快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 十集·生闻品 Jāṇussoṇivaggo

本经目录(十七)二、生闻品一、婆罗门下降经二、圣下降经三、僧迦罗婆经四、此岸经五、第一非法经六、第二非法经七、第三非法经八、业因缘经九、回避经十、纯陀经十一、生闻经生闻品第二。

已对照

(十七)二、生闻品

(17) 2. Jāṇussoṇivaggo
已对照

一、婆罗门下降经

1. Brāhmaṇapaccorohaṇīsuttaṃ
167已对照

一百六十七、而那时,生闻婆罗门正值布萨日,洗了头,穿着一对新的亚麻衣,手持一把湿吉祥草,站在离世尊不远的一旁。

167. Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya bhagavato avidūre ekamantaṃ ṭhito hoti.
PTS 5.250已对照

世尊看见生闻婆罗门正值布萨日,洗了头,穿着一对新的亚麻衣,手持一把湿吉祥草,站在一旁。看见之后,对生闻婆罗门这样说:“婆罗门,你为什么正值布萨日,洗了头,穿着一对新的亚麻衣,手持一把湿吉祥草,站在一旁呢?今天婆罗门家族有什么[事]呢?”“乔达摩尊师,今天婆罗门家族有下降。”

Addasā kho bhagavā jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ tadahuposathe sīsaṃnhātaṃ navaṃ khomayugaṃ nivatthaṃ allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, brāhmaṇa, tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhito? Kiṃ nvajja brāhmaṇakulassā’’ti? ‘‘Paccorohaṇī, bho gotama, ajja brāhmaṇakulassā’’ti.
已对照

“婆罗门,那么婆罗门们依何[理由]、如何有下降呢?”“乔达摩尊师,在此,婆罗门们正值布萨日,洗了头,穿着一对新的亚麻衣,以湿牛粪涂抹地面,铺上青绿的吉祥草,在沙堆与事火堂之间安置卧处。他们在那一夜中三次起身,合掌礼敬火:‘我们向尊师下降,我们向尊师下降。’并以大量的熟酥、油、生酥使火饱足。那一夜过后,又以上妙的嚼食、啖食使婆罗门们饱足。乔达摩尊师,婆罗门们的下降就是这样的。”

‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, brāhmaṇā tadahuposathe sīsaṃnhātā navaṃ khomayugaṃ nivatthā allena gomayena pathaviṃ opuñjitvā haritehi kusehi pattharitvā antarā ca velaṃ antarā ca agyāgāraṃ seyyaṃ kappenti. Te taṃ rattiṃ tikkhattuṃ paccuṭṭhāya pañjalikā aggiṃ namassanti – ‘paccorohāma bhavantaṃ, paccorohāma bhavanta’nti. Bahukena ca sappitelanavanītena aggiṃ santappenti. Tassā ca rattiyā accayena paṇītena khādanīyena bhojanīyena brāhmaṇe santappenti. Evaṃ, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti.
缅 3.460已对照

“婆罗门,婆罗门们的下降是一种,而在圣者之律中的下降是另一种。”“乔达摩尊师,那么在圣者之律中,依何[理由]、如何有下降呢?善哉!愿乔达摩尊师为我宣说在圣者之律中如何有下降的法。”

‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.
已对照

“那么,婆罗门,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊师。”生闻婆罗门应诺了世尊。世尊这样说——

‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
已对照

“婆罗门,在此,圣弟子这样思察:‘杀生确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断杀生,从杀生下降。

‘‘Idha, brāhmaṇa, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘pāṇātipātassa kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ ti. So iti paṭisaṅkhāya pāṇātipātaṃ pajahati; pāṇātipātā paccorohati.
已对照

……‘不与取确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断不与取,从不与取下降。

…Adinnādānassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya adinnādānaṃ pajahati; adinnādānā paccorohati.
已对照

……‘欲邪行确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断欲邪行,从欲邪行下降。

…Kāmesumicchācārassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya kāmesumicchācāraṃ pajahati; kāmesumicchācārā paccorohati.
PTS 5.251已对照

……‘虚妄语确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断虚妄语,从虚妄语下降。

…Musāvādassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya musāvādaṃ pajahati; musāvādā paccorohati.
已对照

……‘离间语确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断离间语,从离间语下降。

…Pisuṇāya vācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya pisuṇaṃ vācaṃ pajahati; pisuṇāya vācāya paccorohati.
已对照

……‘粗恶语确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断粗恶语,从粗恶语下降。

…Pharusāya vācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya pharusaṃ vācaṃ pajahati; pharusāya vācāya paccorohati.
已对照

……‘杂秽语确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断杂秽语,从杂秽语下降。

…Samphappalāpassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya samphappalāpaṃ pajahati; samphappalāpā paccorohati.
缅 3.461已对照

……‘贪欲确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断贪欲,从贪欲下降。

…Abhijjhāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya abhijjhaṃ pajahati; abhijjhāya paccorohati.
已对照

……‘瞋恚确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断瞋恚,从瞋恚下降。

…Byāpādassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya byāpādaṃ pajahati; byāpādā paccorohati.
已对照

……‘邪见确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断邪见,从邪见下降。婆罗门,在圣者之律中就是这样有下降的。”

…Micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati. Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.
已对照

“乔达摩尊师,婆罗门们的下降是一种,而在圣者之律中的下降是另一种。乔达摩尊师,婆罗门们的下降,不值这圣者之律中下降的十六分之一。奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第一[经]。

‘‘Aññathā kho, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti. Imissā, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇiyā brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、圣下降经

2. Ariyapaccorohaṇīsuttaṃ
168PTS 5.252缅 3.462已对照

一百六十八、“诸比丘,我要为你们说圣的下降。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

“诸比丘,什么是圣的下降呢?诸比丘,在此,圣弟子这样思察:‘杀生确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断杀生,从杀生下降。

……‘不与取确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断不与取,从不与取下降。

……‘欲邪行确实有恶的异熟……乃至……从欲邪行下降。

……‘虚妄语确实有恶的异熟……乃至……从虚妄语下降。

……‘离间语确实有恶的异熟……乃至……从离间语下降。

……‘粗恶语确实有恶的异熟……乃至……从粗恶语下降。

……‘杂秽语确实有恶的异熟……乃至……从杂秽语下降。

……‘贪欲确实有恶的异熟……乃至……从贪欲下降。

……‘瞋恚确实有恶的异熟……乃至……从瞋恚下降。

“诸比丘,什么是圣的下降呢?诸比丘,在此,圣弟子这样思察:‘邪见确实于现法与来世都有恶的异熟。’他这样省思之后,舍断邪见,从邪见下降。诸比丘,这称为圣的下降。”第二[经]。

168. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, paccorohaṇiṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘pāṇātipātassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya pāṇātipātaṃ pajahati; pāṇātipātā paccorohati.
… ‘Adinnādānassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya adinnādānaṃ pajahati; adinnādānā paccorohati.
… ‘Kāmesumicchācārassa kho pāpako vipāko…pe… kāmesumicchācārā paccorohati.
… ‘Musāvādassa kho pāpako vipāko…pe… musāvādā paccorohati.
… ‘Pisuṇāya vācāya kho pāpako vipāko…pe… pisuṇāya vācāya paccorohati.
… ‘Pharusāya vācāya kho pāpako vipāko…pe… pharusāya vācāya paccorohati.
… ‘Samphappalāpassa kho pāpako vipāko…pe… samphappalāpā paccorohati.
… ‘Abhijjhāya kho pāpako vipāko…pe… abhijjhāya paccorohati.
… ‘Byāpādassa kho pāpako vipāko…pe… byāpādā paccorohati.
‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、僧迦罗婆经

3. Saṅgāravasuttaṃ
169已对照

一百六十九、那时,僧迦罗婆婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的僧迦罗婆婆罗门对世尊这样说——

169. [a. ni. 10.117] Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,什么是此岸,什么是彼岸呢?”“婆罗门,杀生是此岸,离杀生是彼岸。婆罗门,不与取是此岸,离不与取是彼岸。欲邪行是此岸,离欲邪行是彼岸。虚妄语是此岸,离虚妄语是彼岸。离间语是此岸,离离间语是彼岸。粗恶语是此岸,离粗恶语是彼岸。杂秽语是此岸,离杂秽语是彼岸。贪欲是此岸,无贪欲是彼岸。瞋恚是此岸,无瞋恚是彼岸。邪见是此岸,正见是彼岸。婆罗门,这是此岸,这是彼岸。

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīra’’nti? ‘‘Pāṇātipāto kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, pāṇātipātā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Adinnādānaṃ kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, adinnādānā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Kāmesumicchācāro orimaṃ tīraṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Musāvādo orimaṃ tīraṃ, musāvādā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pisuṇā vācā orimaṃ tīraṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pharusā vācā orimaṃ tīraṃ, pharusāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Samphappalāpo orimaṃ tīraṃ, samphappalāpā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Abhijjhā orimaṃ tīraṃ, anabhijjhā pārimaṃ tīraṃ. Byāpādo orimaṃ tīraṃ, abyāpādo pārimaṃ tīraṃ. Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ. Idaṃ kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.
PTS 5.253缅 3.463已对照

“于诸人中,那些趣向彼岸的人是少数;

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
已对照

而其余这些人众,只是沿着岸奔跑。

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
已对照

“而凡于善说的法中随法而行者,

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
已对照

那些人将到彼岸,[渡过]极难渡的死[王]领域。

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
已对照

“智者舍断黑法之后,应修习白[法];

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
已对照

缘于从家[至]无家,于那难以喜乐的远离中,

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
已对照

“舍弃诸欲、无所有的[他],应于那里希求喜乐;

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
已对照

智者应净化自己,[离于]心的诸垢染。

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
已对照

“凡于诸正觉支中,心已被正确地善加修习者,

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
已对照

凡无执取而乐于执取之舍遣者,

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
已对照

漏已尽、具光辉的他们,于世间已般涅槃。”第三[经]。

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. tatiyaṃ;
已对照

四、此岸经

4. Orimasuttaṃ
170已对照

一百七十、“诸比丘,我要为你们说此岸与彼岸。你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是此岸,什么是彼岸呢?诸比丘,杀生是此岸,离杀生是彼岸。不与取是此岸,离不与取是彼岸。欲邪行是此岸,离欲邪行是彼岸。虚妄语是此岸,离虚妄语是彼岸。离间语是此岸,离离间语是彼岸。粗恶语是此岸,离粗恶语是彼岸。杂秽语是此岸,离杂秽语是彼岸。贪欲是此岸,无贪欲是彼岸。瞋恚是此岸,无瞋恚是彼岸。邪见是此岸,正见是彼岸。诸比丘,这是此岸,这是彼岸。

170. ‘‘Orimañca, bhikkhave, tīraṃ desessāmi pārimañca tīraṃ. Taṃ suṇātha…pe… katamañca, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, katamañca pārimaṃ tīraṃ? Pāṇātipāto, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, pāṇātipātā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Adinnādānaṃ orimaṃ tīraṃ, adinnādānā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Kāmesumicchācāro orimaṃ tīraṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Musāvādo orimaṃ tīraṃ, musāvādā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pisuṇā vācā orimaṃ tīraṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pharusā vācā orimaṃ tīraṃ, pharusāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Samphappalāpo orimaṃ tīraṃ, samphappalāpā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Abhijjhā orimaṃ tīraṃ, anabhijjhā pārimaṃ tīraṃ. Byāpādo orimaṃ tīraṃ, abyāpādo pārimaṃ tīraṃ. Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.
PTS 5.254已对照

“于诸人中,那些趣向彼岸的人是少数;

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
已对照

而其余这些人众,只是沿着岸奔跑。

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
已对照

“而凡于善说的法中随法而行者,

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
已对照

那些人将到彼岸,[渡过]极难渡的死[王]领域。

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
缅 3.464已对照

“智者舍断黑法之后,应修习白[法];

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
已对照

缘于从家[至]无家,于那难以喜乐的远离中,

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
已对照

“舍弃诸欲、无所有的[他],应于那里希求喜乐;

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
已对照

智者应净化自己,[离于]心的诸垢染。

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
已对照

“凡于诸正觉支中,心已被正确地善加修习者,

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
已对照

凡无执取而乐于执取之舍遣者,

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
已对照

漏已尽、具光辉的他们,于世间已般涅槃。”第四[经]。

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. catutthaṃ;
已对照

五、第一非法经

5. Paṭhamaadhammasuttaṃ
171已对照

一百七十一、“诸比丘,应了知非法与无利益,应了知法与利益。了知了非法与无利益、了知了法与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。

171. [a. ni. 10.113] ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是非法与无利益呢?杀生、不与取、欲邪行、虚妄语、离间语、粗恶语、杂秽语、贪欲、瞋恚、邪见——诸比丘,这称为非法与无利益。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo ca anattho ca? Pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhammo ca anattho ca.
已对照

“诸比丘,什么是法与利益呢?离杀生、离不与取、离欲邪行、离虚妄语、离离间语、离粗恶语、离杂秽语、无贪欲、无瞋恚、正见——诸比丘,这称为法与利益。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dhammo ca attho ca? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dhammo ca attho ca.
已对照

“‘诸比丘,应了知非法与无利益,应了知法与利益。了知了非法与无利益、了知了法与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。’——这样所说的,就是就这个而说的。”第五[经]。

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二非法经

6. Dutiyaadhammasuttaṃ
172PTS 5.255缅 3.465已对照

一百七十二、“诸比丘,应了知非法与法,应了知无利益与利益。了知了非法与法、了知了无利益与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。”世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

172. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
已对照

那时,世尊离去不久,那些比丘这样想:“贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——‘诸比丘,应了知非法与法,应了知无利益与利益。了知了非法与法、了知了无利益与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。’这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?
已对照

那时,那些比丘又这样想:“这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延询问这一义呢?具寿大迦旃延怎样为我们解答,我们便将那样受持[它]。”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ puccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti.
已对照

那时,那些比丘便往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,与具寿大迦旃延互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对具寿大迦旃延这样说:

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ –
PTS 5.256已对照

“贤友迦旃延,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——‘诸比丘,应了知非法与法,应了知无利益与利益。了知了非法与法、了知了无利益与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。’

‘‘Idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti.
缅 3.466已对照

“贤友,世尊离去不久,我们这样想:‘贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——“诸比丘,非法……乃至……应那样行道。”这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?’

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca, bhikkhave…pe… tathā paṭipajjitabbanti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?
已对照

“贤友,我们又这样想:‘这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延请问这一义呢?具寿大迦旃延怎样为我们解答,我们便将那样受持[它]。’愿具寿大迦旃延详解[之]。”

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti. Vibhajatu āyasmā mahākaccāno’’ti.
PTS 5.257已对照

“贤友们,犹如有人求心材、寻心材,为遍求心材而行,来到一棵立着的、有心材的大树前,却越过[树]根、越过[树]干,以为应在枝叶间求心材。诸具寿这[所作]也正是这样的[情形]——在导师现前时,你们越过了那位世尊,却以为应向我们请问这一义。贤友们,因为那位世尊知而知、见而见,是成为眼者、成为智者、成为法者、成为梵者、能说者、能宣说者、义之引导者、不死之施与者、法主、如来。而那时正是你们应往世尊本人[之处]去、请问这一义的时候。世尊怎样为你们解答,你们便应那样受持[它]。”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāraṃ gavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya. Evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (sī.), maññeyyātha (ka.)]. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ tumhe bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
已对照

“贤友迦旃延,确实如此,世尊知而知、见而见,是成为眼者、成为智者、成为法者、成为梵者、能说者、能宣说者、义之引导者、不死之施与者、法主、如来。而那时也正是我们应往世尊本人[之处]去、请问这一义的时候。世尊怎样为我们解答,我们便应那样受持[它]。然而具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。愿具寿大迦旃延不以为难而详解[之]。”

‘‘Addhā, āvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ mayaṃ bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ karitvā’’ti.
缅 3.467已对照

“那么,贤友们,你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,贤友。”那些比丘应诺具寿大迦旃延。于是具寿大迦旃延这样说——

‘‘Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Athāyasmā mahākaccāno etadavoca –
已对照

“贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——‘诸比丘,应了知非法……乃至……应那样行道。’

‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti.
已对照

“贤友们,什么是非法,什么是法呢?什么是无利益,什么是利益呢?“贤友们,杀生是非法,离杀生是法;凡是以杀生为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离杀生为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Katamo, cāvuso, adhammo; katamo ca dhammo? Katamo ca anattho, katamo ca attho? ‘‘Pāṇātipāto, āvuso, adhammo; pāṇātipātā veramaṇī dhammo; ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pāṇātipātā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
PTS 5.258已对照

“贤友们,不与取是非法,离不与取是法;凡是以不与取为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离不与取为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Adinnādānaṃ, āvuso, adhammo; adinnādānā veramaṇī dhammo; ye ca adinnādānapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; adinnādānā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,欲邪行是非法,离欲邪行是法;凡是以欲邪行为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离欲邪行为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Kāmesumicchācāro, āvuso, adhammo; kāmesumicchācārā veramaṇī dhammo; ye ca kāmesumicchācārapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; kāmesumicchācārā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,虚妄语是非法,离虚妄语是法;凡是以虚妄语为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离虚妄语为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Musāvādo, āvuso, adhammo; musāvādā veramaṇī dhammo; ye ca musāvādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; musāvādā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,离间语是非法,离离间语是法;凡是以离间语为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离离间语为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Pisuṇā vācā, āvuso, adhammo; pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo; ye ca pisuṇāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pisuṇāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
缅 3.468已对照

“贤友们,粗恶语是非法,离粗恶语是法;凡是以粗恶语为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离粗恶语为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Pharusā vācā, āvuso, adhammo; pharusāya vācāya veramaṇī dhammo; ye ca pharusāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pharusāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,杂秽语是非法,离杂秽语是法;凡是以杂秽语为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离杂秽语为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Samphappalāpo, āvuso, adhammo; samphappalāpā veramaṇī dhammo; ye ca samphappalāpapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; samphappalāpā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,贪欲是非法,无贪欲是法;凡是以贪欲为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以无贪欲为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Abhijjhā, āvuso, adhammo; anabhijjhā dhammo; ye ca abhijjhāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; anabhijjhāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,瞋恚是非法,无瞋恚是法;凡是以瞋恚为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以无瞋恚为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Byāpādo, āvuso, adhammo; abyāpādo dhammo; ye ca byāpādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; abyāpādapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“贤友们,邪见是非法,正见是法;凡是以邪见为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以正见为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Micchādiṭṭhi, āvuso, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
PTS 5.259已对照

“‘贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——诸比丘,应了知非法……乃至……应那样行道。’贤友们,对这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,我便是这样详解其义的。而贤友们,你们若愿意,可往世尊本人[之处]去,请问这一义。世尊怎样为我们解答,你们便应那样受持[它]。”

‘‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti. Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe, āvuso, bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā no bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
缅 3.469已对照

“是的,贤友。”那些比丘欢喜、随喜具寿大迦旃延所说,便从座起,往世尊[之处]去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
已对照

“尊者,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——‘诸比丘,应了知非法……乃至……应那样行道。’

‘‘Yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti.
已对照

“尊者,世尊离去不久,我们这样想:‘贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——“诸比丘,应了知非法……乃至……应那样行道。”这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?’

‘‘Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?
PTS 5.260已对照

“尊者,我们又这样想:‘这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延请问这一义呢?具寿大迦旃延怎样为我们解答,我们便将那样受持[它]。’

‘‘Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti.
已对照

“尊者,于是我们便往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延询问了这一义。尊者,具寿大迦旃延以这些字、这些句、这些文为我们善详解了[其]义。”

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimhā; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ apucchimhā. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi akkharehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhatto’’ti.
已对照

“善哉,善哉,诸比丘!诸比丘,大迦旃延是贤智者;诸比丘,大迦旃延是大慧者。诸比丘,你们若来到我[这里],向我请问这一义,我也会正像大迦旃延所解答的那样解答它。这正是它的义。你们便应这样受持[它]。”第六[经]。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave! Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno. Mahāpañño, bhikkhave, mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi cetaṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso ceva tassa attho. Evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第三非法经

7. Tatiyaadhammasuttaṃ
173缅 3.470已对照

一百七十三、“诸比丘,应了知非法与法,应了知无利益与利益。了知了非法与法、了知了无利益与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。

173. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是非法,什么是法;什么是无利益,什么是利益呢?诸比丘,杀生是非法,离杀生是法;凡是以杀生为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以离杀生为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo, katamo ca dhammo; katamo ca anattho, katamo ca attho? Pāṇātipāto, bhikkhave, adhammo; pāṇātipātā veramaṇī dhammo; ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pāṇātipātā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
PTS 5.261已对照

“诸比丘,不与取是非法,离不与取是法……诸比丘,欲邪行是非法,离欲邪行是法……诸比丘,虚妄语是非法,离虚妄语是法……诸比丘,离间语是非法,离离间语是法……诸比丘,粗恶语是非法,离粗恶语是法……诸比丘,杂秽语是非法,离杂秽语是法……诸比丘,贪欲是非法,无贪欲是法……诸比丘,瞋恚是非法,无瞋恚是法……。

‘‘Adinnādānaṃ, bhikkhave, adhammo; adinnādānā veramaṇī dhammo… kāmesumicchācāro, bhikkhave, adhammo; kāmesumicchācārā veramaṇī dhammo… musāvādo, bhikkhave, adhammo; musāvādā veramaṇī dhammo… pisuṇā vācā, bhikkhave, adhammo; pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo… pharusā vācā, bhikkhave, adhammo; pharusāya vācāya veramaṇī dhammo… samphappalāpo, bhikkhave, adhammo; samphappalāpā veramaṇī dhammo… abhijjhā, bhikkhave, adhammo; anabhijjhā dhammo… byāpādo, bhikkhave, adhammo; abyāpādo dhammo….
已对照

“诸比丘,邪见是非法,正见是法;凡是以邪见为缘而生起的种种恶不善法,这是无利益;以正见为缘,种种善法达到修习的圆满,这是利益。

‘‘Micchādiṭṭhi, bhikkhave, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.
已对照

“‘诸比丘,应了知非法与法,应了知无利益与利益。了知了非法与法、了知了无利益与利益之后,应如法所是、如利益所是那样行道。’——这样所说的,就是就这个而说的。”第七[经]。

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、业因缘经

8. Kammanidānasuttaṃ
174已对照

一百七十四、“诸比丘,我说杀生也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

174. ‘‘Pāṇātipātampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
缅 3.471已对照

“诸比丘,我说不与取也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Adinnādānampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说欲邪行也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Kāmesumicchācārampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说虚妄语也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Musāvādampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说离间语也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Pisuṇavācampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说粗恶语也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Pharusavācampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说杂秽语也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Samphappalāpampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
PTS 5.262已对照

“诸比丘,我说贪欲也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Abhijjhampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说瞋恚也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。

‘‘Byāpādampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.
已对照

“诸比丘,我说邪见也有三种——以贪为因的、以瞋为因的、以痴为因的。诸比丘,如是,贪是业因缘的根源,瞋是业因缘的根源,痴是业因缘的根源。由贪的灭尽而有业因缘的尽灭,由瞋的灭尽而有业因缘的尽灭,由痴的灭尽而有业因缘的尽灭。”第八[经]。

‘‘Micchādiṭṭhimpāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi. Iti kho, bhikkhave, lobho kammanidānasambhavo, doso kammanidānasambhavo, moho kammanidānasambhavo. Lobhakkhayā kammanidānasaṅkhayo, dosakkhayā kammanidānasaṅkhayo, mohakkhayā kammanidānasaṅkhayo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、回避经

9. Parikkamanasuttaṃ
175缅 3.472已对照

一百七十五、“诸比丘,此法是有回避的,此法不是无回避的。诸比丘,此法怎样是有回避的,此法[怎样]不是无回避的呢?诸比丘,于杀生者,离杀生是回避。诸比丘,于取不与者,离不与取是回避。诸比丘,于欲邪行者,离欲邪行是回避。诸比丘,于虚妄语者,离虚妄语是回避。诸比丘,于离间语者,离离间语是回避。诸比丘,于粗恶语者,离粗恶语是回避。诸比丘,于杂秽语者,离杂秽语是回避。诸比丘,于贪欲者,无贪欲是回避。诸比丘,于瞋心者,无瞋恚是回避。诸比丘,于邪见者,正见是回避。诸比丘,此法就是这样有回避的,此法不是无回避的。”第九[经]。

175. ‘‘Saparikkamano ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano. Kathañca, bhikkhave, saparikkamano ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano? Pāṇātipātissa, bhikkhave, pāṇātipātā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Adinnādāyissa, bhikkhave, adinnādānā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Kāmesumicchācārissa, bhikkhave, kāmesumicchācārā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Musāvādissa, bhikkhave, musāvādā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Pisuṇavācassa, bhikkhave, pisuṇāya vācāya veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Pharusavācassa, bhikkhave, pharusāya vācāya veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Samphappalāpissa, bhikkhave, samphappalāpā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Abhijjhālussa, bhikkhave, anabhijjhā parikkamanaṃ hoti. Byāpannacittassa [byāpādassa (sī. pī. ka.), byāpannassa (syā.)], bhikkhave, abyāpādo parikkamanaṃ hoti. Micchādiṭṭhissa, bhikkhave, sammādiṭṭhi parikkamanaṃ hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, saparikkamano ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、纯陀经

10. Cundasuttaṃ
176PTS 5.263缅 3.473已对照

一百七十六、如是我闻——一时,世尊住在波婆铁匠之子纯陀的芒果林。那时,铁匠之子纯陀(Cunda kammāraputta)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的铁匠之子纯陀这样说——“纯陀,你认可谁的净洁(soceyya)呢?”“尊者,西地的(pacchābhūmakā)婆罗门——持水瓶者(kamaṇḍalukā)、戴水苔花鬘者(sevālamālikā)、事火者(aggiparicārikā)、入水者(udakorohakā)——施设净洁;我认可他们的净洁。”

“纯陀,那么西地的婆罗门——持水瓶者、戴水苔花鬘者、事火者、入水者——依何[理由]、如何施设净洁呢?”“尊者,在此,西地的婆罗门是持水瓶者、戴水苔花鬘者、事火者、入水者。他们这样劝导弟子:‘来吧,喂,人啊,你一早从卧床起身时,就要触摸地面;如果不触摸地面,就要触摸湿牛粪;如果不触摸湿牛粪,就要触摸青草;如果不触摸青草,就要奉事火;如果不奉事火,就要合掌礼拜太阳;如果不合掌礼拜太阳,就要以傍晚为第三次而入水。’尊者,西地的婆罗门——持水瓶者、戴水苔花鬘者、事火者、入水者——就是这样施设净洁的;我认可他们的净洁。”

“纯陀,西地的婆罗门——持水瓶者、戴水苔花鬘者、事火者、入水者——以一种方式施设净洁,而在圣者之律中,则以另一种方式而有净洁。”“尊者,那么在圣者之律中,依何[理由]、如何而有净洁呢?善哉!尊者,愿世尊为我宣说在圣者之律中如何而有净洁的法。”

“那么,纯陀,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”铁匠之子纯陀应诺了世尊。世尊这样说——

“纯陀,以身而有的不净洁是三种,以语而有的不净洁是四种,以意而有的不净洁是三种。

“纯陀,以身而有的不净洁如何是三种呢?“纯陀,在此,有人是杀生者——凶暴、血手,耽于打击杀害,于一切众生生命无悲悯。

“他是取不与者:凡属他人之物、[即]他人的财物资具,置于村中或置于林野,他都以盗心取那未与之物。

“他是欲邪行者:凡是母护女(māturakkhitā)、父护女、父母护女、兄护女、姊护女、亲族护女、氏族护女、法护女、有夫者(sasāmikā)、有罚女(saparidaṇḍā),甚至只以花环相围者——他于这样的[女人]行邪行。纯陀,以身而有的不净洁就是这三种。

“纯陀,以语而有的不净洁如何是四种呢?纯陀,在此,有人是虚妄语者:在会堂中、或在众中、或在亲族中间、或在行会(pūga)中间、或在王家中间,被带去而被问为证——‘喂,人啊,你知道什么就说什么’,他不知却说‘我知’,知却说‘我不知’,不见却说‘我见’,见却说‘我不见’。如是,或为自己、或为他人、或为些许财利之故,他明知而说妄语。

“他是离间语者:从这里听到便去那里说以离间这些人,或从那里听到便来这里说以离间那些人。他就这样是和合者的离间者、分裂者的助长者,乐于分党,喜于分党,欣于分党,是说能成就分党之语者。

“他是粗恶语者:凡是有瘤节的、粗糙的、于他人辛辣的、触犯他人的、近于忿的、不能导致定的语言,他便是说这样语言者。

“他是杂秽语者:是不应时而说者、说不真实者、说无义者、说非法者、说非律者;他是说不值得藏于心中之语者,[所说]不应时、无依据、无分限、不具足义利。纯陀,以语而有的不净洁就是这四种。

“纯陀,以意而有的不净洁如何是三种呢?纯陀,在此,有人是贪欲者(abhijjhālu):凡属他人之物、[即]他人的财物资具,他都贪求它——‘啊,愿他人之物成为我的!’

“他是心已坏损者(byāpannacitto)、意思惟染污者——‘愿这些众生被杀、被缚、被断绝、被毁灭,或者愿他们不存在!’

“他是邪见者、有颠倒之见者——‘没有布施,没有供养(yiṭṭha),没有祭祀(huta);没有善作、恶作之业的果与异熟(vipāka);没有此世,没有他世;没有母,没有父;没有化生的众生(opapātika);世间没有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。’纯陀,以意而有的不净洁就是这三种。

“纯陀,这就是十种不善业道。纯陀,具足这十种不善业道者,一早从卧床起身时,即使触摸地面,也唯是不净的;即使不触摸地面,也唯是不净的。

“即使触摸湿牛粪,也唯是不净的;即使不触摸湿牛粪,也唯是不净的。

“即使触摸青草,也唯是不净的;即使不触摸青草,也唯是不净的。

“即使奉事火,也唯是不净的;即使不奉事火,也唯是不净的。

“即使合掌礼拜太阳,也唯是不净的;即使不合掌礼拜太阳,也唯是不净的。

“即使以傍晚为第三次而入水,也唯是不净的;即使不以傍晚为第三次而入水,也唯是不净的。这是什么缘故呢?纯陀,这十种不善业道唯是不净的,也是令[人]不净的。

“纯陀,而正是以具足这十种不善业道为因,地狱显现,畜生胎显现,饿鬼界显现,或者其他任何恶趣[显现]。

“纯陀,以身而有的净洁是三种,以语而有的净洁是四种,以意而有的净洁是三种。

“纯陀,以身而有的净洁如何是三种呢?纯陀,在此,有人舍断杀生,远离杀生,放下棍棒,放下刀剑,有惭愧,具同情心,怀着利益、悲悯一切众生生命之心而住。

“他舍断不与取,远离不与取:凡属他人之物、[即]他人的财物资具,置于村中或置于林野,他都不以盗心取那未与之物。

“他舍断欲邪行,远离欲邪行:凡是母护女、父护女、父母护女、兄护女、姊护女、亲族护女、氏族护女、法护女、有夫者、有罚女,甚至只以花环相围者——他于这样的[女人]不行邪行。纯陀,以身而有的净洁就是这三种。

“纯陀,以语而有的净洁如何是四种呢?纯陀,在此,有人舍断虚妄语,远离虚妄语:在会堂中、或在众中、或在亲族中间、或在行会中间、或在王家中间,被带去而被问为证——‘喂,人啊,你知道什么就说什么’,他不知便说‘我不知’,知便说‘我知’,不见便说‘我不见’,见便说‘我见’。如是,他不为自己、不为他人、不为些许财利之故而明知说妄语。

“他舍断离间语,远离离间语:从这里听到不去那里说以离间这些人,或从那里听到不来这里说以离间那些人。他就这样使分裂者和合、使和合者[更]相应,乐于和合,喜于和合,欣于和合,是说能成就和合之语者。

“他舍断粗恶语,远离粗恶语:凡是无瑕、悦耳、可爱、沁入人心、文雅、为众人所喜、为众人所意的语言,他便是说这样语言者。

“他舍断杂秽语,远离杂秽语:是应时而说者、说真实者、说义利者、说法者、说律者;他是说值得藏于心中之语者,[所说]应时、有依据、有分限、具足义利。纯陀,以语而有的净洁就是这四种。

“纯陀,以意而有的净洁如何是三种呢?纯陀,在此,有人是无贪欲者(anabhijjhālu):凡属他人之物、[即]他人的财物资具,他都不贪求它——‘啊,愿他人之物成为我的!’

“他是心无坏损者(abyāpannacitto)、意思惟不染污者——‘愿这些众生无怨、无恼害、无恼,安乐地护持自身!’

“他是正见者、无颠倒之见者——‘有布施,有供养(yiṭṭha),有祭祀(huta);有善作、恶作之业的果与异熟(vipāka);有此世,有他世;有母,有父;有化生的众生(opapātika);世间有正行的、正行道的沙门、婆罗门,自己以证智证知此世与他世之后加以宣说。’纯陀,以意而有的净洁就是这三种。

“纯陀,这就是十种善业道。纯陀,具足这十种善业道者,一早从卧床起身时,即使触摸地面,也唯是净的;即使不触摸地面,也唯是净的。

“即使触摸湿牛粪,也唯是净的;即使不触摸湿牛粪,也唯是净的。

“即使触摸青草,也唯是净的;即使不触摸青草,也唯是净的。

“即使奉事火,也唯是净的;即使不奉事火,也唯是净的。

“即使合掌礼拜太阳,也唯是净的;即使不合掌礼拜太阳,也唯是净的。

“即使以傍晚为第三次而入水,也唯是净的;即使不以傍晚为第三次而入水,也唯是净的。这是什么缘故呢?纯陀,这十种善业道唯是净的,也是令[人]净的。

“纯陀,而正是以具足这十种善业道为因,诸天显现,人显现,或者其他任何善趣[显现]。”

这样说时,铁匠之子纯陀对世尊这样说——“奇哉!尊者……乃至……尊者,愿世尊忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第十[经]。

176. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā pāvāyaṃ [campāyaṃ (ka. sī.) dī. ni. 2.189 passitabbaṃ] viharati cundassa kammāraputtassa ambavane. Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kassa no tvaṃ, cunda, soceyyāni rocesī’’ti? ‘‘Brāhmaṇā, bhante, pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā [sevālamālakā (sī. syā. pī.)] aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṃ soceyyāni rocemī’’ti.
‘‘Yathā kathaṃ pana, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapentī’’ti? ‘‘Idha, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā. Te sāvakaṃ [sāvake (syā. ka.)] evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, kālasseva [sakālasseva (syā.)] uṭṭhahantova [uṭṭhahanto (syā.), vuṭṭhahantova (pī. ka.)] sayanamhā pathaviṃ āmaseyyāsi; no ce pathaviṃ āmaseyyāsi, allāni gomayāni āmaseyyāsi; no ce allāni gomayāni āmaseyyāsi, haritāni tiṇāni āmaseyyāsi; no ce haritāni tiṇāni āmaseyyāsi, aggiṃ paricareyyāsi; no ce aggiṃ paricareyyāsi, pañjaliko ādiccaṃ namasseyyāsi; no ce pañjaliko ādiccaṃ namasseyyāsi, sāyatatiyakaṃ udakaṃ oroheyyāsī’ti. Evaṃ kho, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṃ soceyyāni rocemī’’ti.
‘‘Aññathā kho, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye soceyyaṃ hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye soceyyaṃ hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye soceyyaṃ hotī’’ti.
‘‘Tena hi, cunda, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
‘‘Tividhaṃ kho, cunda, kāyena asoceyyaṃ hoti; catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti; tividhaṃ manasā asoceyyaṃ hoti.
‘‘Kathañca, cunda, tividhaṃ kāyena asoceyyaṃ hoti? ‘‘Idha, cunda, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu [pāṇabhūtesu (ka.)].
‘‘Adinnādāyī hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.
‘‘Kāmesumicchācārī hoti. Yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā [natthi sī. syā. pī. potthakesu] bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā [natthi sī. syā. pī. potthakesu] dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ kāyena asoceyyaṃ hoti.
‘‘Kathañca, cunda, catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco musāvādī hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti [so ajānaṃ vā ahaṃ jānāmīti, jānaṃ vā ahaṃ na jānāmīti, apassaṃ vā ahaṃ passāmīti, passaṃ vā ahaṃ na passāmīti (pī. ka.) evamuparipi], so ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti; apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na passāmī’ti [so ajānaṃ vā ahaṃ jānāmīti, jānaṃ vā ahaṃ na jānāmīti, apassaṃ vā ahaṃ passāmīti, passaṃ vā ahaṃ na passāmīti (pī. ka.) evamuparipi]. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti.
‘‘Pisuṇavāco hoti. Ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti samaggānaṃ vā bhettā [bhedātā (ka.)], bhinnānaṃ vā anuppadātā, vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Pharusavāco hoti. Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī; anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, cunda, catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti.
‘‘Kathañca, cunda, tividhaṃ manasā asoceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco abhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ abhijjhātā [abhijjhitā (ka.) ma. ni. 1.440 passitabbaṃ] hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mamassā’ti.
‘‘Byāpannacitto hoti paduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesu’nti [mā vā ahesuṃ iti vā ti (sī. pī. ka.)].
‘‘Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukaṭadukkaṭānaṃ [natthettha pāṭhabhedo] kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, cunda, manasā tividhaṃ asoceyyaṃ hoti.
‘‘Ime kho, cunda, dasa akusalakammapathā [akusalā kammapathā (?)]. Imehi kho, cunda, dasahi akusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṃ cepi āmasati, asuciyeva hoti; no cepi pathaviṃ āmasati, asuciyeva hoti.
‘‘Allāni cepi gomayāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, asuciyeva hoti.
‘‘Haritāni cepi tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti.
‘‘Aggiṃ cepi paricarati, asuciyeva hoti, no cepi aggiṃ paricarati, asuciyeva hoti.
‘‘Pañjaliko cepi ādiccaṃ namassati, asuciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṃ namassati, asuciyeva hoti.
‘‘Sāyatatiyakaṃ cepi udakaṃ orohati, asuciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṃ udakaṃ orohati, asuciyeva hoti. Taṃ kissa hetu? Ime, cunda, dasa akusalakammapathā asucīyeva [asucicceva (syā.)] honti asucikaraṇā ca.
‘‘Imesaṃ pana, cunda, dasannaṃ akusalānaṃ kammapathānaṃ samannāgamanahetu nirayo paññāyati, tiracchānayoni paññāyati, pettivisayo paññāyati, yā vā [yā ca (ka.)] panaññāpi kāci duggatiyo [duggati hoti (syā. ka.)].
‘‘Tividhaṃ kho, cunda, kāyena soceyyaṃ hoti; catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti; tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti.
‘‘Kathaṃ, cunda, tividhaṃ kāyena soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
‘‘Adinnādānaṃ pahāya, adinnādānā paṭivirato hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, na taṃ adinnaṃ [taṃ nādinnaṃ (ka. sī., ma. ni. 1.441)] theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.
‘‘Kāmesumicchācāraṃ pahāya, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu na cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ kāyena soceyyaṃ hoti.
‘‘Kathañca, cunda, catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti.
‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya, pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
‘‘Samphappalāpaṃ pahāya, samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī; nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, cunda, catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti.
‘‘Kathañca, cunda, tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco anabhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ anabhijjhitā hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mamassā’ti.
‘‘Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā averā hontu [idaṃ padaṃ sī. syā. pī. potthakesu natthi, tathā ma. ni. 1.441] abyāpajjā, anīghā sukhī attānaṃ pariharantū’ti.
‘‘Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti.
‘‘Ime kho, cunda, dasa kusalakammapathā. Imehi kho, cunda, dasahi kusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṃ cepi āmasati, suciyeva hoti; no cepi pathaviṃ āmasati, suciyeva hoti.
‘‘Allāni cepi gomayāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, suciyeva hoti.
‘‘Haritāni cepi tiṇāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, suciyeva hoti.
‘‘Aggiṃ cepi paricarati, suciyeva hoti; no cepi aggiṃ paricarati, suciyeva hoti.
‘‘Pañjaliko cepi ādiccaṃ namassati, suciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṃ namassati, suciyeva hoti.
‘‘Sāyatatiyakaṃ cepi udakaṃ orohati, suciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṃ udakaṃ orohati, suciyeva hoti. Taṃ kissa hetu? Ime, cunda, dasa kusalakammapathā sucīyeva honti sucikaraṇā ca.
‘‘Imesaṃ pana, cunda, dasannaṃ kusalānaṃ kammapathānaṃ samannāgamanahetu devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo’’ti [sugati hotīti (syā.), sugati hoti (ka.)].
Evaṃ vutte cundo kammāraputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.
已对照

十一、生闻经

11. Jāṇussoṇisuttaṃ
177PTS 5.269缅 3.479已对照

一百七十七、那时,生闻婆罗门(Jāṇussoṇi)来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的生闻婆罗门对世尊这样说——

“乔达摩尊师,我们是所谓的婆罗门。我们行布施,作亡者食(saddha):‘愿这布施达到亡故的(peta)亲族血亲,愿亡故的亲族血亲受用这布施。’乔达摩尊师,那布施是否达到亡故的亲族血亲?那些亡故的亲族血亲是否受用那布施?”“婆罗门,在处则达到,不在非处。”

“乔达摩尊师,那么什么是处,什么是非处呢?”“婆罗门,在此,有人是杀生者,是取不与者,是欲邪行者,是虚妄语者,是离间语者,是粗恶语者,是杂秽语者,是贪欲者,是心已坏损者,是邪见者。他身坏命终之后,投生于地狱。凡是地狱众生的食物,他就以它在那里维生,以它在那里存续。婆罗门,这也是非处:住于其中者,那布施达不到他。

“婆罗门,而在此,有人是杀生者……乃至……是邪见者。他身坏命终之后,投生于畜生胎。凡是畜生胎众生的食物,他就以它在那里维生,以它在那里存续。婆罗门,这也是非处:住于其中者,那布施达不到他。

“婆罗门,而在此,有人远离杀生,远离不与取,远离欲邪行,远离虚妄语,远离离间语,远离粗恶语,远离杂秽语,是无贪欲者,是心无坏损者,是正见者。他身坏命终之后,投生于人的同伴中。凡是人的食物,他就以它在那里维生,以它在那里存续。婆罗门,这也是非处:住于其中者,那布施达不到他。

“婆罗门,而在此,有人远离杀生……乃至……是正见者。他身坏命终之后,投生于诸天的同伴中。凡是诸天的食物,他就以它在那里维生,以它在那里存续。婆罗门,这也是非处:住于其中者,那布施达不到他。

“婆罗门,而在此,有人是杀生者……乃至……是邪见者。他身坏命终之后,投生于饿鬼界。凡是饿鬼界众生的食物,他就以它在那里维生,以它在那里存续;或者他的朋友同僚或亲族血亲从这里送去给他的,他就以那[所送之物]在那里维生,以那[所送之物]在那里存续。婆罗门,这就是处:住于其中者,那布施达到他。”

“乔达摩尊师,可是如果那位亡故的亲族血亲没有投生于那处,谁受用那布施呢?”“婆罗门,他其他的亡故的亲族血亲投生于那处,他们受用那布施。”

“乔达摩尊师,可是如果那位亡故的亲族血亲没有投生于那处,他其他的亡故的亲族血亲也没有投生于那处,谁受用那布施呢?”“婆罗门,这是无处、无机会的:在这漫长的时间里,那处会空无亡故的亲族血亲。婆罗门,而且施者也不是无果的。”

“乔达摩尊师对非处也说[布施之果的]推定吗?”“婆罗门,我对非处也说[布施之果的]推定。婆罗门,在此,有人是杀生者,是取不与者,是欲邪行者,是虚妄语者,是离间语者,是粗恶语者,是杂秽语者,是贪欲者,是心已坏损者,是邪见者;他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明。他身坏命终之后,投生于象的同伴中。他在那里得到食、饮、花鬘与种种装饰。

“婆罗门,凡是他在此是杀生者、取不与者、欲邪行者、虚妄语者、离间语者、粗恶语者、杂秽语者、贪欲者、心已坏损者、邪见者,由于那[业],他身坏命终之后,投生于象的同伴中;而凡是他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明,由于那[布施],他在那里得到食、饮、花鬘与种种装饰。

“婆罗门,而在此,有人是杀生者……乃至……是邪见者。他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明。他身坏命终之后,投生于马的同伴中……乃至……投生于牛的同伴中……乃至……投生于狗的同伴中。他在那里得到食、饮、花鬘与种种装饰。

“婆罗门,凡是他在此是杀生者……乃至……邪见者,由于那[业],他身坏命终之后,投生于狗的同伴中;而凡是他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明,由于那[布施],他在那里得到食、饮、花鬘与种种装饰。

“婆罗门,而在此,有人远离杀生……乃至……是正见者。他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明。他身坏命终之后,投生于人的同伴中。他在那里得到人间的五欲功德。

“婆罗门,凡是他在此远离杀生……乃至……是正见者,由于那[业],他身坏命终之后,投生于人的同伴中;而凡是他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明,由于那[布施],他在那里得到人间的五欲功德。

“婆罗门,而在此,有人远离杀生……乃至……是正见者。他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明。他身坏命终之后,投生于诸天的同伴中。他在那里得到天上的五欲功德。

“婆罗门,凡是他在此远离杀生……乃至……是正见者,由于那[业],他身坏命终之后,投生于诸天的同伴中;而凡是他向沙门或婆罗门布施食、饮、衣、乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处、灯明,由于那[布施],他在那里得到天上的五欲功德。婆罗门,而且施者也不是无果的。”

“稀有啊,乔达摩尊师!未曾有啊,乔达摩尊师!乔达摩尊师,这何其足以行布施、足以作亡者食——竟然连施者也不是无果的!”“正是这样,婆罗门!婆罗门,施者确实也不是无果的。”

“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第十一[经]。

177. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘Mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma. Dānāni dema, saddhāni karoma – ‘idaṃ dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappatu, idaṃ dānaṃ petā ñātisālohitā paribhuñjantū’ti. Kacci taṃ, bho gotama, dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappati; kacci te petā ñātisālohitā taṃ dānaṃ paribhuñjantī’’ti? ‘‘Ṭhāne kho, brāhmaṇa, upakappati, no aṭṭhāne’’ti.
‘‘Katamaṃ pana, bho [katamañca pana bho (sī. pī.) katamaṃ (syā.)] gotama, ṭhānaṃ, katamaṃ aṭṭhāna’’nti? ‘‘Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayaṃ upapajjati. Yo nerayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi [idaṃ (syā.)] kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati. Yo tiracchānayonikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yo manussānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yo devānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappati.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati. Yo pettivesayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati, yaṃ vā panassa ito anuppavecchanti mittāmaccā vā ñātisālohitā vā [mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā (sī. pī.)], tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ti.
‘‘Sace pana, bho gotama, so peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatī’’ti? ‘‘Aññepissa, brāhmaṇa, petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ upapannā honti, te taṃ dānaṃ paribhuñjantī’’ti.
‘‘Sace pana, bho gotama, so ceva peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti aññepissa ñātisālohitā petā taṃ ṭhānaṃ anupapannā honti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatī’’ti? ‘‘Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, anavakāso yaṃ taṃ ṭhānaṃ vivittaṃ assa iminā dīghena addhunā yadidaṃ petehi ñātisālohitehi. Api ca, brāhmaṇa, dāyakopi anipphalo’’ti.
‘‘Aṭṭhānepi bhavaṃ gotamo parikappaṃ vadatī’’ti? ‘‘Aṭṭhānepi kho ahaṃ, brāhmaṇa, parikappaṃ vadāmi. Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti; so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hatthīnaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa [mālāgandhavilepanassa nānālaṅkārassa (ka.)].
‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hatthīnaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā assānaṃ sahabyataṃ upapajjati…pe… gunnaṃ sahabyataṃ upapajjati…pe… kukkurānaṃ sahabyataṃ upapajjati [‘‘kukkurānaṃ sahabyataṃ upapajjatī’’ti ayaṃ vāro kesuci sīhaḷapotthakesu na dissatīti iṅgalisapotthake adholipi. taṃ dasavāragaṇanāya sameti]. So tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.
‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātī…pe. … micchādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā kukkurānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti mānusakānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.
‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti mānusakānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti dibbānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.
‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti dibbānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ. Api ca, brāhmaṇa, dāyakopi anipphalo’’ti.
‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvañcidaṃ, bho gotama, alameva dānāni dātuṃ, alaṃ saddhāni kātuṃ, yatra hi nāma dāyakopi anipphalo’’ti. ‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa [evametaṃ brāhmaṇa evametaṃ brāhmaṇa (sī. syā.)], dāyakopi hi, brāhmaṇa, anipphalo’’ti.
‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Ekādasamaṃ.
已对照

生闻品第二。

Jāṇussoṇivaggo [yamakavaggo (ka.)] dutiyo.