或王之大臣从未听过琵琶(vīṇā)的声音。他听到了琵琶的声音,便这样说:‘喂,那这般能引生贪染(rajanīya)、这般可爱乐(kamanīya)、这般令人陶醉(madanīya)、这般令人迷醉(mucchanīya)、这般令人系缚(bandhanīya)的声音,究竟是什么的[声音]呢?’人们便对他这样说:‘大人,这名为琵琶——那这般能引生贪染、这般可爱乐、这般令人陶醉、这般令人迷醉、这般令人系缚的声音,就是它的[声音]。’他便这样说:‘诸位,去把那琵琶给我拿来。’人们便把那琵琶拿给他,对他这样说:‘大人,这就是那琵琶——那这般能引生贪染、这般可爱乐、这般令人陶醉、这般令人迷醉、这般令人系缚的声音,就是它的[声音]。’他便这样说:‘诸位,我不要那琵琶,你们只把那声音给我拿来。’人们便对他这样说:‘大人,这名为琵琶的,有众多组件、有大量组件;它由众多组件合成而发声,即:缘琴槽、缘蒙皮、缘琴杆、缘缠弦、缘琴弦、缘拨子(koṇa)、缘人与之相应的努力——大人,这名为琵琶的,就是这样有众多组件、有大量组件;它由众多组件合成而发声。’他便把那琵琶劈成十块或百块;把它劈成十块或百块之后,弄成一片一片的碎片;弄成一片一片的碎片之后,用火烧;用火烧了之后,弄成灰;弄成灰之后,或在大风中扬掉,或放入水流迅急的河中冲走。他便这样说:‘诸位,这名为琵琶的,原来是卑劣的;正如这[琵琶],凡名为琵琶的任何[东西]皆然。而此中这些人竟过度地放逸、迷溺!’诸比丘,正是这样,比丘遍寻(samanvesati)色,尽色之趣(gati)所及;遍寻受,尽受之趣所及;遍寻想,尽想之趣所及;遍寻诸行,尽诸行之趣所及;遍寻识,尽识之趣所及。当他遍寻色,尽色之趣所及;遍寻受……乃至……想……诸行……遍寻识,尽识之趣所及时,凡是他所有的‘我’、或‘我的’、或‘我存在’,那也于他不再有。”第九[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño vā rājamahāmattassa vā vīṇāya saddo assutapubbo assa. So vīṇāsaddaṃ suṇeyya. So evaṃ vadeyya – ‘ambho, kassa [kissa (sī. pī.)] nu kho eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti? Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘esā, kho, bhante, vīṇā nāma, yassā eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti. So evaṃ vadeyya – ‘gacchatha me, bho, taṃ vīṇaṃ āharathā’ti. Tassa taṃ vīṇaṃ āhareyyuṃ. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ayaṃ kho sā, bhante, vīṇā yassā eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti. So evaṃ vadeyya – ‘alaṃ me, bho, tāya vīṇāya, tameva me saddaṃ āharathā’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ayaṃ kho, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā. Anekehi sambhārehi samāraddhā vadati, seyyathidaṃ – doṇiñca paṭicca cammañca paṭicca daṇḍañca paṭicca upadhāraṇe ca paṭicca tantiyo ca paṭicca koṇañca paṭicca purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca evāyaṃ, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā. Anekehi sambhārehi samāraddhā vadatī’ti. So taṃ vīṇaṃ dasadhā vā satadhā vā phāleyya, dasadhā vā satadhā vā taṃ phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya. Sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuneyya [opuneyya (sī. pī.), ophuṇeyya (?)], nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. So evaṃ vadeyya – ‘asatī kirāyaṃ, bho, vīṇā nāma, yathevaṃ yaṃ [yathevāyaṃ (sī.), yathevayaṃ (pī.)] kiñci vīṇā nāma ettha ca panāyaṃ jano [ettha panāyaṃ jano (syā. kaṃ.), ettha ca mahājano (pī. ka.)] ativelaṃ pamatto palaḷito’ti. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ samanvesati [samannesati (sī. syā. kaṃ.), samanesati (pī.)] yāvatā rūpassa gati, vedanaṃ samanvesati yāvatā vedanāya gati, saññaṃ samanvesati yāvatā saññāya gati, saṅkhāre samanvesati yāvatā saṅkhārānaṃ gati, viññāṇaṃ samanvesati yāvatā viññāṇassa gati. Tassa rūpaṃ samanvesato yāvatā rūpassa gati, vedanaṃ samanvesato…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ samanvesato yāvatā viññāṇassa gati. Yampissa taṃ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā tampi tassa na hotī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、六生物喻经

10. Chappāṇakopamasuttaṃ
247已对照

二百四十七、“诸比丘,犹如一个肢体有伤、肢体溃烂的人进入箭草丛(saravana),吉祥草的刺会刺他的脚,箭草的叶会划他的肢体。诸比丘,这样一来,那人会由此而更加感受苦与忧。诸比丘,正是这样,在此,某位比丘无论去到村落还是去到林野,都会遇到说[他]的人:‘这位尊者就是这样作为、这样行持的人,是不净的村落之刺。’知道‘那是刺’之后,应知律仪(saṃvara)与不律仪。

247. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso arugatto pakkagatto saravanaṃ paviseyya. Tassa kusakaṇṭakā ceva pāde vijjheyyuṃ, sarapattāni ca gattāni [sarapattāni pakkagattāni (syā. kaṃ.), arupakkāni gattāni (pī. ka.)] vilekheyyuṃ. Evañhi so, bhikkhave, puriso bhiyyosomattāya tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyetha. Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu gāmagato vā araññagato vā labhati vattāraṃ – ‘ayañca so [ayañca kho (pī. ka.), ayaṃ so (?)] āyasmā evaṃkārī evaṃsamācāro asucigāmakaṇṭako’ti. Taṃ kaṇṭakoti [taṃ ‘‘asucigāmakaṇḍato’’ti (ka.)] iti viditvā saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo.
缅 2.402已对照

“诸比丘,怎样是不律仪?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,对可爱的色倾心,对不可爱的色起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后,对可爱的法倾心,对不可爱的法起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。

‘‘Kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
PTS 4.199已对照

“诸比丘,犹如有人捉住境域各异、行处各异的六生物,用坚固的绳子捆缚:捉住蛇,用坚固的绳子捆缚;捉住鳄鱼,用坚固的绳子捆缚;捉住鸟,用坚固的绳子捆缚;捉住狗,用坚固的绳子捆缚;捉住豺,用坚固的绳子捆缚;捉住猕猴,用坚固的绳子捆缚。用坚固的绳子捆缚之后,在中间打一个结,然后放开。诸比丘,于是那境域各异、行处各异的六生物,便会各自朝自己的行处境域拉扯:蛇会拉扯,[想]‘我要进入蚁垤’;鳄鱼会拉扯,[想]‘我要进入水中’;鸟会拉扯,[想]‘我要飞上虚空’;狗会拉扯,[想]‘我要进入村落’;豺会拉扯,[想]‘我要进入墓地’;猕猴会拉扯,[想]‘我要进入树林’。诸比丘,当那六生物疲乏、困倦时,它们之中哪一个生物较有力,它们便会随顺它、随行它、落入它的支配。诸比丘,正是这样,无论哪一位比丘,若身至念(kāyagatāsati)未修习、未多作,眼便把他拉向可意的诸色,不可意的诸色则成为厌恶的……乃至……意便把他拉向可意的诸法,不可意的诸法则成为厌恶的。诸比丘,这样便是不律仪。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya. Ahiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Susumāraṃ [suṃsumāraṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Pakkhiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Kukkuraṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Siṅgālaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Makkaṭaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Daḷhāya rajjuyā bandhitvā majjhe gaṇṭhiṃ karitvā ossajjeyya. Atha kho, te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṃ sakaṃ gocaravisayaṃ āviñcheyyuṃ [āviñjeyyuṃ (sī.)] – ahi āviñcheyya ‘vammikaṃ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṃ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṃ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṃ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṃ [sivathikaṃ (ka.)] pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṃ pavekkhāmī’ti. Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha kho yo nesaṃ pāṇakānaṃ balavataro assa tassa te anuvatteyyuṃ, anuvidhāyeyyuṃ vasaṃ gaccheyyuṃ. Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, taṃ cakkhu āviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā paṭikūlā honti…pe… mano āviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā paṭikūlā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.
PTS 4.200缅 2.403已对照

“诸比丘,怎样是律仪?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,对可爱的色不倾心,对不可爱的色不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去……乃至……以舌尝味后……乃至……以意识知法后,对可爱的法不倾心,对不可爱的法不起瞋恚;身念现起而住,心无量。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些已生起的恶不善法无余地灭去。

‘‘Kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti…pe… jivhā rasaṃ sāyitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
已对照

“诸比丘,犹如有人捉住境域各异、行处各异的六生物,用坚固的绳子捆缚:捉住蛇,用坚固的绳子捆缚;捉住鳄鱼,用坚固的绳子捆缚;捉住鸟……乃至……捉住狗……捉住豺……捉住猕猴,用坚固的绳子捆缚。用坚固的绳子捆缚之后,系在坚固的木桩或柱子上。诸比丘,于是那境域各异、行处各异的六生物,便会各自朝自己的行处境域拉扯:蛇会拉扯,[想]‘我要进入蚁垤’;鳄鱼会拉扯,[想]‘我要进入水中’;鸟会拉扯,[想]‘我要飞上虚空’;狗会拉扯,[想]‘我要进入村落’;豺会拉扯,[想]‘我要进入墓地’;猕猴会拉扯,[想]‘我要进入树林’。诸比丘,当那六生物疲乏、困倦时,便会就在那木桩或柱子旁站立、坐下、躺卧。诸比丘,正是这样,无论哪一位比丘,若身至念已修习、已多作,眼便不把他拉向可意的诸色,不可意的诸色也不成为厌恶的……乃至……舌便不把他拉向可意的诸味……乃至……意便不把他拉向可意的诸法,不可意的诸法也不成为厌恶的。诸比丘,这样便是律仪。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya. Ahiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Susumāraṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Pakkhiṃ gahetvā…pe… kukkuraṃ gahetvā… siṅgālaṃ gahetvā… makkaṭaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. Daḷhāya rajjuyā bandhitvā daḷhe khīle vā thambhe vā upanibandheyya. Atha kho te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṃ sakaṃ gocaravisayaṃ āviñcheyyuṃ – ahi āviñcheyya ‘vammikaṃ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṃ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṃ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṃ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṃ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṃ pavekkhāmī’ti. Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upatiṭṭheyyuṃ, upanisīdeyyuṃ, upanipajjeyyuṃ. Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, taṃ cakkhu nāviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā honti…pe… jivhā nāviñchati manāpiyesu rasesu…pe… mano nāviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā nappaṭikūlā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hoti.
已对照

“诸比丘,‘坚固的木桩或柱子’,这是身至念的增语。因此,诸比丘,你们应当这样修学:‘我们的身至念将是已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤的。’诸比丘,正应这样修学。”第十[经]。

‘‘‘Daḷhe khīle vā thambhe vā’ti kho, bhikkhave, kāyagatāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. Tasmātiha vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāyagatā no sati bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dasamaṃ.
已对照

十一、麦束经

11. Yavakalāpisuttaṃ
248PTS 4.201缅 2.404已对照

二百四十八、“诸比丘,譬如麦束被放在四衢大道上。那时,六个手持扁担的人来了,他们以六根扁担打那麦束。诸比丘,如是那麦束被六根扁担打着,就被打得很透了。那时,第七个手持扁担的人来了,他以第七根扁担打那麦束。诸比丘,如是那麦束被第七根扁担打着,就被打得更透了。诸比丘,同样地,无闻凡夫于眼被可意与不可意的诸色所打……乃至……于舌被可意与不可意的诸味所打……乃至……于意被可意与不可意的诸法所打。诸比丘,若那无闻凡夫为未来的再有而思,诸比丘,如是那愚人便被打得更透了,犹如那被第七根扁担打着的麦束。

248. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yavakalāpī cātumahāpathe nikkhittā assa. Atha cha purisā āgaccheyyuṃ byābhaṅgihatthā. Te yavakalāpiṃ chahi byābhaṅgīhi haneyyuṃ. Evañhi sā, bhikkhave, yavakalāpī suhatā assa chahi byābhaṅgīhi haññamānā. Atha sattamo puriso āgaccheyya byābhaṅgihattho. So taṃ yavakalāpiṃ sattamāya byābhaṅgiyā haneyya. Evañhi sā bhikkhave, yavakalāpī suhatatarā assa, sattamāya byābhaṅgiyā haññamānā. Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano cakkhusmiṃ haññati manāpāmanāpehi rūpehi…pe… jivhāya haññati manāpāmanāpehi rasehi…pe… manasmiṃ haññati manāpāmanāpehi dhammehi. Sace so, bhikkhave, assutavā puthujjano āyatiṃ punabbhavāya ceteti, evañhi so, bhikkhave, moghapuriso suhatataro hoti, seyyathāpi sā yavakalāpī sattamāya byābhaṅgiyā haññamānā.
PTS 4.202缅 2.405已对照

“诸比丘,从前,诸天与阿修罗的战阵曾经摆开。诸比丘,那时,毗摩质多罗阿修罗王召唤诸阿修罗:‘诸位尊驾,若在诸天与阿修罗的战阵摆开时,阿修罗胜了、诸天败了,你们就用以颈为第五的诸缚把诸天之主帝释缚起来,带到阿修罗城我的面前。’诸比丘,诸天之主帝释也召唤三十三天诸天:‘诸位尊驾,若在诸天与阿修罗的战阵摆开时,诸天胜了、阿修罗败了,你们就用以颈为第五的诸缚把毗摩质多罗阿修罗王缚起来,带到善法天会堂我的面前。’诸比丘,在那场战阵中,诸天胜了,阿修罗败了。诸比丘,于是三十三天诸天用以颈为第五的诸缚把毗摩质多罗阿修罗王缚起来,带到善法天会堂诸天之主帝释的面前。诸比丘,在那里,毗摩质多罗阿修罗王被以颈为第五的诸缚缚着。诸比丘,每当毗摩质多罗阿修罗王这样想:‘诸天是如法的,阿修罗是非法的,如今我就在这里,前往天城。’那时他便见自己从以颈为第五的诸缚中解脱,具足、具备天界的五欲功德而嬉游。诸比丘,而每当毗摩质多罗阿修罗王这样想:‘阿修罗是如法的,诸天是非法的,如今我要就到那里,前往阿修罗城。’那时他便见自己被以颈为第五的诸缚缚着,并从天界的五欲功德退失。诸比丘,毗摩质多罗之缚是如此微细;魔缚比那更微细。诸比丘,计执者被魔所缚,不计执者从波旬解脱。

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho [samupabbūḷho (sī. pī.)] ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devāsurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ, yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devāsurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammaṃ devasabha’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu, asurā parājiniṃsu. Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammaṃ devasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho [bandho (sī. syā. kaṃ. ka.)] hoti. Yadā kho, bhikkhave, vepacittissa asurindassa evaṃ hoti – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā, idheva dānāhaṃ devapuraṃ gacchāmī’ti. Atha kaṇṭhapañcamehi bandhanehi muttaṃ attānaṃ samanupassati, dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Yadā ca kho, bhikkhave, vepacittissa asurindassa evaṃ hoti – ‘dhammikā kho asurā, adhammikā devā, tattheva dānāhaṃ asurapuraṃ gamissāmī’ti, atha kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddhaṃ attānaṃ samanupassati. Dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi parihāyati. Evaṃ sukhumaṃ kho, bhikkhave, vepacittibandhanaṃ. Tato sukhumataraṃ mārabandhanaṃ. Maññamāno kho, bhikkhave, baddho mārassa, amaññamāno mutto pāpimato.
已对照

“诸比丘,‘我是’——这是计执;‘我就是这个’——这是计执;‘我将存在’——这是计执;‘我将不存在’——这是计执;‘我将是有色的’——这是计执;‘我将是无色的’——这是计执;‘我将是有想的’——这是计执;‘我将是无想的’——这是计执;‘我将是非想非非想的’——这是计执。诸比丘,计执是病,计执是痈,计执是箭。诸比丘,因此在此,‘我们将以不计执之心而住’——诸比丘,你们应当这样学。

‘‘‘Asmī’ti, bhikkhave, maññitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti maññitametaṃ, ‘bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘na bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘rūpī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘arūpī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘saññī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘asaññī bhavissa’nti maññitametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti maññitametaṃ. Maññitaṃ, bhikkhave, rogo, maññitaṃ gaṇḍo, maññitaṃ sallaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, ‘amaññamānena [amaññitamānena (pī. ka.)] cetasā viharissāmā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
PTS 4.203已对照

“诸比丘,‘我是’——这是动摇;‘我就是这个’——这是动摇;‘我将存在’——这是动摇;‘我将不存在’——这是动摇;‘我将是有色的’——这是动摇;‘我将是无色的’——这是动摇;‘我将是有想的’——这是动摇;‘我将是无想的’——这是动摇;‘我将是非想非非想的’——这是动摇。诸比丘,动摇是病,动摇是痈,动摇是箭。诸比丘,因此在此,‘我们将以不动摇之心而住’——诸比丘,你们应当这样学。

‘‘‘Asmī’ti, bhikkhave, iñjitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti iñjitametaṃ, ‘bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘na bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘rūpī bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘arūpī bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘saññī bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘asaññī bhavissa’nti iñjitametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti iñjitametaṃ. Iñjitaṃ, bhikkhave, rogo, iñjitaṃ gaṇḍo, iñjitaṃ sallaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, ‘aniñjamānena [aniñjiyamānena (syā. kaṃ. ka.)] cetasā viharissāmā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
已对照

“诸比丘,‘我是’——这是颤动;‘我就是这个’——这是颤动;‘我将存在’……乃至……‘我将不存在’……‘我将是有色的’……‘我将是无色的’……‘我将是有想的’……‘我将是无想的’……‘我将是非想非非想的’——这是颤动。诸比丘,颤动是病,颤动是痈,颤动是箭。诸比丘,因此在此,‘我们将以不颤动之心而住’——诸比丘,你们应当这样学。

‘‘‘Asmī’ti, bhikkhave, phanditametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti phanditametaṃ, ‘bhavissa’nti…pe… ‘na bhavissa’nti… ‘rūpī bhavissa’nti… ‘arūpī bhavissa’nti… ‘saññī bhavissa’nti… ‘asaññī bhavissa’nti… ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti phanditametaṃ. Phanditaṃ, bhikkhave, rogo, phanditaṃ gaṇḍo, phanditaṃ sallaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, ‘aphandamānena [aphandiyamānena (syā. kaṃ. ka.)] cetasā viharissāmā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
缅 2.406已对照

“诸比丘,‘我是’——这是妄衍;‘我就是这个’——这是妄衍;‘我将存在’……乃至……‘我将不存在’……‘我将是有色的’……‘我将是无色的’……‘我将是有想的’……‘我将是无想的’……‘我将是非想非非想的’——这是妄衍。诸比丘,妄衍是病,妄衍是痈,妄衍是箭。诸比丘,因此在此,‘我们将以无妄衍之心而住’——诸比丘,你们应当这样学。

‘‘‘Asmī’ti, bhikkhave, papañcitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti papañcitametaṃ, ‘bhavissa’nti…pe… ‘na bhavissa’nti… ‘rūpī bhavissa’nti… ‘arūpī bhavissa’nti… ‘saññī bhavissa’nti… ‘asaññī bhavissa’nti… ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti papañcitametaṃ. Papañcitaṃ, bhikkhave, rogo, papañcitaṃ gaṇḍo, papañcitaṃ sallaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, ‘nippapañcena cetasā viharissāmā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
已对照

“诸比丘,‘我是’——这是慢执;‘我就是这个’——这是慢执;‘我将存在’——这是慢执;‘我将不存在’——这是慢执;‘我将是有色的’——这是慢执;‘我将是无色的’——这是慢执;‘我将是有想的’——这是慢执;‘我将是无想的’——这是慢执;‘我将是非想非非想的’——这是慢执。诸比丘,慢执是病,慢执是痈,慢执是箭。诸比丘,因此在此,‘我们将以已摧毁慢的心而住’——诸比丘,你们应当这样学。”第十一[经]。

‘‘‘Asmī’ti, bhikkhave, mānagatametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti mānagatametaṃ, ‘bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘na bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘rūpī bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘arūpī bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘saññī bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘asaññī bhavissa’nti mānagatametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’nti mānagatametaṃ. Mānagataṃ, bhikkhave, rogo, mānagataṃ gaṇḍo, mānagataṃ sallaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, ‘nihatamānena cetasā viharissāmā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Ekādasamaṃ.
已对照

毒蛇品第十九。

Āsīvisavaggo ekūnavīsatimo.
PTS 4.204已对照

其摄颂——

毒蛇、车、龟,两[经]木头、漏泄;

苦法、甄叔迦、琵琶,六生物、麦束。

Tassuddānaṃ –
Āsīviso ratho kummo, dve dārukkhandhā avassuto;
Dukkhadhammā kiṃsukā vīṇā, chappāṇā yavakalāpīti.
已对照

《六处品》第四五十[经]完毕。

Saḷāyatanavagge catutthapaṇṇāsako samatto.
已对照

那第四五十[经]的品摄颂——

欢喜灭尽、六十[中略]法,海与蛇[品];

这些是四个五十[经],已于诸集中宣说。

Tassa vagguddānaṃ –
Nandikkhayo saṭṭhinayo, samuddo uragena ca;
Catupaṇṇāsakā ete, nipātesu pakāsitāti.
已对照

《六处相应》完毕。

Saḷāyatanasaṃyuttaṃ samattaṃ.