快乐巴利palinanda.cc

双论·界双论 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 4. Dhātuyamakaṃ 1. Paṇṇattivāro (Ka) uddeso

本经目录界双论终。

1已对照

礼敬那位世尊、阿罗汉、正等正觉者

四、界双论

一、施设分

(甲)总说

一、十八界——眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界(rūpadhātu)、声界、香界、味界、触界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意界、意识界、法界。

1Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, sotadhātu, ghānadhātu, jivhādhātu, kāyadhātu, rūpadhātu, saddadhātu, gandhadhātu, rasadhātu, phoṭṭhabbadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu.
2已对照

一、句清净分

(甲)顺

二、(甲)眼是眼界吗?

(乙)眼界是眼吗?

(甲)耳是耳界吗?

(乙)耳界是耳吗?……乃至……

(甲)眼识是眼识界吗?

(乙)眼识界是眼识吗?……乃至……

(甲)意是意界吗?

(乙)意界是意吗?

(甲)意识是意识界吗?

(乙)意识界是意识吗?

(甲)法是法界吗?

(乙)法界是法吗?

2(Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) cakkhudhātu cakkhu? (Ka) sotaṃ sotadhātu? (Kha) sotadhātu sotaṃ?…Pe… (Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātu? (Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇaṃ?…Pe… (Ka) mano manodhātu? (Kha) manodhātu mano? (Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātu? (Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇaṃ? (Ka) dhammo dhammadhātu? (Kha) dhammadhātu dhammo?
3已对照

(乙)逆

三、(甲)非眼是非眼界吗?

(乙)非眼界是非眼吗?

(甲)非耳是非耳界吗?

(乙)非耳界是非耳吗?……乃至……

(甲)非眼识是非眼识界吗?

(乙)非眼识界是非眼识吗?……乃至……

(甲)非意是非意界吗?

(乙)非意界是非意吗?

(甲)非意识是非意识界吗?

(乙)非意识界是非意识吗?

(甲)非法是非法界吗?

(乙)非法界是非法吗?

3(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na cakkhudhātu na cakkhu? (Ka) na sotaṃ na sotadhātu? (Kha) na sotadhātu na sotaṃ?…Pe… (Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātu? (Kha) na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇaṃ?…Pe… (Ka) na mano na manodhātu? (Kha) na manodhātu na mano? (Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātu? (Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇaṃ? (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhammadhātu na dhammo?
4已对照

二、句清净根轮分

(甲)顺

四、(甲)眼是眼界吗?

(乙)界是耳界吗?……乃至……

(甲)眼是眼界吗?

(乙)界是法界吗?

(如在处双论中结成了轮,在此也应同样结成轮。)

4(Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) dhātū [dhātu (sī. ka.) aññehi yamakehi saṃsanditabbaṃ] sotadhātu?…Pe… (Ka) cakkhu cakkhudhātu? (Kha) dhātū dhammadhātu? (Yathā āyatanayamake cakkaṃ bandhitaṃ evamidha cakkaṃ bandhitabbaṃ.)
5已对照

(乙)逆

五、(甲)非眼是非眼界吗?

(乙)非界是非耳界吗?

(甲)非眼是非眼界吗?

(乙)非界是非鼻界吗?……乃至……

(甲)非眼是非眼界吗?

(乙)非界是非法界吗?……乃至……

(甲)非法是非法界吗?

(乙)非界是非眼界吗?……乃至……

(甲)非法是非法界吗?

(乙)非界是非意识界吗?(应结成轮。)

5(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na sotadhātu? (Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na ghānadhātu?…Pe… (Ka) na cakkhu na cakkhudhātu? (Kha) na dhātū na dhammadhātu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhātū na cakkhudhātu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhammadhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇadhātu? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
6已对照

三、纯界分

(甲)顺

六、(甲)眼是界吗?

(乙)界是眼吗?

(甲)耳是界吗?

(乙)界是耳吗?

鼻是界吗?……乃至……舌是界吗?……身是界吗?……色是界吗?……声是界吗?……香是界吗?……味是界吗?……触是界吗?……

(甲)眼识是界吗?

(乙)界是眼识吗?

(甲)耳识是界吗?

(乙)界是耳识吗?

……鼻识吗?……乃至……舌识吗?……身识吗?

(甲)意是界吗?

(乙)界是意吗?

(甲)意识是界吗?

(乙)界是意识吗?

(甲)法是界吗?

(乙)界是法吗?

6(Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū cakkhu? (Ka) sotaṃ dhātu? (Kha) dhātū sotaṃ? Ghānaṃ dhātu?…Pe… jivhā dhātu?… Kāyo dhātu?… Rūpaṃ dhātu?… Saddo dhātu?… Gandho dhātu?… Raso dhātu?… Phoṭṭhabbo dhātu?… (Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū cakkhuviññāṇaṃ? (Ka) sotaviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū sotaviññāṇaṃ? … Ghānaviññāṇaṃ?…Pe… jivhāviññāṇaṃ?… Kāyaviññāṇaṃ? (Ka) mano dhātu? (Kha) dhātū mano? (Ka) manoviññāṇaṃ dhātu? (Kha) dhātū manoviññāṇaṃ? (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū dhammo?
7已对照

(乙)逆

七、(甲)非眼是非界吗?

(乙)非界是非眼吗?

(甲)非耳是非界吗?

(乙)非界是非耳吗?

……非鼻吗?……非舌吗?……非身吗?……非色吗?……非声吗?……非香吗?……非味吗?……非触吗?

(甲)非眼识是非界吗?

(乙)非界是非眼识吗?

……非耳识吗?……乃至……非鼻识吗?……非舌识吗?

(甲)非身识是非界吗?

(乙)非界是非身识吗?

(甲)非意是非界吗?

(乙)非界是非意吗?

(甲)非意识是非界吗?

(乙)非界是非意识吗?

(甲)非法是非界吗?

(乙)非界是非法吗?

7(Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhu? (Ka) na sotaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na sotaṃ? … Na ghānaṃ?… Na jivhā?… Na kāyo?… Na rūpaṃ? … Na saddo?… Na gandho?… Na raso?… Na phoṭṭhabbo? (Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhuviññāṇaṃ? … Na sotaviññāṇaṃ?…Pe… na ghānaviññāṇaṃ?… Na jivhāviññāṇaṃ? (Ka) na kāyaviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na kāyaviññāṇaṃ? (Ka) na mano na dhātu? (Kha) na dhātū na mano? (Ka) na manoviññāṇaṃ na dhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ? (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na dhammo?
8已对照

四、纯界根轮分

(甲)顺

八、(甲)眼是界吗?

(乙)界是耳吗?……乃至……

(甲)眼是界吗?

(乙)界是法吗?……乃至……

(甲)法是界吗?

(乙)界是眼吗?……乃至……

(甲)法是界吗?

(乙)界是意识吗?(应结成轮。)

8(Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū sotaṃ?…Pe… (Ka) cakkhu dhātu? (Kha) dhātū dhammo?…Pe… (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū cakkhu?…Pe… (Ka) dhammo dhātu? (Kha) dhātū manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
9已对照

(乙)逆

九、(甲)非眼是非界吗?

(乙)非界是非耳吗?

(甲)非眼是非界吗?

(乙)非界是非鼻吗?……乃至……。

(甲)非眼是非界吗?

(乙)非界是非法吗?……乃至……

(甲)非法是非界吗?

(乙)非界是非眼吗?……乃至……

(甲)非法是非界吗?

(乙)非界是非意识吗?(应结成轮。)

9(Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na sotaṃ? (Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na ghānaṃ?…Pe…. (Ka) na cakkhu na dhātu? (Kha) na dhātū na dhammo?…Pe… (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na cakkhu?…Pe… (Ka) na dhammo na dhātu? (Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
10已对照

施设总说分。

(乙)解说

一、句清净分

(甲)顺

十、(甲)眼是眼界吗?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。

(乙)眼界是眼吗?是的。

(甲)耳是耳界吗?

天耳、渴爱之流是“耳”(sota),不是耳界。耳界既是耳,也是耳界。

(乙)耳界是耳吗?是的。

(甲)鼻是鼻界吗?是的。

(乙)鼻界是鼻吗?是的。(舌也与鼻界相同。)

(甲)身是身界吗?

除了身界,其余的身[是身],不是身界。身界既是身,也是身界。

(乙)身界是身吗?是的。

(甲)色是色界吗?

除了色界,其余的色[是色],不是色界。色界既是色,也是色界。

(乙)色界是色吗?是的。(声与鼻相同。)

(甲)香是香界吗?

戒香、定香、慧香是香,不是香界。香界既是香,也是香界。

(乙)香界是香吗?是的。

(甲)味是味界吗?

义味、法味、解脱味是味,不是味界。味界既是味,也是味界。

(乙)味界是味吗?是的。(触与鼻相同。)

(甲)眼识是眼识界吗?是的。

(乙)眼识界是眼识吗?是的。

耳识……乃至……鼻识……舌识……身识……。

(甲)意是意界吗?

除了意界,其余的意[是意],不是意界。意界既是意,也是意界。

(乙)意界是意吗?是的。

(甲)意识是意识界吗?是的。

(乙)意识界是意识吗?是的。

(甲)法是法界吗?

除了法界,其余的法[是法],不是法界。法界既是法,也是法界。

(乙)法界是法吗?是的。

10(Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. (Kha) cakkhudhātu cakkhūti? Āmantā. (Ka) sotaṃ sotadhātūti? Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ sotaṃ, na sotadhātu. Sotadhātu sotañceva sotadhātu ca. (Kha) sotadhātu sotanti? Āmantā. (Ka) ghānaṃ ghānadhātūti? Āmantā. (Kha) ghānadhātu ghānanti? Āmantā. (Jivhāpi ghānadhātusadisā). (Ka) kāyo kāyadhātūti? Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso kāyo [avaseso kāyo kāyo (syā.)], na kāyadhātu. Kāyadhātu kāyo ceva kāyadhātu ca. (Kha) kāyadhātu kāyoti? Āmantā. (Ka) rūpaṃ rūpadhātūti? Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ rūpaṃ, na rūpadhātu. Rūpadhātu rūpañceva rūpadhātu ca. (Kha) rūpadhātu rūpanti? Āmantā. (Saddo ghānasadiso). (Ka) gandho gandhadhātūti? Sīlagandho samādhigandho paññāgandho gandho, na gandhadhātu. Gandhadhātu gandho ceva gandhadhātu ca. (Kha) gandhadhātu gandhoti? Āmantā. (Ka) raso rasadhātūti? Attharaso dhammaraso vimuttiraso raso, na rasadhātu. Rasadhātu raso ceva rasadhātu ca. (Kha) rasadhātu rasoti? Āmantā. (Phoṭṭhabbo ghānasadiso). (Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇanti? Āmantā. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) mano manodhātūti? Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso mano, na manodhātu. Manodhātu mano ceva manodhātu ca. (Kha) manodhātu manoti? Āmantā. (Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇanti? Āmantā. (Ka) dhammo dhammadhātūti? Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso dhammo, na dhammadhātu. Dhammadhātu dhammo ceva dhammadhātu ca. (Kha) dhammadhātu dhammoti? Āmantā.
11已对照

(乙)逆

十一、(甲)非眼是非眼界吗?是的。

(乙)非眼界是非眼吗?

天眼、慧眼不是眼界,是眼。除了眼与眼界,其余的既不是眼,也不是眼界。

(甲)非耳是非耳界吗?是的。

(乙)非耳界是非耳吗?

天耳、渴爱之流不是耳界,是“耳”。除了耳与耳界,其余的既不是耳,也不是耳界。

(甲)非鼻是非鼻界吗?是的。

(乙)非鼻界是非鼻吗?是的。

非舌……(略说;两边都是“是的”)。

(甲)非身是非身界吗?是的。

(乙)非身界是非身吗?

除了身界,其余的不是身界,是身。除了身与身界,其余的既不是身,也不是身界。

(甲)非色是非色界吗?是的。

(乙)非色界是非色吗?

除了色界,其余的不是色界,是色。除了色与色界,其余的既不是色,也不是色界。

非声……乃至……非香是非香界吗?是的。

非香界是非香吗?

戒香、定香、慧香不是香界,是香。除了香与香界,其余的既不是香,也不是香界。

(甲)非味是非味界吗?是的。

(乙)非味界是非味吗?

义味、法味、解脱味不是味界,是味。除了味与味界,其余的既不是味,也不是味界。

非触……乃至……非眼识是非眼识界吗?是的。

非眼识界是非眼识吗?是的。

非耳识……乃至……非鼻识……非舌识……非身识……。

(甲)非意是非意界吗?是的。

(乙)非意界是非意吗?

除了意界,其余的不是意界,是意。除了意与意界,其余的既不是意,也不是意界。

(甲)非意识是非意识界吗?是的。

(乙)非意识界是非意识吗?是的。

(甲)非法是非法界吗?是的。

(乙)非法界是非法吗?

除了法界,其余的不是法界,是法。除了法与法界,其余的既不是法,也不是法界。

11(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. (Kha) na cakkhudhātu na cakkhūti? Dibbacakkhu paññācakkhu na cakkhudhātu, cakkhu. Cakkhuñca cakkhudhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva cakkhu na ca cakkhudhātu. (Ka) na sotaṃ na sotadhātūti? Āmantā. (Kha) na sotadhātu na sotanti? Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ na sotadhātu, sotaṃ. Sotañca sotadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva sotaṃ na ca sotadhātu. (Ka) na ghānaṃ na ghānadhātūti? Āmantā. (Kha) na ghānadhātu na ghānanti? Āmantā. Na jivhā… (saṃkhittaṃ [yaṃ saṃkhittaṃ (syā.)], ubhato āmantā). (Ka) na kāyo na kāyadhātūti? Āmantā. (Kha) na kāyadhātu na kāyoti? Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na kāyadhātu, kāyo. Kāyañca kāyadhātuñca ṭhapetvā avaseso [avaseso kāyo (syā.)] na ceva kāyo na ca kāyadhātu. (Ka) na rūpaṃ na rūpadhātūti? Āmantā. (Kha) na rūpadhātu na rūpanti? Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ na rūpadhātu, rūpaṃ. Rūpañca rūpadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva rūpaṃ na ca rūpadhātu. Na saddo…pe… na gandho na gandhadhātūti? Āmantā. Na gandhadhātu na gandhoti? Sīlagandho samādhigandho paññāgandho na gandhadhātu, gandho. Gandhañca gandhadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva gandho na ca gandhadhātu. (Ka) na raso na rasadhātūti? Āmantā. (Kha) na rasadhātu na rasoti? Attharaso dhammaraso vimuttiraso na rasadhātu, raso. Rasañca rasadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva raso na ca rasadhātu. Na phoṭṭhabbo…pe… na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā. Na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇanti? Āmantā. Na sotaviññāṇaṃ…pe… na ghānaviññāṇaṃ… na jivhāviññāṇaṃ… na kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) na mano na manodhātūti? Āmantā. (Kha) na manodhātu na manoti? Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso na manodhātu, mano. Manañca manodhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva mano na ca manodhātu. (Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇanti? Āmantā. (Ka) na dhammo na dhammadhātūti? Āmantā. (Kha) na dhammadhātu na dhammoti? Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na dhammadhātu, dhammo. Dhammañca dhammadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva dhammo na ca dhammadhātu.
12已对照

二、句清净根轮分

(甲)顺

十二、(甲)眼是眼界吗?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。

(乙)界是耳界吗?

耳界既是界,也是耳界。其余的界不是耳界。

(甲)眼是眼界吗?

天眼、慧眼是眼,不是眼界。眼界既是眼,也是眼界。界是鼻界……乃至……界是法界吗?

法界既是界,也是法界。其余的界不是法界。

(如处双论中的施设,界双论中的施设也是这样。应结成轮。)

12(Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. (Kha) dhātū sotadhātūti? Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū [avasesā dhātū dhātū (syā.)] na sotadhātu. (Ka) cakkhu cakkhudhātūti? Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu. (Yathā āyatanayamake paṇṇatti evaṃ dhātuyamakepi paṇṇatti. Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
13已对照

(乙)逆

十三、(甲)非眼是非眼界吗?是的。

(乙)非界是非耳界吗?是的。

非眼是非眼界吗?是的。

非界是非鼻界……乃至……非界是非法界吗?是的。

(应结成轮,两边与其余的全都是“是的”。)

13(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā. Na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā. Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ, sabbe āmantā ubhatopi sesepi).
14已对照

三、纯界分

(甲)顺

十四、(甲)眼是界吗?是的。

(乙)界是眼界吗?

眼界既是界,也是眼界。其余的界不是眼界。

耳是界吗?是的。

鼻……乃至……舌……身……色……声……香……味……触……。

(甲)眼识是界吗?是的。

(乙)界是眼识界吗?

眼识界既是界,也是眼识界。其余的界不是眼识界。耳识……乃至……鼻识……舌识……身识……。

(甲)意是界吗?是的。

(乙)界是意界吗?

意界既是界,也是意界。其余的界不是意界。

(甲)意识是界吗?是的。

(乙)界是意识界吗?

意识界既是界,也是意识界。其余的界不是意识界。

(甲)法是界吗?是的。

(乙)界是法界吗?

法界既是界,也是法界。其余的界不是法界。

14(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū cakkhudhātūti? Cakkhudhātu dhātu ceva cakkhudhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhudhātu. Sotaṃ dhātūti? Āmantā. Ghānaṃ…pe… jivhā… kāyo… rūpaṃ… saddo… gandho… raso… phoṭṭhabbo…. (Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū cakkhuviññāṇadhātūti? Cakkhuviññāṇadhātu dhātu ceva cakkhuviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhuviññāṇadhātu. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ…. (Ka) mano dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū manodhātūti? Manodhātu dhātu ceva manodhātu ca. Avasesā dhātū na manodhātu. (Ka) manoviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū manoviññāṇadhātūti? Manoviññāṇadhātu dhātu ceva manoviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na manoviññāṇadhātu. (Ka) dhammo dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu.
15已对照

(乙)逆

十五、(甲)非眼是非界吗?

除了眼,其余的界不是眼,是界。除了眼与界,其余的既不是眼,也不是界。

(乙)非界是非眼吗?是的。

非耳是非界吗?

除了耳……乃至……除了鼻……乃至……除了舌……乃至……。

(甲)非身是非界吗?是的。

(乙)非界是非身界吗?是的。

非色是非界吗?

除了色……乃至……声……香……味……触……眼识……乃至……除了意识……乃至……。

(甲)非法是非界吗?是的。

(乙)非界是非法界吗?是的。

15(Ka) na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātū. (Kha) na dhātū na cakkhūti? Āmantā. Na sotaṃ na dhātūti? Sotaṃ ṭhapetvā…pe… ghānaṃ ṭhapetvā…pe… jivha ṭhapetvā…pe…. (Ka) na kāyo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na kāyadhātūti? Āmantā. Na rūpaṃ na dhātūti? Rūpaṃ ṭhapetvā…pe… saddaṃ… gandhaṃ… rasaṃ… phoṭṭhabbaṃ… cakkhuviññāṇaṃ…pe… manoviññāṇaṃ ṭhapetvā…pe…. (Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā.
16已对照

四、纯界根轮分

(甲)顺

十六、(甲)眼是界吗?是的。

(乙)界是耳界吗?

耳界既是界,也是耳界。其余的界不是耳界。

眼是界吗?是的。

界是鼻界……乃至……界是法界吗?

法界既是界,也是法界。其余的界不是法界。(应结成轮。)

16(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā. (Kha) dhātū sotadhātūti? Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū na sotadhātu. Cakkhu dhātūti? Āmantā. Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti? Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
17已对照

(乙)逆

十七、(甲)非眼是非界吗?

除了眼,其余的界不是眼界。除了眼与界,其余的既不是眼,也不是界。

(乙)非界是非耳界吗?是的。

非眼是非界吗?

除了眼,其余的界不是眼,是界。除了眼与界,其余的既不是眼,也不是界。非界是非鼻界……乃至……非界是非法界吗?是的。

(甲)非法是非界吗?是的。

(乙)非界是非眼界吗?是的。

非法是非界吗?是的。

非界是非耳界……乃至……非界是非意识界吗?是的。(应结成轮。)

(如处双论的施设,界双论的施设也应同样详说。)

17(Ka) na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhudhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu. (Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā. Na cakkhu na dhātūti? Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhu ca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu. Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā. (Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā. (Kha) na dhātū na cakkhudhātūti? Āmantā. Na dhammo na dhātūti? Āmantā. Na dhātū na sotadhātu…pe… na dhātū na manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ). (Yathā āyatanayamakassa paṇṇatti evaṃ dhātuyamakassa paṇṇatti vitthāretabbā)
18已对照

施设解说分。

二、转起分 一、生分

(一)现在分

(甲)顺·人

十八、(甲)凡谁的眼界生起,他的耳界生起吗?

有眼而无耳者投生时,他们的眼界生起,而他们的耳界不生起。有眼且有耳者投生时,他们的眼界生起,耳界也生起。

(乙)或者,凡谁的耳界生起,他的眼界生起吗?

有耳而无眼者投生时,他们的耳界生起,而他们的眼界不生起。有耳且有眼者投生时,他们的耳界生起,眼界也生起。

(甲)凡谁的眼界生起,他的鼻界生起吗?

有眼而无鼻者投生时,他们的眼界生起,而他们的鼻界不生起。有眼且有鼻者投生时,他们的眼界生起,鼻界也生起。

(乙)或者,凡谁的鼻界生起,他的眼界生起吗?

有鼻而无眼者投生时,他们的鼻界生起,而他们的眼界不生起。有鼻且有眼者投生时,他们的鼻界生起,眼界也生起。

(甲)凡谁的眼界生起,他的色界生起吗?是的。

(乙)或者,凡谁的色界生起,他的眼界生起吗?

有色而无眼者投生时,他们的色界生起,而他们的眼界不生起。有眼者投生时,他们的色界生起,眼界也生起。

(甲)凡谁的眼界生起,他的意识界生起吗?是的。

(乙)或者,凡谁的意识界生起,他的眼界生起吗?

有心而无眼者投生时,他们的意识界生起,而他们的眼界不生起。有眼者投生时,他们的意识界生起,眼界也生起。

(甲)凡谁的眼界生起,他的法界生起吗?是的。

(乙)或者,凡谁的法界生起,他的眼界生起吗?

无眼者投生时,他们的法界生起,而他们的眼界不生起。有眼者投生时,他们的法界生起,眼界也生起。

(如处双论已作分别,界双论也应同样分别,应作得相同。)

18(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa sotadhātu uppajjatīti? Sacakkhukānaṃ asotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ sotadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ sasotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati sotadhātu ca uppajjati. (Kha) yassa vā pana sotadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sasotakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sasotakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa ghānadhātu uppajjatīti? Sacakkhukānaṃ aghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ ghānadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ saghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati ghānadhātu ca uppajjati. (Kha) yassa vā pana ghānadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Saghānakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Saghānakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa rūpadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana rūpadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sarūpakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa manoviññāṇadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana manoviññāṇadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Sacittakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa dhammadhātu uppajjatīti? Āmantā. (Kha) yassa vā pana dhammadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti? Acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati. (Yathā āyatanayamakaṃ vibhattaṃ evaṃ dhātuyamakampi vibhajitabbaṃ, sadisaṃ kātabbaṃ).
19已对照

三、遍知分

十九、凡遍知眼界者,他遍知耳界吗?是的。……乃至……(界双论以略说而圆满)。

19Yo cakkhudhātuṃ parijānāti so sotadhātuṃ parijānātīti? Āmantā.…Pe… (dhātuyamakaṃ paripuṇṇaṃ peyyālena).
已对照

界双论终。