快乐巴利palinanda.cc

法集论·概说品 Nikkhepakaṇḍaṃ Tikanikkhepaṃ

本经目录概说品终。

985已对照

三、概说品

三法概说

九百八十五、哪些法是善的?三善根——无贪、无瞋、无痴;与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是善的。

985Katame dhammā kusalā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho, adoso, amoho; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā kusalā.
986已对照

九百八十六、哪些法是不善的?三不善根——贪、瞋、痴;以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是不善的。

986Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā akusalā.
987已对照

九百八十七、哪些法是无记的?诸善、不善法的异熟——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;以及凡是唯作的、既非善、亦非不善、亦非业的异熟的诸法;以及一切色与无为界——这些法是无记的。

987Katame dhammā abyākatā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā abyākatā.
988已对照

九百八十八、哪些法与乐受相应?于乐地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了乐受;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与乐受相应。

988Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.
989已对照

九百八十九、哪些法与苦受相应?于苦地中,于欲界的[心中],除了苦受;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与苦受相应。

989Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dukkhabhūmiyaṃ kāmāvacare, dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā.
990已对照

九百九十、哪些法与不苦不乐受相应?于不苦不乐地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],除了不苦不乐受;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与不苦不乐受相应。

990Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Adukkhamasukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.
991已对照

九百九十一、哪些法是异熟?诸善、不善法的异熟——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴——这些法是异熟。

991Katame dhammā vipākā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākā.
992已对照

九百九十二、哪些法是异熟法法?诸善、不善法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴——这些法是异熟法法。

992Katame dhammā vipākadhammadhammā? Kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākadhammadhammā.
993已对照

九百九十三、哪些法是非异熟非异熟法法?凡是唯作的、既非善、亦非不善、亦非业的异熟的诸法,以及一切色与无为界——这些法是非异熟非异熟法法。

993Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā? Ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā.
994已对照

九百九十四、哪些法是执受而顺取的?诸善、不善法的有漏的异熟——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡是由于业之已作[而生]的色——这些法是执受而顺取的。

994Katame dhammā upādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇupādāniyā.
995已对照

九百九十五、哪些法是非执受而顺取的?有漏的善、不善诸法——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡是唯作的、既非善、亦非不善、亦非业的异熟的诸法;以及凡是非由于业之已作[而生]的色——这些法是非执受而顺取的。

995Katame dhammā anupādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā anupādiṇṇupādāniyā.
996已对照

九百九十六、哪些法是非执受非顺取的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是非执受非顺取的。

996Katame dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā.
997已对照

九百九十七、哪些法是杂染而顺杂染的?三不善根——贪、瞋、痴;以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是杂染而顺杂染的。

997Katame dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
998已对照

九百九十八、哪些法是非杂染而顺杂染的?有漏的善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些法是非杂染而顺杂染的。

998Katame dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
999已对照

九百九十九、哪些法是非杂染非顺杂染的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是非杂染非顺杂染的。

999Katame dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā.
1000已对照

一千、哪些法是有寻有伺的?于有寻有伺地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了寻与伺;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法是有寻有伺的。

1000Katame dhammā savitakkasavicārā? Savitakkasavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, vitakkavicāre ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkasavicārā.
1001已对照

一千零一、哪些法是无寻唯伺的?于无寻唯伺地中,于色界的、不系属的[心中],除了伺;与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法是无寻唯伺的。

1001Katame dhammā avitakkavicāramattā? Avitakkavicāramattabhūmiyaṃ rūpāvacare, apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā avitakkavicāramattā.
1002已对照

一千零二、哪些法是无寻无伺的?于无寻无伺地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是无寻无伺的。

1002Katame dhammā avitakkaavicārā? Avitakkaavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkaavicārā.
1003已对照

一千零三、哪些法与喜俱行?于喜地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了喜;与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法与喜俱行。

1003Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā.
1004已对照

一千零四、哪些法与乐俱行?于乐地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了乐;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与乐俱行。

1004Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā.
1005已对照

一千零五、哪些法与舍俱行?于舍地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],除了舍;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与舍俱行。

1005Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā.
1006已对照

一千零六、哪些法是应以见舍断的?三结——有身见、疑、戒禁取。

1006Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1007已对照

一千零七、此中什么是有身见?在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。他随观受为自我,或[随观]自我为有受,或[随观]受在自我中,或[随观]自我在受中。他随观想为自我,或[随观]自我为有想,或[随观]想在自我中,或[随观]自我在想中。他随观诸行为自我,或[随观]自我为有诸行,或[随观]诸行在自我中,或[随观]自我在诸行中。他随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为有身见。

1007Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ. Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ [diṭṭhivisūkāyitaṃ (sī.)] diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1008已对照

一千零八、此中什么是疑?对导师怀疑、犹豫,对法怀疑、犹豫,对僧怀疑、犹豫,对学怀疑、犹豫,对前际怀疑、犹豫,对后际怀疑、犹豫,对前际后际怀疑、犹豫,对此缘性[与]缘生之法怀疑、犹豫。凡如是形相的疑惑、疑惑着、已疑惑着之性、异慧、疑、二途、歧路、犹豫、非一向之取、徘徊、遍徘徊、不深入、心的僵滞、意的抓搔——这称为疑。

1008Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1009已对照

一千零九、此中什么是戒禁取?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”,凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取。

1009Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ ‘sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhī’ti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso.
1010已对照

一千零一十、这三结,以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是应以见舍断的。

1010Imāni tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā.
1011已对照

一千零一十一、哪些法是应以修舍断的?其余的贪、瞋、痴,以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是应以修舍断的。

1011Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.
1012已对照

一千零一十二、哪些法是既非应以见、亦非应以修舍断的?善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是既非应以见、亦非应以修舍断的。

1012Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.
1013已对照

一千零一十三、哪些法是有应以见舍断之因的?三结——有身见、疑、戒禁取。

1013Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1014已对照

一千零一十四、此中什么是有身见……乃至……这称为有身见。

1014Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi…pe… ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1015已对照

一千零一十五、此中什么是疑……乃至……这称为疑。

1015Tattha katamā vicikicchā…pe… ayaṃ vuccati vicikicchā.
1016已对照

一千零一十六、此中什么是戒禁取……乃至……这称为戒禁取。

1016Tattha katamo sīlabbataparāmāso…pe… ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso.
1017已对照

一千零一十七、这三结,以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以见舍断之因的。三结——有身见、疑、戒禁取——这些法是应以见舍断的。与它们同处的贪、瞋、痴——这些法是应以见舍断之因。以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以见舍断之因的。

1017Imāni tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho, doso, moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
1018已对照

一千零一十八、哪些法是有应以修舍断之因的?其余的贪、瞋、痴——这些法是应以修舍断之因。以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以修舍断之因的。

1018Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho, doso, moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.
1019已对照

一千零一十九、哪些法是无应以见、亦无应以修舍断之因的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;以及一切色与无为界——这些法是无应以见、亦无应以修舍断之因的。

1019Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1020已对照

一千零二十、哪些法是趣向积集的?有漏的善、不善诸法——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴——这些法是趣向积集的。

1020Katame dhammā ācayagāmino? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ācayagāmino.
1021已对照

一千零二十一、哪些法是趣向损减的?不系属的四道——这些法是趣向损减的。

1021Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā apacayagāmino.
1022已对照

一千零二十二、哪些法是非趣向积集非趣向损减的?诸善、不善法的异熟——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡是唯作的、既非善、亦非不善、亦非业的异熟的诸法;以及一切色与无为界——这些法是非趣向积集非趣向损减的。

1022Katame dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino.
1023已对照

一千零二十三、哪些法是有学的?不系属的四道,以及下三沙门果——这些法是有学的。

1023Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni – ime dhammā sekkhā.
1024已对照

一千零二十四、哪些法是无学的?最上的阿罗汉果——这些法是无学的。

1024Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ [uparimaṃ (syā.)] arahattaphalaṃ – ime dhammā asekkhā.
1025已对照

一千零二十五、哪些法是非有学非无学的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非有学非无学的。

1025Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevasekkhanāsekkhā.
1026已对照

一千零二十六、哪些法是有限的?一切欲界的善、不善、无记诸法;色蕴……乃至……识蕴——这些法是有限的。

1026Katame dhammā parittā? Sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parittā.
1027已对照

一千零二十七、哪些法是广大的?色界的、无色界的善、无记诸法;受蕴……乃至……识蕴——这些法是广大的。

1027Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā dhammā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā mahaggatā.
1028已对照

一千零二十八、哪些法是无量的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是无量的。

1028Katame dhammā appamāṇā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appamāṇā.
1029已对照

一千零二十九、哪些法是有限所缘的?凡缘于有限诸法而生起的心与心所诸法——这些法是有限所缘的。

1029Katame dhammā parittārammaṇā? Paritte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā parittārammaṇā.
1030已对照

一千零三十、哪些法是广大所缘的?凡缘于广大诸法而生起的心与心所诸法——这些法是广大所缘的。

1030Katame dhammā mahaggatārammaṇā? Mahaggate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā mahaggatārammaṇā.
1031已对照

一千零三十一、哪些法是无量所缘的?凡缘于无量诸法而生起的心与心所诸法——这些法是无量所缘的。

1031Katame dhammā appamāṇārammaṇā? Appamāṇe dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā appamāṇārammaṇā.
1032已对照

一千零三十二、哪些法是下劣的?三不善根——贪、瞋、痴;以及与它们同处的诸烦恼;与它们相应的受蕴……乃至……识蕴;由它们等起的身业、语业、意业——这些法是下劣的。

1032Katame dhammā hīnā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā hīnā.
1033已对照

一千零三十三、哪些法是中等的?有漏的善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是中等的。

1033Katame dhammā majjhimā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā majjhimā.
1034已对照

一千零三十四、哪些法是殊胜的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是殊胜的。

1034Katame dhammā paṇītā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā paṇītā.
1035已对照

一千零三十五、哪些法是邪性决定的?五无间业,以及凡是决定的邪见——这些法是邪性决定的。

1035Katame dhammā micchattaniyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhiniyatā – ime dhammā micchattaniyatā.
1036已对照

一千零三十六、哪些法是正性决定的?不系属的四道——这些法是正性决定的。

1036Katame dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā sammattaniyatā.
1037已对照

一千零三十七、哪些法是不决定的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是不决定的。

1037Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā.
1038已对照

一千零三十八、哪些法以道为所缘?凡缘于圣道而生起的心与心所诸法——这些法以道为所缘。

1038Katame dhammā maggārammaṇā? Ariyamaggaṃ ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggārammaṇā.
1039已对照

一千零三十九、哪些法以道为因?除了具足圣道者的诸道支,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法以道为因。具足圣道者的正见既是道、又是因;除了正见,与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法以道为因。具足圣道者的无贪、无瞋、无痴——这些法是道因。与它们相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法以道为因。

1039Katame dhammā maggahetukā? Ariyamaggasamaṅgissa maggaṅgāni ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu ca, sammādiṭṭhiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa alobho, adoso, amoho – ime dhammā maggahetū. Taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā.
1040已对照

一千零四十、哪些法以道为增上?凡以圣道作为增上而生起的心与心所诸法——这些法以道为增上。具足圣道者修习以审察为增上的道时,除了审察,与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法以道为增上。

1040Katame dhammā maggādhipatino? Ariyamaggaṃ adhipatiṃ karitvā ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggādhipatino. Ariyamaggasamaṅgissa vīmaṃsādhipateyyaṃ maggaṃ bhāvayantassa vīmaṃsaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggādhipatino.
1041已对照

一千零四十一、哪些法是已生的?凡已诞生、已有、已正诞生、已生出、已出现、已显现、已生、已正生、已起、已等起、已生、摄于已生之分的诸法——色、受、想、行、识——这些法是已生的。

1041Katame dhammā uppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ [rūpā (bahūsu)], vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā uppannā.
1042已对照

一千零四十二、哪些法是未生的?凡未诞生、未有、未正诞生、未生出、未出现、未显现、未生、未正生、未起、未等起、未生、摄于未生之分的诸法——色、受、想、行、识——这些法是未生的。

1042Katame dhammā anuppannā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anuppannā.
1043已对照

一千零四十三、哪些法是将生的?诸异熟未成熟的善、不善法的异熟——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡是由于业之已作而将生起的色——这些法是将生的。

1043Katame dhammā uppādino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ avipakkavipākānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā uppajjissati – ime dhammā uppādino.
1044已对照

一千零四十四、哪些法是过去的?凡已过去、已灭、已离去、已变异、已没、已灭没、生起后已离去、已过去、摄于过去之分的诸法——色、受、想、行、识——这些法是过去的。

1044Katame dhammā atītā? Ye dhammā atītā niruddhā vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā atītā atītaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā atītā.
1045已对照

一千零四十五、哪些法是未来的?凡未诞生、未有、未正诞生、未生出、未出现、未显现、未生、未正生、未起、未等起、未来、摄于未来之分的诸法——色、受、想、行、识——这些法是未来的。

1045Katame dhammā anāgatā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anāgatā anāgataṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anāgatā.
1046已对照

一千零四十六、哪些法是现在的?凡已诞生、已有、已正诞生、已生出、已出现、已显现、已生、已正生、已起、已等起、现在、摄于现在之分的诸法——色、受、想、行、识——这些法是现在的。

1046Katame dhammā paccuppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā paccuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā paccuppannā.
1047已对照

一千零四十七、哪些法是过去所缘的?凡缘于过去诸法而生起的心与心所诸法——这些法是过去所缘的。

1047Katame dhammā atītārammaṇā? Atīte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā atītārammaṇā.
1048已对照

一千零四十八、哪些法是未来所缘的?凡缘于未来诸法而生起的心与心所诸法——这些法是未来所缘的。

1048Katame dhammā anāgatārammaṇā? Anāgate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā anāgatārammaṇā.
1049已对照

一千零四十九、哪些法是现在所缘的?凡缘于现在诸法而生起的心与心所诸法——这些法是现在所缘的。

1049Katame dhammā paccuppannārammaṇā? Paccuppanne dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā paccuppannārammaṇā.
1050已对照

一千零五十、哪些法是内的?凡那些对于彼彼众生是内、各自、自身所生、个人所属、执受的诸法——色、受、想、行、识——这些法是内的。

1050Katame dhammā ajjhattā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā ajjhattā.
1051已对照

一千零五十一、哪些法是外的?凡那些对于彼彼其他众生、其他人是内、各自、自身所生、个人所属、执受的诸法——色、受、想、行、识——这些法是外的。

1051Katame dhammā bahiddhā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā bahiddhā.
1052已对照

一千零五十二、哪些法是内外的?那两者——这些法是内外的。

1052Katame dhammā ajjhattabahiddhā? Tadubhayaṃ – ime dhammā ajjhattabahiddhā.
1053已对照

一千零五十三、哪些法是内所缘的?凡缘于内诸法而生起的心与心所诸法——这些法是内所缘的。

1053Katame dhammā ajjhattārammaṇā? Ajjhatte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattārammaṇā.
1054已对照

一千零五十四、哪些法是外所缘的?凡缘于外诸法而生起的心与心所诸法——这些法是外所缘的。

1054Katame dhammā bahiddhārammaṇā? Bahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā bahiddhārammaṇā.
1055已对照

一千零五十五、哪些法是内外所缘的?凡缘于内外诸法而生起的心与心所诸法——这些法是内外所缘的。

1055Katame dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā? Ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā.
1056已对照

一千零五十六、哪些法是有见有对的?色处——这些法是有见有对的。

1056Katame dhammā sanidassanasappaṭighā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanasappaṭighā.
1057已对照

一千零五十七、哪些法是无见有对的?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、声处、香处、味处、触处——这些法是无见有对的。

1057Katame dhammā anidassanasappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā anidassanasappaṭighā.
1058已对照

一千零五十八、哪些法是无见无对的?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴;以及凡是无见无对的、属于法处的色;以及无为界——这些法是无见无对的。

1058Katame dhammā anidassanaappaṭighā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ; asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanaappaṭighā.
1059已对照

三法。

二法概说

因聚

一千零五十九、哪些法是因?三善因、三不善因、三无记因、九欲界因、六色界因、六无色界因、六不系属因。

1059Katame dhammā hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū, nava kāmāvacarahetū cha rūpāvacarahetū, cha arūpāvacarahetū, cha apariyāpannahetū.
1060已对照

一千零六十、此中什么是三善因?无贪、无瞋、无痴。

1060Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho.
1061已对照

一千零六十一、此中什么是无贪?凡无贪、不贪着、不贪着之性、无极贪、不极贪着、不极贪着之性、无贪欲、无贪善根——这称为无贪。

1061Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho.
1062已对照

一千零六十二、此中什么是无瞋?凡无瞋、不瞋着、不瞋着之性、慈、慈愍、慈愍性、护念、护念着、护念性、求利益性、怜悯、无瞋恚、无恼害、无瞋善根——这称为无瞋。

1062Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ metti mettāyanā mettāyitattaṃ anuddā anuddāyanā anudāyitattaṃ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso.
1063已对照

一千零六十三、此中什么是无痴?于苦的智、于苦集的智、于苦灭的智、于导至苦灭之道的智、于前际的智、于后际的智、于前际后际的智、于此缘性[与]缘生之法的智;凡如是形相的慧、了知、简择、遍简择、择法、观察、近观察、别观察、聪敏、善巧、精细、明辨、思、详察、广慧、敏慧、引导者、观、正知、刺[棒]、慧、慧根、慧力、慧刀、慧殿、慧明、慧光、慧灯、慧宝、无痴、择法、正见——这称为无痴。

1063Tattha katamo amoho? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati amoho.
1064已对照

这些是三善因。

一千零六十四、此中什么是三不善因?贪、瞋、痴。

1064Tattha katame tayo akusalahetū? Lobho, doso, moho.
1065已对照

一千零六十五、此中什么是贪?凡贪、极贪、随顺、顺从、欢喜、喜贪、心的极贪、欲求、迷醉、耽著、贪求、遍贪求、执著、泥沼、动摇、诳、能生者、令生者、缝合者、罗网者、流动者、贪着者、线、散布者、营求者、伴侣、愿求、有之索、林、丛林、亲昵、爱恋、顾恋、亲族、渴望、冀望着、已冀望着之性、色渴望、声渴望、香渴望、味渴望、触渴望、利养渴望、财富渴望、子息渴望、生命渴望、渴求、极渴求、增渴求、渴求、渴求着、已渴求着之性、贪婪、贪婪着、已贪婪着之性、摇尾性、欲美好性、非法之贪、不正贪、爱著、爱求着、希求、羡慕、正希求、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、系、取、障碍、盖、遮覆、系缚、随烦恼、随眠、缠、藤、贪惜、苦的根本、苦的因缘、苦的源头、魔之罥索、魔之钓钩、魔之境域、渴爱之河、渴爱之网、渴爱之牵绳、渴爱之海、贪欲、贪不善根——这称为贪。

1065Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo [nandirāgo (sī.)] cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī [sibbanī (sī.)] jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī [āyūhanī (sī. syā.)] dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ [āsiṃsanā āsiṃsitattaṃ (sī. syā.)] rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā [puñcikatā (syā.) pucchikatā (sī.)] sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho.
1066已对照

一千零六十六、此中什么是瞋?[想]“他曾对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他正对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他将对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所爱、可意者作无益……乃至……正作无益……乃至……将作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所不爱、不可意者作有益……乃至……正作有益……乃至……将作有益”而嫌恨生起,或者于非处嫌恨生起。凡如是形相的心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、已恚害着之性、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为瞋。

1066Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso.
1067已对照

一千零六十七、此中什么是痴?于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智、于前际的无智、于后际的无智、于前际后际的无智、于此缘性[与]缘生之法的无智;凡如是形相的无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为痴。

1067Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ, yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho.
1068已对照

这些是三不善因。

一千零六十八、此中什么是三无记因?或从诸善法的异熟[而来],或于诸唯作无记法中的无贪、无瞋、无痴——这些是三无记因。

1068Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū.
1069已对照

一千零六十九、此中什么是九欲界因?三善因、三不善因、三无记因——这些是九欲界因。

1069Tattha katame nava kāmāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū – ime nava kāmāvacarahetū.
1070已对照

一千零七十、此中什么是六色界因?三善因、三无记因——这些是六色界因。

1070Tattha katame cha rūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha rūpāvacarahetū.
1071已对照

一千零七十一、此中什么是六无色界因?三善因、三无记因——这些是六无色界因。

1071Tattha katame cha arūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha arūpāvacarahetū.
1072已对照

一千零七十二、此中什么是六不系属因?三善因、三无记因——这些是六不系属因。

1072Tattha katame cha apariyāpannahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha apariyāpannahetū.
1073已对照

一千零七十三、此中什么是三善因?无贪、无瞋、无痴。

1073Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho.
1074已对照

一千零七十四、此中什么是无贪?凡无贪、不贪着、不贪着之性、无极贪、不极贪着、不极贪着之性、无贪欲、无贪善根——这称为无贪。

1074Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho.
1075已对照

一千零七十五、此中什么是无瞋?凡无瞋、不瞋着、不瞋着之性……乃至……无瞋恚、无恼害、无瞋善根——这称为无瞋。

1075Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ…pe… abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso.
1076已对照

一千零七十六、此中什么是无痴?于苦的智、于苦集的智、于苦灭的智、于导至苦灭之道的智、于前际的智、于后际的智、于前际后际的智、于此缘性[与]缘生之法的智;凡如是形相的慧、了知、简择、遍简择、择法、观察、近观察、别观察、聪敏、善巧、精细、明辨、思、详察、广慧、敏慧、引导者、观、正知、刺[棒]、慧、慧根、慧力、慧刀、慧殿、慧明、慧光、慧灯、慧宝、无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为无痴。

1076Tattha katamo amoho? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati amoho.
1077已对照

这些是三善因。

一千零七十七、此中什么是三无记因?从诸善法的异熟[而来]的无贪、无瞋、无痴——这些是三无记因。这些是六不系属因——这些法是因。

1077Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ dhammānaṃ vipākato alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime cha apariyāpannahetū – ime dhammā hetū.
1078已对照

一千零七十八、哪些法是非因?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非因。

1078Katame dhammā na hetū? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū.
1079已对照

一千零七十九、哪些法是有因的?凡就那些法而言是有因的诸法:受蕴……乃至……识蕴——这些法是有因的。

1079Katame dhammā sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā.
1080已对照

一千零八十、哪些法是无因的?凡就那些法而言是无因的诸法:受蕴……乃至……识蕴,以及一切色与无为界——这些法是无因的。

1080Katame dhammā ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ahetukā.
1081已对照

一千零八十一、哪些法与因相应?凡与那些法相应的诸法:受蕴……乃至……识蕴——这些法与因相应。

1081Katame dhammā hetusampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā.
1082已对照

一千零八十二、哪些法与因不相应?凡与那些法不相应的诸法:受蕴……乃至……识蕴,以及一切色与无为界——这些法与因不相应。

1082Katame dhammā hetuvippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā hetuvippayuttā.
1083已对照

一千零八十三、哪些法既是因、又是有因的?贪由痴而既是因、又是有因的,痴由贪而既是因、又是有因的,瞋由痴而既是因、又是有因的,痴由瞋而既是因、又是有因的;无贪、无瞋、无痴,它们互相既是因、又是有因的——这些法既是因、又是有因的。

1083Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca? Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca, moho lobhena hetu ceva sahetuko ca, doso mohena hetu ceva sahetuko ca, moho dosena hetu ceva sahetuko ca; alobho adoso amoho, te aññamaññaṃ hetū ceva sahetukā ca – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca.
1084已对照

一千零八十四、哪些法是有因而非因的?凡就那些法而言是有因的诸法,除了那些法,受蕴……乃至……识蕴——这些法是有因而非因的。

1084Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū.
1085已对照

一千零八十五、哪些法既是因、又与因相应?贪由痴而既是因、又与因相应,痴由贪而既是因、又与因相应,瞋由痴而既是因、又与因相应,痴由瞋而既是因、又与因相应;无贪、无瞋、无痴,它们互相既是因、又与因相应——这些法既是因、又与因相应。

1085Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca? Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca, doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca; alobho adoso amoho, te aññamaññaṃ hetū ceva hetusampayuttā ca – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca.
1086已对照

一千零八十六、哪些法与因相应而非因?凡与那些法相应的诸法,除了那些法,受蕴……乃至……识蕴——这些法与因相应而非因。

1086Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū.
1087已对照

一千零八十七、哪些法是非因而有因的?凡就那些法而言是非因而有因的诸法:受蕴……乃至……识蕴——这些法是非因而有因的。

1087Katame dhammā na hetū sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā na hetū sahetukā.
1088已对照

一千零八十八、哪些法是非因而无因的?凡就那些法而言是非因而无因的诸法:受蕴……乃至……识蕴,以及一切色与无为界——这些法是非因而无因的。

1088Katame dhammā na hetū ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū ahetukā.
1089已对照

小中间二法

一千零八十九、哪些法是有缘的?五蕴——色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些法是有缘的。

1089Katame dhammā sappaccayā? Pañcakkhandhā – rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sappaccayā.
1090已对照

一千零九十、哪些法是无缘的?无为界——这些法是无缘的。

1090Katame dhammā appaccayā? Asaṅkhatā dhātu – ime dhammā appaccayā.
1091已对照

一千零九十一、哪些法是有为的?凡那些法是有缘的,那些法就是有为的。

1091Katame dhammā saṅkhatā? Yeva te dhammā sappaccayā, teva te dhammā saṅkhatā.
1092已对照

一千零九十二、哪些法是无为的?凡那法是无缘的,那法就是无为的。

1092Katame dhammā asaṅkhatā? Yo eva so dhammo appaccayo, so eva so dhammo asaṅkhato.
1093已对照

一千零九十三、哪些法是有见的?色处——这些法是有见的。

1093Katame dhammā sanidassanā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanā.
1094已对照

一千零九十四、哪些法是无见的?眼处……乃至……触处,受蕴……乃至……识蕴,以及凡是无见无对的、属于法处的色,以及无为界——这些法是无见的。

1094Katame dhammā anidassanā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanā.
1095已对照

一千零九十五、哪些法是有对的?眼处……乃至……触处——这些法是有对的。

1095Katame dhammā sappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā sappaṭighā.
1096已对照

一千零九十六、哪些法是无对的?受蕴……乃至……识蕴,以及凡是无见无对的、属于法处的色,以及无为界——这些法是无对的。

1096Katame dhammā appaṭighā? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appaṭighā.
1097已对照

一千零九十七、哪些法是有色的?四大种,以及依四大种而有的色——这些法是有色的。

1097Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – ime dhammā rūpino.
1098已对照

一千零九十八、哪些法是非色的?受蕴……乃至……识蕴,以及无为界——这些法是非色的。

1098Katame dhammā arūpino? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā arūpino.
1099已对照

一千零九十九、哪些法是世间的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是世间的。

1099Katame dhammā lokiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā lokiyā.
1100已对照

一千一百、哪些法是出世间的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是出世间的。

1100Katame dhammā lokuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā lokuttarā.
1101已对照

一千一百零一、哪些法为某[识]所识知、不为某[识]所识知?凡那些法是眼所识的,那些法不是耳所识的;或者凡那些法是耳所识的,那些法不是眼所识的。凡那些法是眼所识的,那些法不是鼻所识的;或者凡那些法是鼻所识的,那些法不是眼所识的。凡那些法是眼所识的,那些法不是舌所识的;或者凡那些法是舌所识的,那些法不是眼所识的。凡那些法是眼所识的,那些法不是身所识的;或者凡那些法是身所识的,那些法不是眼所识的。凡那些法是耳所识的,那些法不是鼻所识的;或者凡那些法是鼻所识的,那些法不是耳所识的。凡那些法是耳所识的,那些法不是舌所识的;或者凡那些法是舌所识的,那些法不是耳所识的。凡那些法是耳所识的,那些法不是身所识的;或者凡那些法是身所识的,那些法不是耳所识的。凡那些法是耳所识的,那些法不是眼所识的;或者凡那些法是眼所识的,那些法不是耳所识的。凡那些法是鼻所识的,那些法不是舌所识的;或者凡那些法是舌所识的,那些法不是鼻所识的。凡那些法是鼻所识的,那些法不是身所识的;或者凡那些法是身所识的,那些法不是鼻所识的。凡那些法是鼻所识的,那些法不是眼所识的;或者凡那些法是眼所识的,那些法不是鼻所识的。凡那些法是鼻所识的,那些法不是耳所识的;或者凡那些法是耳所识的,那些法不是鼻所识的。凡那些法是舌所识的,那些法不是身所识的;或者凡那些法是身所识的,那些法不是舌所识的。凡那些法是舌所识的,那些法不是眼所识的;或者凡那些法是眼所识的,那些法不是舌所识的。凡那些法是舌所识的,那些法不是耳所识的;或者凡那些法是耳所识的,那些法不是舌所识的。凡那些法是舌所识的,那些法不是鼻所识的;或者凡那些法是鼻所识的,那些法不是舌所识的。凡那些法是身所识的,那些法不是眼所识的;或者凡那些法是眼所识的,那些法不是身所识的。凡那些法是身所识的,那些法不是耳所识的;或者凡那些法是耳所识的,那些法不是身所识的。凡那些法是身所识的,那些法不是鼻所识的;或者凡那些法是鼻所识的,那些法不是身所识的。凡那些法是身所识的,那些法不是舌所识的;或者凡那些法是舌所识的,那些法不是身所识的。这些法为某[识]所识知、不为某[识]所识知。

1101Katame dhammā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā? Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ime dhammā kenaci viññeyyā kenaci na viññeyyā.
1102已对照

漏聚

一千一百零二、哪些法是漏?四漏——欲漏、有漏(bhavāsava)、见漏、无明漏。

1102Katame dhammā āsavā? Cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
1103已对照

一千一百零三、此中什么是欲漏?凡于诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲爱、欲爱恋、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲漏。

1103Tattha katamo kāmāsavo? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati kāmāsavo.
1104已对照

一千一百零四、此中什么是有漏?凡于诸有的有欲、有贪、有喜、有爱、有爱恋、有热恼、有迷醉、有耽著——这称为有漏。

1104Tattha katamo bhavāsavo? Yo bhavesu bhavachando [bhavacchando (sī. syā.)] bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavāsavo.
1105已对照

一千一百零五、此中什么是见漏?“世间是常”,或“世间是无常”,或“世间有边”,或“世间无边”,或“命即是身”,或“命异身异”,或“如来死后存在”,或“如来死后不存在”,或“如来死后既存在又不存在”,或“如来死后既非存在又非不存在”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见漏。一切邪见也都是见漏。

1105Tattha katamo diṭṭhāsavo? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhāsavo. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo.
1106已对照

一千一百零六、此中什么是无明漏?于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智、于前际的无智、于后际的无智、于前际后际的无智、于此缘性[与]缘生之法的无智;凡如是形相的无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为无明漏。

1106Tattha katamo avijjāsavo? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjāsavo.
1107已对照

这些法是漏。

一千一百零七、哪些法是非漏?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非漏。

1107Katame dhammā no āsavā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no āsavā.
1108已对照

一千一百零八、哪些法是有漏的?善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是有漏的。

1108Katame dhammā sāsavā? Kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā.
1109已对照

一千一百零九、哪些法是无漏的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是无漏的。

1109Katame dhammā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anāsavā.
1110已对照

一千一百一十、哪些法与漏相应?凡与那些法相应的诸法:受蕴……乃至……识蕴——这些法与漏相应。

1110Katame dhammā āsavasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā.
1111已对照

一千一百一十一、哪些法与漏不相应?凡与那些法不相应的诸法:受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与漏不相应。

1111Katame dhammā āsavavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā.
1112已对照

一千一百一十二、哪些法既是漏、又是有漏的?正是那些漏,既是漏、又是有漏的。

1112Katame dhammā āsavā ceva sāsavā ca? Teyeva āsavā āsavā ceva sāsavā ca.
1113已对照

一千一百一十三、哪些法是有漏而非漏的?凡就那些法而言是有漏的诸法,除了那些法,其余有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是有漏而非漏的。

1113Katame dhammā sāsavā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sāsavā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā ceva no ca āsavā.
1114已对照

一千一百一十四、哪些法既是漏、又与漏相应?欲漏由无明漏而既是漏、又与漏相应,无明漏由欲漏而既是漏、又与漏相应,有漏由无明漏而既是漏、又与漏相应,无明漏由有漏而既是漏、又与漏相应,见漏由无明漏而既是漏、又与漏相应,无明漏由见漏而既是漏、又与漏相应——这些法既是漏、又与漏相应。

1114Katame dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca? Kāmāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo kāmāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, bhavāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo bhavāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, diṭṭhāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo diṭṭhāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca – ime dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca.
1115已对照

一千一百一十五、哪些法与漏相应而非漏?凡与那些法相应的诸法,除了那些法,受蕴……乃至……识蕴——这些法与漏相应而非漏。

1115Katame dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā.
1116已对照

一千一百一十六、哪些法是与漏不相应而有漏的?凡与那些法不相应的、有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与漏不相应而有漏的。

1116Katame dhammā āsavavippayuttā sāsavā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavavippayuttā sāsavā.
1117已对照

一千一百一十七、哪些法是与漏不相应而无漏的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与漏不相应而无漏的。

1117Katame dhammā āsavavippayuttā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā anāsavā.
1118已对照

概说品第一诵分。

结聚

一千一百一十八、哪些法是结?十结——欲贪结、瞋结、慢结、见结、疑结、戒禁取结、有贪结、嫉结、悭结、无明结。

1118Katame dhammā saṃyojanā? Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ.
1119已对照

一千一百一十九、此中什么是欲贪结?凡于诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲爱、欲爱恋、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲贪结。

1119Tattha katamaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmarāgasaṃyojanaṃ.
1120已对照

一千一百二十、此中什么是瞋结?[想]“他曾对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他正对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他将对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所爱、可意者作无益……乃至……正作无益……乃至……将作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所不爱、不可意者作有益……乃至……正作有益……乃至……将作有益”而嫌恨生起,或者于非处嫌恨生起。凡如是形相的心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、已恚害着之性、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为瞋结。

1120Tattha katamaṃ paṭighasaṃyojanaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati paṭighasaṃyojanaṃ.
1121已对照

一千一百二十一、此中什么是慢结?“我是更胜的”之慢,“我是相等的”之慢,“我是更劣的”之慢。凡如是形相的慢、思量、已思量之性、高举、昂扬、旗帜、执持、心的欲[高举]旗帜之性——这称为慢结。

1121Tattha katamaṃ mānasaṃyojanaṃ? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo [uṇṇati uṇṇāmo (syā.)] dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – idaṃ vuccati mānasaṃyojanaṃ.
1122已对照

一千一百二十二、此中什么是见结?“世间是常”,或“世间是无常”,或“世间有边”,或“世间无边”,或“命即是身”,或“命异身异”,或“如来死后存在”,或“如来死后不存在”,或“如来死后既存在又不存在”,或“如来死后既非存在又非不存在”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见结。除了戒禁取结,一切邪见都是见结。

1122Tattha katamaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhisaṃyojanaṃ. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhisaṃyojanaṃ.
1123已对照

一千一百二十三、此中什么是疑结?对导师怀疑、犹豫,对法怀疑、犹豫,对僧怀疑、犹豫,对学怀疑、犹豫,对前际怀疑、犹豫,对后际怀疑、犹豫,对前后际怀疑、犹豫,对此缘性[与]缘所生诸法怀疑、犹豫。凡如是形相的疑惑、疑惑着、已疑惑着之性、异慧、疑、二途、歧路、犹豫、非一向之取、徘徊、遍徘徊、不深入、心的僵滞、意的抓搔——这称为疑结。

1123Tattha katamaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchāsaṃyojanaṃ.
1124已对照

一千一百二十四、此中什么是戒禁取结?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取结。

1124Tattha katamaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ.
1125已对照

一千一百二十五、此中什么是有贪结?凡于诸有的有欲、有贪、有喜、有爱、有爱恋、有热恼、有迷醉、有耽著——这称为有贪结。

1125Tattha katamaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ? Yo bhavesu bhavachando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – idaṃ vuccati bhavarāgasaṃyojanaṃ.
1126已对照

一千一百二十六、此中什么是嫉结?凡于他人的利养、恭敬、尊重、敬仰、礼拜、供养[生起的]嫉、嫉妒、已嫉妒之性、嫉羡、嫉羡着、已嫉羡着之性——这称为嫉结。

1126Tattha katamaṃ issāsaṃyojanaṃ? Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṃ usūyā usūyanā usūyitattaṃ [ussuyā ussuyanā ussuyitattaṃ (ka.)] – idaṃ vuccati issāsaṃyojanaṃ.
1127已对照

一千一百二十七、此中什么是悭结?五悭——住处悭、家悭、利养悭、称誉悭、法悭。凡如是形相的悭、悭着、已悭着之性、贪惜、鄙吝、吝啬、心的不施舍——这称为悭结。

1127Tattha katamaṃ macchariyasaṃyojanaṃ? Pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ. Yaṃ evarūpaṃ maccheraṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati macchariyasaṃyojanaṃ.
1128已对照

一千一百二十八、此中什么是无明结?于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智、于前际的无智、于后际的无智、于前后际的无智、于此缘性[与]缘所生诸法的无智。凡如是形相的无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为无明结。

1128Tattha katamaṃ avijjāsaṃyojanaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjāsaṃyojanaṃ.
1129已对照

这些法是结。

一千一百二十九、哪些法是非结?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非结。

1129Katame dhammā no saṃyojanā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no saṃyojanā.
1130已对照

一千一百三十、哪些法是顺结的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺结的。

1130Katame dhammā saṃyojaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā.
1131已对照

一千一百三十一、哪些法是不顺结的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是不顺结的。

1131Katame dhammā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃyojaniyā.
1132已对照

一千一百三十二、哪些法与结相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与结相应。

1132Katame dhammā saṃyojanasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā.
1133已对照

一千一百三十三、哪些法与结不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与结不相应。

1133Katame dhammā saṃyojanavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā.
1134已对照

一千一百三十四、哪些法既是结、又是顺结的?正是那些结,既是结、又是顺结的。

1134Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca? Tāneva saṃyojanāni saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca.
1135已对照

一千一百三十五、哪些法是顺结而非结的?凡对那些法而言是顺结的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺结而非结的。

1135Katame dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃyojaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā.
1136已对照

一千一百三十六、哪些法既是结、又与结相应?欲贪结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与欲贪结,既是结、又与结相应;瞋结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与瞋结,既是结、又与结相应;慢结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与慢结,既是结、又与结相应;见结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与见结,既是结、又与结相应;疑结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与疑结,既是结、又与结相应;戒禁取结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与戒禁取结,既是结、又与结相应;有贪结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与有贪结,既是结、又与结相应;嫉结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与嫉结,既是结、又与结相应;悭结与无明结,既是结、又与结相应;无明结与悭结,既是结、又与结相应——这些法既是结、又与结相应。

1136Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca? Kāmarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ kāmarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, paṭighasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, mānasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ mānasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, diṭṭhisaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, vicikicchāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, bhavarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, issāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca – ime dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca.
1137已对照

一千一百三十七、哪些法与结相应而非结?凡与那些法相应的诸法,除了那些法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与结相应而非结。

1137Katame dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā.
1138已对照

一千一百三十八、哪些法是与结不相应而顺结的?凡与那些法不相应的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与结不相应而顺结的。

1138Katame dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā.
1139已对照

一千一百三十九、哪些法是与结不相应而不顺结的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与结不相应而不顺结的。

1139Katame dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā.
1140已对照

系聚

一千一百四十、哪些法是系?四系——贪欲身系、瞋恚身系、戒禁取身系、此谛执取身系。

1140Katame dhammā ganthā? Cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃ saccābhiniveso kāyagantho.
1141已对照

一千一百四十一、此中什么是贪欲身系?凡贪、极贪、随顺、顺从、欢喜、喜贪、心的极贪、欲求、迷醉、耽著、贪求、遍贪求、执著、泥沼、动摇、诳、能生者、令生者、缝合者、罗网者、流动者、贪着者、线、散布者、营求者、伴侣、愿求、有之索、林、丛林、亲昵、爱恋、顾恋、亲族、渴望、冀望着、已冀望着之性、色渴望、声渴望、香渴望、味渴望、触渴望、利养渴望、财富渴望、子息渴望、生命渴望、渴求、极渴求、增渴求、渴求、渴求着、已渴求着之性、贪婪、贪婪着、已贪婪着之性、摇尾性、欲美好性、非法之贪、不正贪、爱著、爱求着、希求、羡慕、正希求、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、系、取、障碍、盖、遮覆、系缚、随烦恼、随眠、缠、藤、贪惜、苦的根本、苦的因缘、苦的源头、魔之罥索、魔之钓钩、魔之境域、渴爱之河、渴爱之网、渴爱之牵绳、渴爱之海、贪欲、贪不善根——这称为贪欲身系。

1141Tattha katamo abhijjhā kāyagantho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati abhijjhā kāyagantho.
1142已对照

一千一百四十二、此中什么是瞋恚身系?[想]“他曾对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他正对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他将对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所爱、可意者作无益……乃至……正作无益……乃至……将作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所不爱、不可意者作有益……乃至……正作有益……乃至……将作有益”而嫌恨生起,或者于非处嫌恨生起。凡如是形相的心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、已恚害着之性、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为瞋恚身系。

1142Tattha katamo byāpādo kāyagantho? Anatthaṃ me acarī ti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati byāpādo kāyagantho.
1143已对照

一千一百四十三、此中什么是戒禁取身系?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取身系。

1143Tattha katamo sīlabbataparāmāso kāyagantho? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhīti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso kāyagantho.
1144已对照

一千一百四十四、此中什么是此谛执取身系?“世间是常,唯此是真实,余者虚妄”,或“世间是无常,唯此是真实,余者虚妄”,或“世间有边,唯此是真实,余者虚妄”,或“世间无边,唯此是真实,余者虚妄”,或“命即是身,唯此是真实,余者虚妄”,或“命异身异,唯此是真实,余者虚妄”,或“如来死后存在,唯此是真实,余者虚妄”,或“如来死后不存在,唯此是真实,余者虚妄”,或“如来死后既存在又不存在,唯此是真实,余者虚妄”,或“如来死后既非存在又非不存在,唯此是真实,余者虚妄”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为此谛执取身系。除了戒禁取身系,一切邪见都是此谛执取身系。

1144Tattha katamo idaṃsaccābhiniveso kāyagantho? Sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; antavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; anantavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsaṃ kāyaganthaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
1145已对照

这些法是系。

一千一百四十五、哪些法是非系?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非系。

1145Katame dhammā no ganthā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no ganthā.
1146已对照

一千一百四十六、哪些法是顺系的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺系的。

1146Katame dhammā ganthaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā.
1147已对照

一千一百四十七、哪些法是不顺系的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是不顺系的。

1147Katame dhammā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aganthaniyā.
1148已对照

一千一百四十八、哪些法与系相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与系相应。

1148Katame dhammā ganthasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā.
1149已对照

一千一百四十九、哪些法与系不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与系不相应。

1149Katame dhammā ganthavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā.
1150已对照

一千一百五十、哪些法既是系、又是顺系的?正是那些系,既是系、又是顺系的。

1150Katame dhammā ganthā ceva ganthaniyā ca? Teva ganthā ganthā ceva ganthaniyā ca.
1151已对照

一千一百五十一、哪些法是顺系而非系的?凡对那些法而言是顺系的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺系而非系的。

1151Katame dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā ganthaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā.
1152已对照

一千一百五十二、哪些法既是系、又与系相应?戒禁取身系与贪欲身系,既是系、又与系相应;贪欲身系与戒禁取身系,既是系、又与系相应;此谛执取身系与贪欲身系,既是系、又与系相应;贪欲身系与此谛执取身系,既是系、又与系相应——这些法既是系、又与系相应。

1152Katame dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca? Sīlabbataparāmāso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho sīlabbataparāmāsena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho idaṃsaccābhinivesena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca – ime dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca.
1153已对照

一千一百五十三、哪些法与系相应而非系?凡与那些法相应的诸法,除了那些法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与系相应而非系。

1153Katame dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā.
1154已对照

一千一百五十四、哪些法是与系不相应而顺系的?凡与那些法不相应的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与系不相应而顺系的。

1154Katame dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā.
1155已对照

一千一百五十五、哪些法是与系不相应而不顺系的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与系不相应而不顺系的。

1155Katame dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā.
1156已对照

暴流聚

一千一百五十六、哪些法是暴流?四暴流……乃至……这些法是与暴流不相应而顺暴流的。

1156Katame dhammā oghā? Cattāro oghā…pe… ime dhammā oghavippayuttā oghaniyā.
1157已对照

轭聚

一千一百五十七、哪些法是轭?四轭……乃至……这些法是与轭不相应而顺轭的。

1157Katame dhammā yogā? Cattāro yogā…pe… ime dhammā yogavippayuttā yoganiyā.
1158已对照

盖聚

一千一百五十八、哪些法是盖?六盖——欲欲盖、瞋恚盖、昏沉睡眠盖、掉举追悔盖、疑盖、无明盖。

1158Katame dhammā nīvaraṇā? Cha nīvaraṇā [nīvaraṇāni (syā.)] – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ, avijjānīvaraṇaṃ.
1159已对照

一千一百五十九、此中什么是欲欲盖?凡于诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲爱、欲爱恋、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲欲盖。

1159Tattha katamaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmacchandanīvaraṇaṃ.
1160已对照

一千一百六十、此中什么是瞋恚盖?[想]“他曾对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他正对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他将对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所爱、可意者作无益……乃至……正作无益……乃至……将作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所不爱、不可意者作有益……乃至……正作有益……乃至……将作有益”而嫌恨生起,或者于非处嫌恨生起。凡如是形相的心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、已恚害着之性、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为瞋恚盖。

1160Tattha katamaṃ byāpādanīvaraṇaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati; anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati; piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati byāpādanīvaraṇaṃ.
1161已对照

一千一百六十一、此中什么是昏沉睡眠盖?有昏沉,有睡眠。

1161Tattha katamaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ? Atthi thinaṃ, atthi middhaṃ.
1162已对照

一千一百六十二、此中什么是昏沉?凡心的不堪能、不适业性、沉陷、深陷、退缩、退缩之态、退缩之性、心的昏沉、昏沉之态、昏沉之性——这称为昏沉。

1162Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ.
1163已对照

一千一百六十三、此中什么是睡眠?凡身的不堪能、不适业性、覆蔽、遍覆蔽、内闭、睡眠、睡、打盹、睡、睡着、已睡着之性——这称为睡眠。如是,这昏沉与这睡眠——这称为昏沉睡眠盖。

1163Tattha katamaṃ middhaṃ? Yā kāyassa akallatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṃ soppaṃ pacalāyikā soppaṃ supanā supitattaṃ – idaṃ vuccati middhaṃ. Iti idañca thinaṃ, idañca middhaṃ – idaṃ vuccati thinamiddhanīvaraṇaṃ.
1164已对照

一千一百六十四、此中什么是掉举追悔盖?有掉举,有追悔。

1164Tattha katamaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ? Atthi uddhaccaṃ, atthi kukkuccaṃ.
1165已对照

一千一百六十五、此中什么是掉举?凡心的掉举、不寂止、心的散乱、心的迷乱——这称为掉举。

1165Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ.
1166已对照

一千一百六十六、此中什么是追悔?于不许可的[事]有许可之想,于许可的[事]有不许可之想,于无罪的[事]有有罪之想,于有罪的[事]有无罪之想。凡如是形相的追悔、追悔着、已追悔着之性、心的悔恨、意的抓搔——这称为追悔。如是,这掉举与这追悔——这称为掉举追悔盖。

1166Tattha katamaṃ kukkuccaṃ? Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā. Yaṃ evarūpaṃ kukkuccaṃ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho – idaṃ vuccati kukkuccaṃ. Iti idañca uddhaccaṃ, idañca kukkuccaṃ – idaṃ vuccati uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ.
1167已对照

一千一百六十七、此中什么是疑盖?对导师怀疑、犹豫,对法怀疑、犹豫,对僧怀疑、犹豫,对学怀疑、犹豫,对前际怀疑、犹豫,对后际怀疑、犹豫,对前后际怀疑、犹豫,对此缘性[与]缘所生诸法怀疑、犹豫。凡如是形相的疑惑、疑惑着、已疑惑着之性、异慧、疑、二途、歧路、犹豫、非一向之取、徘徊、遍徘徊、不深入、心的僵滞、意的抓搔——这称为疑盖。

1167Tattha katamaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchānīvaraṇaṃ.
1168已对照

一千一百六十八、此中什么是无明盖?于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智、于前际的无智、于后际的无智、于前后际的无智、于此缘性[与]缘所生诸法的无智。凡如是形相的无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为无明盖。

1168Tattha katamaṃ avijjānīvaraṇaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjānīvaraṇaṃ.
1169已对照

这些法是盖。

一千一百六十九、哪些法是非盖?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非盖。

1169Katame dhammā no nīvaraṇā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no nīvaraṇā.
1170已对照

一千一百七十、哪些法是顺盖的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺盖的。

1170Katame dhammā nīvaraṇiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā.
1171已对照

一千一百七十一、哪些法是不顺盖的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是不顺盖的。

1171Katame dhammā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anīvaraṇiyā.
1172已对照

一千一百七十二、哪些法与盖相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与盖相应。

1172Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā.
1173已对照

一千一百七十三、哪些法与盖不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与盖不相应。

1173Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā.
1174已对照

一千一百七十四、哪些法既是盖、又是顺盖的?正是那些盖,既是盖、又是顺盖的。

1174Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca? Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca.
1175已对照

一千一百七十五、哪些法是顺盖而非盖的?凡对那些法而言是顺盖的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺盖而非盖的。

1175Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā nīvaraṇiyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā.
1176已对照

一千一百七十六、哪些法既是盖、又与盖相应?欲欲盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与欲欲盖,既是盖、又与盖相应;瞋恚盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与瞋恚盖,既是盖、又与盖相应;昏沉睡眠盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与昏沉睡眠盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;追悔盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与追悔盖,既是盖、又与盖相应;疑盖与无明盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与疑盖,既是盖、又与盖相应;欲欲盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与欲欲盖,既是盖、又与盖相应;瞋恚盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与瞋恚盖,既是盖、又与盖相应;昏沉睡眠盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与昏沉睡眠盖,既是盖、又与盖相应;追悔盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与追悔盖,既是盖、又与盖相应;疑盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与疑盖,既是盖、又与盖相应;无明盖与掉举盖,既是盖、又与盖相应;掉举盖与无明盖,既是盖、又与盖相应——这些法既是盖、又与盖相应。

1176Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kāmacchandanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca – ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca.
1177已对照

一千一百七十七、哪些法与盖相应而非盖?凡与那些法相应的诸法,除了那些法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与盖相应而非盖。

1177Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā.
1178已对照

一千一百七十八、哪些法是与盖不相应而顺盖的?凡与那些法不相应的有漏的善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与盖不相应而顺盖的。

1178Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā.
1179已对照

一千一百七十九、哪些法是与盖不相应而不顺盖的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与盖不相应而不顺盖的。

1179Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā.
1180已对照

执取聚

一千一百八十、哪些法是执取?见执取。

1180Katame dhammā parāmāsā? Diṭṭhiparāmāso.
1181已对照

一千一百八十一、此中什么是见执取?“世间是常”,或“世间是无常”,或“世间有边”,或“世间无边”,或“命即是身”,或“命异身异”,或“如来死后存在”,或“如来死后不存在”,或“如来死后既存在又不存在”,或“如来死后既非存在又非不存在”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见执取。一切邪见都是见执取。

1181Tattha katamo diṭṭhiparāmāso? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhiparāmāso. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhiparāmāso.
1182已对照

这些法是执取。

一千一百八十二、哪些法是非执取?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非执取。

1182Katame dhammā no parāmāsā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no parāmāsā.
1183已对照

一千一百八十三、哪些法是所执取的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是所执取的。

1183Katame dhammā parāmaṭṭhā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā.
1184已对照

一千一百八十四、哪些法是非所执取的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是非所执取的。

1184Katame dhammā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aparāmaṭṭhā.
1185已对照

一千一百八十五、哪些法与执取相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与执取相应。

1185Katame dhammā parāmāsasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsasampayuttā.
1186已对照

一千一百八十六、哪些法与执取不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与执取不相应。

1186Katame dhammā parāmāsavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā.
1187已对照

一千一百八十七、哪些法既是执取、又是所执取的?正是那执取,既是执取、又是所执取的。

1187Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca? Sveva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca.
1188已对照

一千一百八十八、哪些法是所执取而非执取的?凡为那些法所执取的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是所执取而非执取的。

1188Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā? Tehi dhammehi ye dhammā parāmaṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā.
1189已对照

一千一百八十九、哪些法是与执取不相应而所执取的?凡与那些法不相应的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与执取不相应而所执取的。

1189Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā.
1190已对照

一千一百九十、哪些法是与执取不相应而非所执取的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与执取不相应而非所执取的。

1190Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā.
1191已对照

大中间二法

一千一百九十一、哪些法是有所缘的?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些法是有所缘的。

1191Katame dhammā sārammaṇā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sārammaṇā.
1192已对照

一千一百九十二、哪些法是无所缘的?一切色与无为界——这些法是无所缘的。

1192Katame dhammā anārammaṇā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anārammaṇā.
1193已对照

一千一百九十三、哪些法是心?眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意界、意识界——这些法是心。

1193Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – ime dhammā cittā.
1194已对照

一千一百九十四、哪些法是非心?受蕴、想蕴、行蕴,以及一切色与无为界——这些法是非心。

1194Katame dhammā no cittā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittā.
1195已对照

一千一百九十五、哪些法是心所的?受蕴、想蕴、行蕴——这些法是心所的。

1195Katame dhammā cetasikā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cetasikā.
1196已对照

一千一百九十六、哪些法是非心所的?心,以及一切色与无为界——这些法是非心所的。

1196Katame dhammā acetasikā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā acetasikā.
1197已对照

一千一百九十七、哪些法与心相应?受蕴、想蕴、行蕴——这些法与心相应。

1197Katame dhammā cittasampayuttā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasampayuttā.
1198已对照

一千一百九十八、哪些法与心不相应?一切色与无为界——这些法与心不相应。心不应说是“与心相应的”,也不应说是“与心不相应的”。

1198Katame dhammā cittavippayuttā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavippayuttā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena sampayuttantipi, cittena vippayuttantipi.
1199已对照

一千一百九十九、哪些法与心相杂?受蕴、想蕴、行蕴——这些法与心相杂。

1199Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhā.
1200已对照

一千二百、哪些法与心不相杂?一切色与无为界——这些法与心不相杂。心不应说是“与心相杂的”,也不应说是“与心不相杂的”。

1200Katame dhammā cittavisaṃsaṭṭhā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavisaṃsaṭṭhā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena saṃsaṭṭhantipi, cittena visaṃsaṭṭhantipi.
1201已对照

一千二百零一、哪些法是以心为等起的?受蕴、想蕴、行蕴;身表、语表;或者另有凡心生的、以心为因的、以心为等起的色——色处、声处、香处、味处、触处、空界、水界、色轻快性、色柔软性、色适业性、色积集、色相续、段食——这些法是以心为等起的。

1201Katame dhammā cittasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho; kāyaviññatti vacīviññatti; yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā cittasamuṭṭhānā.
1202已对照

一千二百零二、哪些法是非以心为等起的?心,以及其余的色与无为界——这些法是非以心为等起的。

1202Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasamuṭṭhānā.
1203已对照

一千二百零三、哪些法与心俱有?受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些法与心俱有。

1203Katame dhammā cittasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittasahabhuno.
1204已对照

一千二百零四、哪些法非与心俱有?心,以及其余的色与无为界——这些法非与心俱有。

1204Katame dhammā no cittasahabhuno? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasahabhuno.
1205已对照

一千二百零五、哪些法随心转?受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些法随心转。

1205Katame dhammā cittānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittānuparivattino.
1206已对照

一千二百零六、哪些法非随心转?心,以及其余的色与无为界——这些法非随心转。

1206Katame dhammā no cittānuparivattino? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittānuparivattino.
1207已对照

一千二百零七、哪些法是与心相杂而以心为等起的?受蕴、想蕴、行蕴——这些法是与心相杂而以心为等起的。

1207Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1208已对照

一千二百零八、哪些法是非与心相杂而以心为等起的?心,以及一切色与无为界——这些法是非与心相杂而以心为等起的。

1208Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1209已对照

一千二百零九、哪些法是与心相杂、以心为等起、与心俱有的?受蕴、想蕴、行蕴——这些法是与心相杂、以心为等起、与心俱有的。

1209Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1210已对照

一千二百一十、哪些法是非与心相杂、以心为等起、与心俱有的?心,以及一切色与无为界——这些法是非与心相杂、以心为等起、与心俱有的。

1210Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1211已对照

一千二百一十一、哪些法是与心相杂、以心为等起、随心转的?受蕴、想蕴、行蕴——这些法是与心相杂、以心为等起、随心转的。

1211Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1212已对照

一千二百一十二、哪些法是非与心相杂、以心为等起、随心转的?心,以及一切色与无为界——这些法是非与心相杂、以心为等起、随心转的。

1212Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1213已对照

一千二百一十三、哪些法是内的?眼处……乃至……意处——这些法是内的。

1213Katame dhammā ajjhattikā? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattikā.
1214已对照

一千二百一十四、哪些法是外的?色处……乃至……法处——这些法是外的。

1214Katame dhammā bāhirā? Rūpāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ – ime dhammā bāhirā.
1215已对照

一千二百一十五、哪些法是所造的?眼处……乃至……段食——这些法是所造的。

1215Katame dhammā upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā upādā.
1216已对照

一千二百一十六、哪些法是非所造的?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴、四大种,以及无为界——这些法是非所造的。

1216Katame dhammā no upādā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, cattāro ca mahābhūtā, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādā.
1217已对照

一千二百一十七、哪些法是执受的?诸善、不善法的有漏的异熟——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡由于业之已作[而生]的色——这些法是执受的。

1217Katame dhammā upādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇā.
1218已对照

一千二百一十八、哪些法是非执受的?有漏的善、不善诸法——欲界的、色界的、无色界的——受蕴……乃至……识蕴;以及凡是唯作的、既非善、亦非不善、亦非业的异熟的诸法,凡非由于业之已作[而生]的色,不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是非执受的。

1218Katame dhammā anupādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, yañca rūpaṃ na kammassa katattā, apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇā.
1219已对照

取聚

一千二百一十九、哪些法是取?四取——欲取、见取、戒禁取、我论取。

1219Katame dhammā upādānā? Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ [kāmūpādānaṃ diṭṭhūpādānaṃ sīlabbatūpādānaṃ attavādūpādānaṃ (sī.)].
1220已对照

一千二百二十、此中什么是欲取?凡于诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲爱、欲爱恋、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲取。

1220Tattha katamaṃ kāmupādānaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmupādānaṃ.
1221已对照

一千二百二十一、此中什么是见取?“没有布施,没有供养,没有祭祀;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母,没有父;没有化生的众生;世间没有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见取。除了戒禁取与我论取,一切邪见都是见取。

1221Tattha katamaṃ diṭṭhupādānaṃ? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā [samaggatā (ka.)] sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhupādānaṃ. Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṃ.
1222已对照

一千二百二十二、此中什么是戒禁取?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取。

1222Tattha katamaṃ sīlabbatupādānaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbatupādānaṃ.
1223已对照

一千二百二十三、此中什么是我论取?在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。对受……乃至……对想……乃至……对诸行……乃至……他随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为我论取。

1223Tattha katamaṃ attavādupādānaṃ? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati attavādupādānaṃ.
1224已对照

这些法是取。

一千二百二十四、哪些法是非取?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非取。

1224Katame dhammā no upādānā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādānā.
1225已对照

一千二百二十五、哪些法是顺取的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺取的。

1225Katame dhammā upādāniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā.
1226已对照

一千二百二十六、哪些法是不顺取的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是不顺取的。

1226Katame dhammā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādāniyā.
1227已对照

一千二百二十七、哪些法与取相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与取相应。

1227Katame dhammā upādānasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā.
1228已对照

一千二百二十八、哪些法与取不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与取不相应。

1228Katame dhammā upādānavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā.
1229已对照

一千二百二十九、哪些法既是取、又是顺取的?正是那些取,既是取、又是顺取的。

1229Katame dhammā upādānā ceva upādāniyā ca? Tāneva upādānāni upādānā ceva upādāniyā ca.
1230已对照

一千二百三十、哪些法是顺取而非取的?凡对那些法而言是顺取的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺取而非取的。

1230Katame dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā upādāniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā.
1231已对照

一千二百三十一、哪些法既是取、又与取相应?见取与欲取,既是取、又与取相应;欲取与见取,既是取、又与取相应;戒禁取与欲取,既是取、又与取相应;欲取与戒禁取,既是取、又与取相应;我论取与欲取,既是取、又与取相应;欲取与我论取,既是取、又与取相应——这些法既是取、又与取相应。

1231Katame dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca? Diṭṭhupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ diṭṭhupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, sīlabbatupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ sīlabbatupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, attavādupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ attavādupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca – ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca.
1232已对照

一千二百三十二、哪些法与取相应而非取?凡与那些法相应的诸法,除了那些法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与取相应而非取。

1232Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā.
1233已对照

一千二百三十三、哪些法是与取不相应而顺取的?凡与那些法不相应的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是与取不相应而顺取的。

1233Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā.
1234已对照

一千二百三十四、哪些法是与取不相应而不顺取的?不系属的诸道、诸道果,以及无为界——这些法是与取不相应而不顺取的。

1234Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā.
1235已对照

概说品第二诵分。

烦恼聚

一千二百三十五、哪些法是烦恼?十烦恼事——贪、瞋、痴、慢、见、疑、昏沉、掉举、无惭、无愧。

1235Katame dhammā kilesā? Dasa kilesavatthūni – lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirīkaṃ, anottappaṃ.
1236已对照

一千二百三十六、此中什么是贪?凡贪、极贪、随顺、顺从、欢喜、喜贪、心的极贪、欲求、迷醉、耽著、贪求、遍贪求、执著、泥沼、动摇、诳、能生者、令生者、缝合者、罗网者、流动者、贪着者、线、散布者、营求者、伴侣、愿求、有之索、林、丛林、亲昵、爱恋、顾恋、亲族、渴望、冀望着、已冀望着之性、色渴望、声渴望、香渴望、味渴望、触渴望、利养渴望、财富渴望、子息渴望、生命渴望、渴求、极渴求、增渴求、渴求、渴求着、已渴求着之性、贪婪、贪婪着、已贪婪着之性、摇尾性、欲美好性、非法之贪、不正贪、爱著、爱求着、希求、羡慕、正希求、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、系、取、障碍、盖、遮覆、系缚、随烦恼、随眠、缠、藤、贪惜、苦的根本、苦的因缘、苦的源头、魔之罥索、魔之钓钩、魔之境域、渴爱之河、渴爱之网、渴爱之牵绳、渴爱之海、贪欲、贪不善根——这称为贪。

1236Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho.
1237已对照

一千二百三十七、此中什么是瞋?[想]“他曾对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他正对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他将对我作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所爱、可意者作无益……乃至……正作无益……乃至……将作无益”而嫌恨生起,[想]“他曾对我所不爱、不可意者作有益……乃至……正作有益……乃至……将作有益”而嫌恨生起,或者于非处嫌恨生起。凡如是形相的心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、已恚害着之性、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为瞋。

1237Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso.
1238已对照

一千二百三十八、此中什么是痴?于苦的无智,于苦集的无智,于苦灭的无智,于导至苦灭之道的无智,于前际的无智,于后际的无智,于前际后际的无智,于此缘性[与]缘生之法的无智。凡如是形相的无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为痴。

1238Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ. Yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho.
1239已对照

一千二百三十九、此中什么是慢?“我是更胜的”之慢,“我是相等的”之慢,“我是更劣的”之慢;凡如是形相的慢、思量、已思量之性、高举、昂扬、旗帜、执持、心的欲[高举]旗帜之性——这称为慢。

1239Tattha katamo māno? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno; yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati māno.
1240已对照

一千二百四十、此中什么是见?“世间是常”,或“世间是无常”,或“世间有边”,或“世间无边”,或“命即是身”,或“命异身异”,或“如来死后存在”,或“如来死后不存在”,或“如来死后既存在又不存在”,或“如来死后既非存在又非不存在”——凡如是形相的见、见执、见稠林、见旷野、见乖诤、见异动、见结、执、固执、执著、执取、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见。一切邪见都是见。

1240Tattha katamā diṭṭhi? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhi. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi.
1241已对照

一千二百四十一、此中什么是疑?对导师怀疑、犹豫,对法怀疑、犹豫,对僧怀疑、犹豫,对学怀疑、犹豫,对前际怀疑、犹豫,对后际怀疑、犹豫,对前际后际怀疑、犹豫,对此缘性[与]缘生之法怀疑、犹豫——凡如是形相的疑惑、疑惑着、已疑惑着之性、异慧、疑、二途、歧路、犹豫、非一向之取、徘徊、遍徘徊、不深入、心的僵滞、意的抓搔——这称为疑。

1241Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo, anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1242已对照

一千二百四十二、此中什么是昏沉?凡心的不堪能、不适业性、沉陷、深陷、退缩、退缩之态、退缩之性、心的昏沉、昏沉之态、昏沉之性——这称为昏沉。

1242Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ.
1243已对照

一千二百四十三、此中什么是掉举?凡心的掉举、不寂止、心的散乱、心的迷乱——这称为掉举。

1243Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ.
1244已对照

一千二百四十四、此中什么是无惭?凡不惭,对应当惭[的事]不惭,对诸恶不善法的进入不惭——这称为无惭。

1244Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ.
1245已对照

一千二百四十五、此中什么是无愧?凡不愧,对应当愧[的事]不愧,对诸恶不善法的进入不愧——这称为无愧。

1245Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ.
1246已对照

这些法是烦恼。

一千二百四十六、哪些法是非烦恼?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非烦恼。

1246Katame dhammā no kilesā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no kilesā.
1247已对照

一千二百四十七、哪些法是顺杂染的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺杂染的。

1247Katame dhammā saṃkilesikā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā.
1248已对照

一千二百四十八、哪些法是不顺杂染的?不系属的诸道与诸道果,以及无为界——这些法是不顺杂染的。

1248Katame dhammā asaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkilesikā.
1249已对照

一千二百四十九、哪些法是杂染的?三不善根——贪、瞋、痴;以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是杂染的。

1249Katame dhammā saṃkiliṭṭhā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhā.
1250已对照

一千二百五十、哪些法是非杂染的?善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是非杂染的。

1250Katame dhammā asaṃkiliṭṭhā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhā.
1251已对照

一千二百五十一、哪些法与烦恼相应?凡与那些法相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴——这些法与烦恼相应。

1251Katame dhammā kilesasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā.
1252已对照

一千二百五十二、哪些法与烦恼不相应?凡与那些法不相应的诸法——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法与烦恼不相应。

1252Katame dhammā kilesavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā.
1253已对照

一千二百五十三、哪些法既是烦恼、又是顺杂染的?正是那些烦恼,既是烦恼、又是顺杂染的。

1253Katame dhammā kilesā ceva saṃkilesikā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkilesikā ca.
1254已对照

一千二百五十四、哪些法是顺杂染而非烦恼的?凡由那些法而顺杂染的诸法,除了那些法,其余的有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是顺杂染而非烦恼的。

1254Katame dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā.
1255已对照

一千二百五十五、哪些法既是烦恼、又是杂染的?正是那些烦恼,既是烦恼、又是杂染的。

1255Katame dhammā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca.
1256已对照

一千二百五十六、哪些法是杂染而非烦恼的?凡由那些法而杂染的诸法,除了那些法,受蕴……乃至……识蕴——这些法是杂染而非烦恼的。

1256Katame dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā.
1257已对照

一千二百五十七、哪些法既是烦恼、又与烦恼相应?贪以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以贪而既是烦恼、又与烦恼相应,瞋以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以瞋而既是烦恼、又与烦恼相应,慢以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以慢而既是烦恼、又与烦恼相应,见以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以见而既是烦恼、又与烦恼相应,疑以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以疑而既是烦恼、又与烦恼相应,昏沉以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以昏沉而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,贪以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以贪而既是烦恼、又与烦恼相应,瞋以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以瞋而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,慢以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以慢而既是烦恼、又与烦恼相应,见以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以见而既是烦恼、又与烦恼相应,疑以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以疑而既是烦恼、又与烦恼相应,昏沉以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以昏沉而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,贪以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以贪而既是烦恼、又与烦恼相应,瞋以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以瞋而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,慢以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以慢而既是烦恼、又与烦恼相应,见以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以见而既是烦恼、又与烦恼相应,疑以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以疑而既是烦恼、又与烦恼相应,昏沉以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以昏沉而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,贪以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以贪而既是烦恼、又与烦恼相应,瞋以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以瞋而既是烦恼、又与烦恼相应,痴以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以痴而既是烦恼、又与烦恼相应,慢以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以慢而既是烦恼、又与烦恼相应,见以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以见而既是烦恼、又与烦恼相应,疑以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以疑而既是烦恼、又与烦恼相应,昏沉以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以昏沉而既是烦恼、又与烦恼相应,掉举以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以掉举而既是烦恼、又与烦恼相应,无惭以无愧而既是烦恼、又与烦恼相应,无愧以无惭而既是烦恼、又与烦恼相应——这些法既是烦恼、又与烦恼相应。

1257Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca? Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, māno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mānena kileso ceva kilesasampayutto ca, diṭṭhi mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayutto ca, vicikicchā mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho vicikicchāya kileso ceva kilesasampayutto ca, thinaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho thinena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, lobho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca – ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca.
1258已对照

一千二百五十八、哪些法与烦恼相应而非烦恼?凡与那些法相应的诸法,除了那些法,受蕴……乃至……识蕴——这些法与烦恼相应而非烦恼。

1258Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā.
1259已对照

一千二百五十九、哪些法与烦恼不相应而是顺杂染的?凡与那些法不相应的有漏的善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法与烦恼不相应而是顺杂染的。

1259Katame dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā.
1260已对照

一千二百六十、哪些法与烦恼不相应而是不顺杂染的?不系属的诸道与诸道果,以及无为界——这些法与烦恼不相应而是不顺杂染的。

1260Katame dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā.
1261已对照

后分二法

一千二百六十一、哪些法是应以见舍断的?三结——有身见、疑、戒禁取。

1261Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1262已对照

一千二百六十二、此中什么是有身见?在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。对受……乃至……对想……乃至……对诸行……乃至……他随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为有身见。

1262Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1263已对照

一千二百六十三、此中什么是疑?对导师怀疑、犹豫……乃至……心的僵滞、意的抓搔——这称为疑。

1263Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1264已对照

一千二百六十四、此中什么是戒禁取?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为戒禁取。这三结,以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是应以见舍断的。

1264Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā.
1265已对照

一千二百六十五、哪些法是不应以见舍断的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是不应以见舍断的。

1265Katame dhammā na dassanena pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbā.
1266已对照

一千二百六十六、哪些法是应以修舍断的?其余的贪、瞋、痴,以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是应以修舍断的。

1266Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho doso moho, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.
1267已对照

一千二百六十七、哪些法是不应以修舍断的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是不应以修舍断的。

1267Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā.
1268已对照

一千二百六十八、哪些法是有应以见舍断之因的?三结——有身见、疑、戒禁取。

1268Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1269已对照

一千二百六十九、此中什么是有身见?在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。对受……乃至……对想……乃至……对诸行……乃至……他随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为有身见。

1269Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1270已对照

一千二百七十、此中什么是疑?对导师怀疑、犹豫……乃至……心的僵滞、意的抓搔——这称为疑。

1270Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1271已对照

一千二百七十一、此中什么是戒禁取?此外的沙门婆罗门[所执]的“以戒得清净,以禁得清净,以戒禁得清净”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为戒禁取。这三结,以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以见舍断之因的。三结——有身见、疑、戒禁取——这些法是应以见舍断的。与它们同处的贪、瞋、痴——这些法是应以见舍断之因。以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以见舍断之因的。

1271Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho doso moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
1272已对照

一千二百七十二、哪些法是无应以见舍断之因的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是无应以见舍断之因的。

1272Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā.
1273已对照

一千二百七十三、哪些法是有应以修舍断之因的?其余的贪、瞋、痴——这些法是应以修舍断之因。以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有应以修舍断之因的。

1273Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho doso moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.
1274已对照

一千二百七十四、哪些法是无应以修舍断之因的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是无应以修舍断之因的。

1274Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1275已对照

一千二百七十五、哪些法是有寻的?于有寻地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了寻;与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法是有寻的。

1275Katame dhammā savitakkā? Savitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vitakkaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkā.
1276已对照

一千二百七十六、哪些法是无寻的?于无寻地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及寻、一切色与无为界——这些法是无寻的。

1276Katame dhammā avitakkā? Avitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vitakko ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkā.
1277已对照

一千二百七十七、哪些法是有伺的?于有伺地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了伺;与它相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些法是有伺的。

1277Katame dhammā savicārā? Savicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā savicārā.
1278已对照

一千二百七十八、哪些法是无伺的?于无伺地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及伺、一切色与无为界——这些法是无伺的。

1278Katame dhammā avicārā? Avicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vicāro ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avicārā.
1279已对照

一千二百七十九、哪些法是有喜的?于有喜地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了喜;与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法是有喜的。

1279Katame dhammā sappītikā? Sappītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sappītikā.
1280已对照

一千二百八十、哪些法是无喜的?于无喜地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及喜、一切色与无为界——这些法是无喜的。

1280Katame dhammā appītikā? Appītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appītikā.
1281已对照

一千二百八十一、哪些法与喜俱行?于喜地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了喜;与它相应的受蕴……乃至……识蕴——这些法与喜俱行。

1281Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā.
1282已对照

一千二百八十二、哪些法不与喜俱行?于非喜地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及喜、一切色与无为界——这些法不与喜俱行。

1282Katame dhammā na pītisahagatā? Na pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na pītisahagatā.
1283已对照

一千二百八十三、哪些法与乐俱行?于乐地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],除了乐;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与乐俱行。

1283Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā.
1284已对照

一千二百八十四、哪些法不与乐俱行?于非乐地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及乐、一切色与无为界——这些法不与乐俱行。

1284Katame dhammā na sukhasahagatā? Na sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sukhañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na sukhasahagatā.
1285已对照

一千二百八十五、哪些法与舍俱行?于舍地中,于欲界的、色界的、无色界的、不系属的[心中],除了舍;与它相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些法与舍俱行。

1285Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā.
1286已对照

一千二百八十六、哪些法不与舍俱行?于非舍地中,于欲界的、色界的、不系属的[心中],受蕴……乃至……识蕴;以及舍、一切色与无为界——这些法不与舍俱行。

1286Katame dhammā na upekkhāsahagatā? Na upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, upekkhā ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na upekkhāsahagatā.
1287已对照

一千二百八十七、哪些法是欲界的?以下至无间地狱为边际,以上把他化自在天诸天摄于其内,凡在这中间、于此处行、摄属于此处的蕴、界、处,色、受、想、诸行、识——这些法是欲界的。

1287Katame dhammā kāmāvacarā? Heṭṭhato avicinirayaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito paranimmitavasavattī deve [paranimmitavasavattideve (sī. ka.)] anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātu āyatanā, rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ime dhammā kāmāvacarā.
1288已对照

一千二百八十八、哪些法是非欲界的?色界的、无色界的、不系属的——这些法是非欲界的。

1288Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā.
1289已对照

一千二百八十九、哪些法是色界的?以下至梵天界为边际,以上把色究竟天诸天摄于其内,凡在这中间、于此处行、摄属于此处的,或已入定者的、或已投生者的、或现法乐住者的心与心所诸法——这些法是色界的。

1289Katame dhammā rūpāvacarā? Heṭṭhato brahmalokaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito akaniṭṭhe deve [akaniṭṭhadeve (sī. ka.)] anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa [diṭṭhadhammasukhavihārassa (ka.)] vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā rūpāvacarā.
1290已对照

一千二百九十、哪些法是非色界的?欲界的、无色界的、不系属的——这些法是非色界的。

1290Katame dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā.
1291已对照

一千二百九十一、哪些法是无色界的?以下至趣往空无边处的诸天为边际,以上把趣往非想非非想处的诸天摄于其内,凡在这中间、于此处行、摄属于此处的,或已入定者的、或已投生者的、或现法乐住者的心与心所诸法——这些法是无色界的。

1291Katame dhammā arūpāvacarā? Heṭṭhato ākāsānañcāyatanupage deve pariyantaṃ karitvā, uparito nevasaññānāsaññāyatanupage deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā arūpāvacarā.
1292已对照

一千二百九十二、哪些法是非无色界的?欲界的、色界的、不系属的——这些法是非无色界的。

1292Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā.
1293已对照

一千二百九十三、哪些法是系属的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是系属的。

1293Katame dhammā pariyāpannā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pariyāpannā.
1294已对照

一千二百九十四、哪些法是不系属的?诸道与诸道果,以及无为界——这些法是不系属的。

1294Katame dhammā apariyāpannā? Maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā apariyāpannā.
1295已对照

一千二百九十五、哪些法是导向出离的?不系属的四道——这些法是导向出离的。

1295Katame dhammā niyyānikā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyyānikā.
1296已对照

一千二百九十六、哪些法是不导向出离的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是不导向出离的。

1296Katame dhammā aniyyānikā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyyānikā.
1297已对照

一千二百九十七、哪些法是决定的?五无间业,以及凡决定的邪见,不系属的四道——这些法是决定的。

1297Katame dhammā niyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhi niyatā, cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyatā.
1298已对照

一千二百九十八、哪些法是不决定的?除了那些法,其余的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是不决定的。

1298Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā.
1299已对照

一千二百九十九、哪些法是有上的?有漏的善、不善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的——色蕴……乃至……识蕴——这些法是有上的。

1299Katame dhammā sauttarā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sauttarā.
1300已对照

一千三百、哪些法是无上的?不系属的诸道与诸道果,以及无为界——这些法是无上的。

1300Katame dhammā anuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anuttarā.
1301已对照

一千三百零一、哪些法是有诤的?三不善根——贪、瞋、痴;以及与它们同处的诸烦恼,与它们相应的受蕴……乃至……识蕴,由它们等起的身业、语业、意业——这些法是有诤的。

1301Katame dhammā saraṇā? Tīṇi akusalamūlāni lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saraṇā.
1302已对照

一千三百零二、哪些法是无诤的?善、无记诸法——欲界的、色界的、无色界的、不系属的——受蕴……乃至……识蕴;以及一切色与无为界——这些法是无诤的。

1302Katame dhammā araṇā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā araṇā.
1303已对照

阿毗达摩二法。

经部二法概说

一千三百零三、哪些法是明分的?与明相应的诸法——这些法是明分的。

1303Katame dhammā vijjābhāgino? Vijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā vijjābhāgino.
1304已对照

一千三百零四、哪些法是无明分的?与无明相应的诸法——这些法是无明分的。

1304Katame dhammā avijjābhāgino? Avijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā avijjābhāgino.
1305已对照

一千三百零五、哪些法是如电的?下三圣道中的慧——这些法是如电的。

1305Katame dhammā vijjūpamā? Heṭṭhimesu tīsu ariyamaggesu paññā – ime dhammā vijjūpamā.
1306已对照

一千三百零六、哪些法是如金刚的?最上的阿罗汉道中的慧——这些法是如金刚的。

1306Katame dhammā vajirūpamā? Upariṭṭhime arahattamagge paññā – ime dhammā vajirūpamā.
1307已对照

一千三百零七、哪些法是愚人的?无惭与无愧——这些法是愚人的。一切不善法也是愚人的。

1307Katame dhammā bālā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā bālā. Sabbepi akusalā dhammā bālā.
1308已对照

一千三百零八、哪些法是智者的?惭与愧——这些法是智者的。一切善法也是智者的。

1308Katame dhammā paṇḍitā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā paṇḍitā. Sabbepi kusalā dhammā paṇḍitā.
1309已对照

一千三百零九、哪些法是黑的?无惭与无愧——这些法是黑的。一切不善法也是黑的。

1309Katame dhammā kaṇhā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā kaṇhā. Sabbepi akusalā dhammā kaṇhā.
1310已对照

一千三百一十、哪些法是白的?惭与愧——这些法是白的。一切善法也是白的。

1310Katame dhammā sukkā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā sukkā? Sabbepi kusalā dhammā sukkā.
1311已对照

一千三百一十一、哪些法是令热恼的?身恶行、语恶行、意恶行——这些法是令热恼的。一切不善法也是令热恼的。

1311Katame dhammā tapanīyā? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – ime dhammā tapanīyā. Sabbepi akusalā dhammā tapanīyā.
1312已对照

一千三百一十二、哪些法是不令热恼的?身善行、语善行、意善行——这些法是不令热恼的。一切善法也是不令热恼的。

1312Katame dhammā atapanīyā? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – ime dhammā atapanīyā. Sabbepi kusalā dhammā atapanīyā.
1313已对照

一千三百一十三、哪些法是增语?凡对那些那些法[所立]的称谓、名称、施设、言说、名、名业、名号、词说、文、说——这些法是增语。一切法都是增语之路。

1313Katame dhammā adhivacanā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā adhivacanā. Sabbeva dhammā adhivacanapathā.
1314已对照

一千三百一十四、哪些法是词说?凡对那些那些法[所立]的称谓、名称、施设、言说、名、名业、名号、词说、文、说——这些法是词说。一切法都是词说之路。

1314Katame dhammā nirutti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā nirutti. Sabbeva dhammā niruttipathā.
1315已对照

一千三百一十五、哪些法是施设?凡对那些那些法[所立]的称谓、名称、施设、言说、名、名业、名号、词说、文、说——这些法是施设。一切法都是施设之路。

1315Katame dhammā paññatti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā paññatti. Sabbeva dhammā paññattipathā.
1316已对照

一千三百一十六、此中什么是名?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴,以及无为界——这称为名。

1316Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – idaṃ vuccati nāmaṃ.
1317已对照

一千三百一十七、此中什么是色?四大种,以及依四大种而有的色——这称为色。

1317Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati rūpaṃ.
1318已对照

一千三百一十八、此中什么是无明?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为无明。

1318Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjā.
1319已对照

一千三百一十九、此中什么是有爱?凡于诸有的有欲……乃至……有耽著——这称为有爱。

1319Tattha katamā bhavataṇhā? Yo bhavesu bhavachando…pe… bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavataṇhā.
1320已对照

一千三百二十、此中什么是有见?“我与世间将会存在”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为有见。

1320Tattha katamā bhavadiṭṭhi? Bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati bhavadiṭṭhi.
1321已对照

一千三百二十一、此中什么是无有见?“我与世间将不会存在”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为无有见。

1321Tattha katamā vibhavadiṭṭhi? Na bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati vibhavadiṭṭhi.
1322已对照

一千三百二十二、此中什么是常见?“我与世间是常恒的”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为常见。

1322Tattha katamā sassatadiṭṭhi? Sassato attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sassatadiṭṭhi.
1323已对照

一千三百二十三、此中什么是断见?“我与世间将断灭”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为断见。

1323Tattha katamā ucchedadiṭṭhi? Ucchijjissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati ucchedadiṭṭhi.
1324已对照

一千三百二十四、此中什么是有边见?“我与世间是有边的”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为有边见。

1324Tattha katamā antavā diṭṭhi? Antavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati antavā diṭṭhi.
1325已对照

一千三百二十五、此中什么是无边见?“我与世间是无边的”——凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为无边见。

1325Tattha katamā anantavā diṭṭhi? Anantavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati anantavā diṭṭhi.
1326已对照

一千三百二十六、此中什么是随前际见?凡缘于前际而生起的见、见执……乃至……颠倒执——这称为随前际见。

1326Tattha katamā pubbantānudiṭṭhi? Pubbantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati pubbantānudiṭṭhi.
1327已对照

一千三百二十七、此中什么是随后际见?凡缘于后际而生起的见、见执……乃至……颠倒执——这称为随后际见。

1327Tattha katamā aparantānudiṭṭhi? Aparantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati aparantānudiṭṭhi.
1328已对照

一千三百二十八、此中什么是无惭?凡不惭,对应当惭[的事]不惭,对诸恶不善法的进入不惭——这称为无惭。

1328Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ.
1329已对照

一千三百二十九、此中什么是无愧?凡不愧,对应当愧[的事]不愧,对诸恶不善法的进入不愧——这称为无愧。

1329Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ.
1330已对照

一千三百三十、此中什么是惭?凡惭,对应当惭[的事]而惭,对诸恶不善法的进入而惭——这称为惭。

1330Tattha katamā hirī? Yaṃ hirīyati hiriyitabbena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ vuccati hirī.
1331已对照

一千三百三十一、此中什么是愧?凡愧,对应当愧[的事]而愧,对诸恶不善法的进入而愧——这称为愧。

1331Tattha katamaṃ ottappaṃ? Yaṃ ottappati ottappitabbena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ottappaṃ.
1332已对照

一千三百三十二、此中什么是难受劝性?于如法之[语]被说时的难受劝之行、难受劝之态、难受劝性、执持乖违性、乐于对立性、不尊重、不尊重性、不恭敬性、不顺从性——这称为难受劝性。

1332Tattha katamā dovacassatā? Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṃ dovacassiyaṃ dovacassatā vippaṭikūlaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādaratā agāravatā appaṭissavatā – ayaṃ vuccati dovacassatā.
1333已对照

一千三百三十三、此中什么是恶友性?那些无信、破戒、少闻、悭吝、恶慧的人,凡对他们的亲近、常亲近、共亲近、依附、共依附、归附、共归附、倾向于彼——这称为恶友性。

1333Tattha katamā pāpamittatā? Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati pāpamittatā.
1334已对照

一千三百三十四、此中什么是易受劝性?于如法之[语]被说时的易受劝之行、易受劝之态、易受劝性、执持不乖违性、不乐于对立性、恭敬性、尊重、尊重性、顺从性——这称为易受劝性。

1334Tattha katamā sovacassatā? Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṃ sovacassiyaṃ sovacassatā appaṭikūlaggāhitā avipaccanīkasātatā sagāravatā sādariyaṃ sādaratā sappaṭissavatā – ayaṃ vuccati sovacassatā.
1335已对照

一千三百三十五、此中什么是善友性?那些有信、持戒、多闻、有施舍、有慧的人,凡对他们的亲近、常亲近、共亲近、依附、共依附、归附、共归附、倾向于彼——这称为善友性。

1335Tattha katamā kalyāṇamittatā? Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati kalyāṇamittatā.
1336已对照

一千三百三十六、此中什么是犯[戒]善巧?五犯聚也是犯,七犯聚也是犯。凡对那些犯的犯[戒]善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为犯[戒]善巧。

1336Tattha katamā āpattikusalatā? Pañcapi āpattikkhandhā āpattiyo, sattapi āpattikkhandhā āpattiyo. Yā tāsaṃ āpattīnaṃ āpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattikusalatā.
1337已对照

一千三百三十七、此中什么是出罪善巧?凡从那些犯出罪的善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为出罪善巧。

1337Tattha katamā āpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi āpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattivuṭṭhānakusalatā.
1338已对照

一千三百三十八、此中什么是等至善巧?有有寻有伺的等至,有无寻唯伺的等至,有无寻无伺的等至。凡对那些等至的等至善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为等至善巧。

1338Tattha katamā samāpattikusalatā? Atthi savitakkasavicārā samāpatti, atthi avitakkavicāramattā samāpatti, atthi avitakkaavicārā samāpatti. Yā tāsaṃ samāpattīnaṃ samāpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattikusalatā.
1339已对照

一千三百三十九、此中什么是出等至善巧?凡从那些等至出[定]的善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为出等至善巧。

1339Tattha katamā samāpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi samāpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattivuṭṭhānakusalatā.
1340已对照

一千三百四十、此中什么是界善巧?十八界——眼界、色界、眼识界,耳界、声界、耳识界,鼻界、香界、鼻识界,舌界、味界、舌识界,身界、触界、身识界,意界、法界、意识界。凡对那些界的界善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为界善巧。

1340Tattha katamā dhātukusalatā? Aṭṭhārasa dhātuyo cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu. Yā tāsaṃ dhātūnaṃ dhātukusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati dhātukusalatā.
1341已对照

一千三百四十一、此中什么是作意善巧?凡对那些界的作意善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为作意善巧。

1341Tattha katamā manasikārakusalatā? Yā tāsaṃ dhātūnaṃ manasikārakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati manasikārakusalatā.
1342已对照

一千三百四十二、此中什么是处善巧?十二处——眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。凡对那些处的处善巧、慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为处善巧。

1342Tattha katamā āyatanakusalatā? Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Yā tesaṃ āyatanānaṃ āyatanakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āyatanakusalatā.
1343已对照

一千三百四十三、此中什么是缘起善巧?以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。凡于此的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为缘起善巧。

1343Tattha katamā paṭiccasamuppādakusalatā? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati paṭiccasamuppādakusalatā.
1344已对照

一千三百四十四、此中什么是是处善巧?凡那些法是那些法生起的因、缘,那便是“是处”;凡于此的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为是处善巧。

1344Tattha katamā ṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ hetū paccayā uppādāya [upādāya (sī. ka.)] taṃ taṃ ṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ṭhānakusalatā.
1345已对照

一千三百四十五、此中什么是非处善巧?凡那些法不是那些法生起的因、不是缘,那便是“非处”;凡于此的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为非处善巧。

1345Tattha katamā aṭṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ na hetū na paccayā uppādāya taṃ taṃ aṭṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati aṭṭhānakusalatā.
1346已对照

一千三百四十六、此中什么是正直?凡正直性、不歪曲性、不偏曲性、不弯曲性——这称为正直。

1346Tattha katamo ajjavo? Yā ajjavatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ vuccati ajjavo.
1347已对照

一千三百四十七、此中什么是柔软?凡柔软性、柔软之态、不粗硬性、不坚硬性、谦下心性——这称为柔软。

1347Tattha katamo maddavo? Yā mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā nīcacittatā – ayaṃ vuccati maddavo.
1348已对照

一千三百四十八、此中什么是忍耐?凡忍、忍性、忍受性、不暴戾、不粗言、心的满意——这称为忍耐。

1348Tattha katamā khanti? Yā khanti khamanatā adhivāsanatā acaṇḍikkaṃ anasuropo attamanatā cittassa – ayaṃ vuccati khanti.
1349已对照

一千三百四十九、此中什么是柔和?凡身的不逾越、语的不逾越、身语的不逾越——这称为柔和。一切戒的防护也是柔和。

1349Tattha katamaṃ soraccaṃ? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – idaṃ vuccati soraccaṃ. Sabbopi sīlasaṃvaro soraccaṃ.
1350已对照

一千三百五十、此中什么是和蔼语?凡那有瘤节的、粗糙的、于他人辛辣的、触犯他人的、近于忿的、不能导致定的语言,舍断这样的语言之后,凡那无瑕、悦耳、可爱、沁入人心、文雅、为众人所喜、为众人所意的语言,是说这样语言者;凡于此的柔软语性、和顺语性、不粗恶语性——这称为和蔼语。

1350Tattha katamaṃ sākhalyaṃ? Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ pahāya yā sā vācā neḷā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti; yā tattha saṇhavācatā sakhilavācatā apharusavācatā – idaṃ vuccati sākhalyaṃ.
1351已对照

一千三百五十一、此中什么是亲厚?有两种亲厚——财物亲厚与法亲厚。在此,有人以财物亲厚或以法亲厚而成为作亲厚者——这称为亲厚。

1351Tattha katamo paṭisanthāro? Dve paṭisanthārā – āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca. Idhekacco paṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā – ayaṃ vuccati paṭisanthāro.
1352已对照

一千三百五十二、此中什么是于诸根不守护根门?在此,有人以眼见色后,取于相,取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,[而]他不为防护它而行道,不守护眼根,不致力于眼根的律仪。以耳闻声后……乃至……以鼻嗅香后……乃至……以舌尝味后……乃至……以身触所触后……乃至……以意识知法后,取于相,取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,[而]他不为防护它而行道,不守护意根,不致力于意根的律仪。凡对这六根的不守护、不保护、不护卫、不律仪——这称为于诸根不守护根门。

1352Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṃ, manindriye na saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā.
1353已对照

一千三百五十三、此中什么是于食不知量?在此,有人不省思、不如理地摄取食物,为嬉游、为骄慢、为装饰、为庄严。凡于此的不知足、不知量、不省思于食——这称为于食不知量。

1353Tattha katamā bhojane amattaññutā? Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya. Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā.
1354已对照

一千三百五十四、此中什么是于诸根守护根门?在此,有人以眼见色后,不取于相,不取随相。若不守护眼根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……乃至……以鼻嗅香后……乃至……以舌尝味后……乃至……以身触所触后……乃至……以意识知法后,不取于相,不取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。凡对这六根的守护、保护、护卫、律仪——这称为于诸根守护根门。

1354Tattha katamā indriyesu guttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti na anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ gutti gopanā ārakkho saṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu guttadvāratā.
1355已对照

一千三百五十五、此中什么是于食知量?在此,有人如理省思后摄取食物:“不为嬉游,不为骄慢,不为装饰,不为庄严,只是为了这身体的住立、维持,为了止息伤害,为了资助梵行;我将如此消除旧受,也不令新受生起;我将得以维生、无过,并且安乐而住。”凡于此的知足、知量、省思于食——这称为于食知量。

1355Tattha katamā bhojane mattaññutā? Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti. Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane mattaññutā.
1356已对照

一千三百五十六、此中什么是失念?凡无念、不随念、不忆念、无念、不忆持性、不任持性、漂浮性、忘失性——这称为失念。

1356Tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ? Yā asati ananussati appaṭissati asati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā – idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ.
1357已对照

一千三百五十七、此中什么是不正知?凡无智、不见……乃至……无明门闩、痴不善根——这称为不正知。

1357Tattha katamaṃ asampajaññaṃ? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati asampajaññaṃ.
1358已对照

一千三百五十八、此中什么是念?凡念、随念、忆念、念、忆持性、任持性、不漂浮性、不忘失性、念、念根、念力、正念——这称为念。

1358Tattha katamā sati? Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammusanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ vuccati sati.
1359已对照

一千三百五十九、此中什么是正知?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为正知。

1359Tattha katamaṃ sampajaññaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati sampajaññaṃ.
1360已对照

一千三百六十、此中什么是省思力?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为省思力。

1360Tattha katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati paṭisaṅkhānabalaṃ.
1361已对照

一千三百六十一、此中什么是修习力?凡对诸善法的习行、修习、多作——这称为修习力。七觉支即是修习力。

1361Tattha katamaṃ bhāvanābalaṃ? Yā kusalānaṃ dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ – idaṃ vuccati bhāvanābalaṃ. Sattapi bojjhaṅgā bhāvanābalaṃ.
1362已对照

一千三百六十二、此中什么是止?凡心的住立……乃至……正定——这称为止。

1362Tattha katamo samatho? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati samatho.
1363已对照

一千三百六十三、此中什么是观?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为观。

1363Tattha katamā vipassanā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati vipassanā.
1364已对照

一千三百六十四、此中什么是止之相?凡心的住立……乃至……正定——这称为止之相。

1364Tattha katamaṃ samathanimittaṃ? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati samathanimittaṃ.
1365已对照

一千三百六十五、此中什么是策励之相?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为策励之相。

1365Tattha katamaṃ paggāhanimittaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati paggāhanimittaṃ.
1366已对照

一千三百六十六、此中什么是策励?凡心的精进发勤……乃至……正精进——这称为策励。

1366Tattha katamo paggāho? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati paggāho.
1367已对照

一千三百六十七、此中什么是不散乱?凡心的住立……乃至……正定——这称为不散乱。

1367Tattha katamo avikkhepo? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati avikkhepo.
1368已对照

一千三百六十八、此中什么是戒的失坏?凡身的逾越、语的逾越、身语的逾越——这称为戒的失坏。一切恶戒也是戒的失坏。

1368Tattha katamā sīlavipatti? Yo kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavipatti. Sabbampi dussilyaṃ sīlavipatti.
1369已对照

一千三百六十九、此中什么是见的失坏?“没有布施,没有供养,没有祭祀;没有善作、恶作之业的果与异熟;没有此世,没有他世;没有母,没有父;没有化生的众生;世间没有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。”凡如是形相的见、见执……乃至……颠倒执——这称为见的失坏。一切邪见也是见的失坏。

1369Tattha katamā diṭṭhivipatti? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhivipatti. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.
1370已对照

一千三百七十、此中什么是戒的具足?凡身的不逾越、语的不逾越、身语的不逾越——这称为戒的具足。一切戒的防护也是戒的具足。

1370Tattha katamā sīlasampadā? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlasampadā. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlasampadā.
1371已对照

一千三百七十一、此中什么是见的具足?“有布施,有供养,有祭祀;有善作、恶作之业的果与异熟;有此世,有他世;有母,有父;有化生的众生;世间有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。”凡如是形相的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为见的具足。一切正见也是见的具足。

1371Tattha katamā diṭṭhisampadā? Atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati diṭṭhisampadā. Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā.
1372已对照

一千三百七十二、此中什么是戒清净?凡身的不逾越、语的不逾越、身语的不逾越——这称为戒清净。一切戒的防护也是戒清净。

1372Tattha katamā sīlavisuddhi? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavisuddhi. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlavisuddhi.
1373已对照

一千三百七十三、此中什么是见清净?业自作智、随顺谛智、具道者之智、具果者之智。

1373Tattha katamā diṭṭhivisuddhi? Kammassakatañāṇaṃ saccānulomikañāṇaṃ maggasamaṅgissa ñāṇaṃ phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1374已对照

一千三百七十四、“见清净”者:凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见。

1374Diṭṭhivisuddhikho panāti – yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
1375已对照

一千三百七十五、“以及依如是见者的精勤”者:凡心的精进发勤……乃至……正精进。

1375Yathādiṭṭhissa ca padhānanti – yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo.
1376已对照

一千三百七十六、“悚惧”者:生怖、老怖、病怖、死怖。“应悚惧处”者:生、老、病、死。

1376Saṃvegoti – jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ. Saṃvejaniyaṃ [saṃvejanīyaṃ (sī.)] ṭhānanti – jāti jarā byādhi maraṇaṃ.
1377已对照

一千三百七十七、“以及已悚惧者的如理精勤”者:在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。

1377Saṃviggassa ca yoniso padhānanti – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
1378已对照

一千三百七十八、“于诸善法的不知足”者:凡对诸善法的修习不知足者[想要]更多[善法]的欲求。

1378Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesūti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā.
1379已对照

一千三百七十九、“以及于精勤的不退缩”者:凡对诸善法的修习恭敬而作、恒常而作、不止而作、不退缩而住、不放下欲性、不放下轭性、习行、修习、多作。

1379Appaṭivānitā ca padhānasminti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya sakkaccakiriyatā sātaccakiriyatā aṭṭhitakiriyatā anolīnavuttitā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ.
1380已对照

一千三百八十、“明”者:三明——宿住随念智是明,众生死生智是明,诸漏尽智是明。

1380Vijjāti – tisso vijjā – pubbenivāsānussati ñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā.
1381已对照

一千三百八十一、“解脱”者:两种解脱——心的胜解与涅槃。

1381Vimuttīti – dve vimuttiyo – cittassa [cittassa ca (sī. syā.)] adhimutti, nibbānañca.
1382已对照

一千三百八十二、“尽智”者:具道者之智。

1382Khaye ñāṇanti – maggasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1383已对照

一千三百八十三、“无生智”者:具果者之智。

1383Anuppāde ñāṇanti – phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.
已对照

概说品终。