快乐巴利palinanda.cc

长部第23经 · 弊宿经 Pāyāsisuttaṃ

本经目录孕妇之喻二商队主之喻

406PTS 2.316缅 2.253已对照

十、弊宿经(Pāyāsisutta) 四〇六、如是我闻:一时,具寿鸠摩罗迦叶(Kumārakassapa)在憍萨罗(Kosala)游行,与约五百位比丘的大比丘僧团一同,抵达憍萨罗人一座名叫设多毗耶(Setabyā)的城市。具寿鸠摩罗迦叶就住在那里,住在设多毗耶北面的申恕林(Siṃsapāvana)。当时,弊宿王族(Pāyāsi rājañña)住在设多毗耶,[该地]人口众多,草料、薪木、水源俱全,谷物丰饶,是王家领地,为憍萨罗国王波斯匿(Pasenadi)所赐的王家赏赐、梵分之地。

406. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā kumārakassapo kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena setabyā nāma kosalānaṃ nagaraṃ tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā kumārakassapo setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane [sīsapāvane (syā.)]. Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño setabyaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ.
Pāyāsirājaññavatthu
407PTS 2.317已对照

弊宿王族之事 四〇七、当时,弊宿王族生起了这样一种恶见执(diṭṭhigata):“如此也没有他世,没有化生的众生(opapātika),没有善作、恶作之业的果与异熟(vipāka)。”设多毗耶的婆罗门居士们听说:“诸位,沙门鸠摩罗迦叶是沙门乔达摩的弟子,在憍萨罗游行,与约五百位比丘的大比丘僧团一同,已抵达设多毗耶,住在设多毗耶北面的申恕林。关于那位鸠摩罗迦叶尊师,有这样的善名声传扬:‘[他]贤智、明达、有慧、多闻、善说法、辩才善巧,既年长又是阿罗汉。而能见到这样的阿罗汉,实是善事。’”于是设多毗耶的婆罗门居士们从设多毗耶出来,一群一群、成群结队地朝北往申恕林走去。

407. Tena kho pana samayena pāyāsissa rājaññassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ [sukaṭakkaṭānaṃ (sī. pī.)] kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Assosuṃ kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu bho kumārakassapo samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṃ anuppatto setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane. Taṃ kho pana bhavantaṃ kumārakassapaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho [buddho (syā. ka.)] ceva arahā ca. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti. Atha kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṃsapāvanaṃ [yena siṃsapāvanaṃ, tenupasaṅkamanti (sī. pī.)].
408PTS 2.318缅 2.254已对照

四〇八、当时,弊宿王族正在高楼上作日间休息。弊宿王族看见设多毗耶的婆罗门居士们从设多毗耶出来,一群一群、成群结队地朝北往申恕林走去;看见后便唤来侍臣(khattā):“侍臣啊,设多毗耶的婆罗门居士们为何从设多毗耶出来,一群一群、成群结队地朝北往申恕林走去呢?” “大人,有沙门鸠摩罗迦叶,沙门鸠摩罗迦叶是沙门乔达摩的弟子,在憍萨罗游行,与约五百位比丘的大比丘僧团一同,已抵达设多毗耶,住在设多毗耶北面的申恕林。关于那位鸠摩罗迦叶尊师,有这样的善名声传扬:‘[他]贤智、明达、有慧、多闻、善说法、辩才善巧,既年长又是阿罗汉。’他们正是前去拜见那位鸠摩罗迦叶尊师的。” “那么,侍臣啊,你到设多毗耶的婆罗门居士们那里去;到了之后,对设多毗耶的婆罗门居士们这样说:‘诸位,弊宿王族这样说——请诸位稍候,弊宿王族也要前去拜见沙门鸠摩罗迦叶。’趁沙门鸠摩罗迦叶还没有说服设多毗耶那些愚痴、不明达的婆罗门居士,[令他们信受]‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟’[之前,你就去]。侍臣啊,其实并没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。”那侍臣应诺弊宿王族“是,大人”,便前往设多毗耶的婆罗门居士们那里;到了之后,对设多毗耶的婆罗门居士们这样说:“诸位,弊宿王族这样说——请诸位稍候,弊宿王族也要前去拜见沙门鸠摩罗迦叶。”

408. Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho pāyāsi rājañño setabyake brāhmaṇagahapatike setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhe gacchante yena siṃsapāvanaṃ [yena siṃsapāvanaṃ, tenupasaṅkamante (sī. pī.)], disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṃsapāvana’’nti [ettha pana sabbatthapi evameva dissati, natthi pāṭhantaraṃ]?
‘‘Atthi kho, bho, samaṇo kumārakassapo, samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṃ anuppatto setabyāyaṃ viharati uttarena setabyaṃ siṃsapāvane. Taṃ kho pana bhavantaṃ kumārakassapaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā cā’ti [arahā ca (syā. ka.)]. Tamete [tamenaṃ te (sī. ka.), tamenaṃ (pī.)] bhavantaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti. ‘‘Tena hi, bho khatte, yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha – āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’ti. Purā samaṇo kumārakassapo setabyake brāhmaṇagahapatike bāle abyatte saññāpeti – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Natthi hi, bho khatte, paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho so khattā pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha, āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṃ kumārakassapaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti.
409PTS 2.319缅 2.255已对照

四〇九、于是弊宿王族在设多毗耶的婆罗门居士们围绕下,前往申恕林具寿鸠摩罗迦叶之处;到了之后,与具寿鸠摩罗迦叶互相问候;交换了友好、可念的问候话语之后,坐在一旁。设多毗耶的婆罗门居士们,有些礼敬具寿鸠摩罗迦叶后坐在一旁;有些与具寿鸠摩罗迦叶互相问候,交换了友好、可念的问候话语之后,坐在一旁;有些向具寿鸠摩罗迦叶合掌致敬后坐在一旁;有些报出名姓后坐在一旁;有些默然坐在一旁。

409. Atha kho pāyāsi rājañño setabyakehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena siṃsapāvanaṃ yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā kumārakassapena saddhiṃ sammodi, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Setabyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce āyasmantaṃ kumārakassapaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce āyasmatā kumārakassapena saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāyasmā kumārakassapo tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
Natthikavādo
410已对照

虚无论 四一〇、坐在一旁的弊宿王族对具寿鸠摩罗迦叶这样说:“迦叶尊师,我是这样说、这样见的——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,我不曾见过、也不曾听过这样说、这样见的人。怎么会有人这样说——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟’呢?

410. Ekamantaṃ nisinno kho pāyāsi rājañño āyasmantaṃ kumārakassapaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho kassapa, evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Nāhaṃ, rājañña, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma evaṃ vadeyya – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti?
Candimasūriyaupamā
411已对照

月与日之喻 四一一、“那么,王族,我就在此反问你;你觉得怎样合适,就怎样回答。王族,你认为如何:这月与日,是在此世还是在他世?它们是天还是人?”“迦叶尊师,这月与日是在他世,不在此世;它们是天,不是人。”“王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

411. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, ime candimasūriyā imasmiṃ vā loke parasmiṃ vā, devā vā te manussā vā’’ti? ‘‘Ime, bho kassapa, candimasūriyā parasmiṃ loke, na imasmiṃ; devā te na manussā’’ti. ‘‘Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti.
412PTS 2.321缅 2.256已对照

四一二、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣,凭那理趣你这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟’呢?”“迦叶尊师,确有一种理趣,凭那理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有一些朋友、同僚、亲族血亲,他们杀生、不与取、欲邪行、说虚妄语、说离间语、说粗恶语、说杂秽语、心怀贪欲、心怀瞋恚、持邪见。他们后来患病、受苦、病得很重。当我知道‘他们这回不会从这病中起来了’,便前去对他们这样说:‘诸位,有些沙门、婆罗门是这样说、这样见的:凡是杀生、不与取、欲邪行、说虚妄语、说离间语、说粗恶语、说杂秽语、心怀贪欲、心怀瞋恚、持邪见的人,身坏命终之后,往生苦界、恶趣、堕处、地狱。诸位正是杀生、不与取、欲邪行、说虚妄语、说离间语、说粗恶语、说杂秽语、心怀贪欲、心怀瞋恚、持邪见的人。若那些沙门、婆罗门所说属实,诸位于身坏命终之后就将往生苦界、恶趣、堕处、地狱。诸位,若你们于身坏命终之后往生了苦界、恶趣、堕处、地狱,就请回来告诉我——“如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。”诸位是我所信任者、所依赖者;凡诸位所见的,于我便如同亲眼所见一般。’他们应诺我‘好的’,却既不回来相告,也不遣使传信。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

412. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo, yena te pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī. Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’ti. Bhavanto kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissanti. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatī’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Coraupamā
413PTS 2.322缅 2.257已对照

盗贼之喻 四一三、“那么,王族,我就在此反问你;你觉得怎样合适,就怎样回答。王族,你认为如何:设若你的人捉住一个作恶的盗贼带来给你看——‘大人,这是作恶的盗贼;请对他施你所要的刑罚。’你便这样对他们说——‘那么,诸位,把这人用坚牢的绳索双臂反缚,缚得紧紧的,剃光他的头,在刺耳的小鼓声中一街一街、一十字路口一十字路口地押着游行,从南门押出,在城南的刑场上砍下他的头。’他们应诺‘好的’,便把那人用坚牢的绳索双臂反缚,缚得紧紧的,剃光他的头,在刺耳的小鼓声中一街一街、一十字路口一十字路口地押着游行,从南门押出,让他坐在城南的刑场上。那盗贼能不能向刽子手们求得这样[的宽限]——‘请诸位刽子手稍候,我在某某村庄或某某市镇还有朋友、同僚、亲族血亲,等我去向他们交代[身后之事与所存之物]再回来’,还是刽子手们在他哀告不已之际便砍下他的头呢?” “迦叶尊师,那盗贼不能向刽子手们求得这样[的宽限]——‘请诸位刽子手稍候,我在某某村庄或某某市镇还有朋友、同僚、亲族血亲,等我去向他们交代[身后之事与所存之物]再回来’;刽子手们只会在他哀告不已之际便砍下他的头。” “王族,那盗贼是人,刽子手们也是人,他尚且求不得‘请诸位刽子手稍候,我在某某村庄或某某市镇还有朋友、同僚、亲族血亲,等我去向他们交代[身后之事与所存之物]再回来’;何况你那些杀生、不与取、欲邪行、说虚妄语、说离间语、说粗恶语、说杂秽语、心怀贪欲、心怀瞋恚、持邪见的朋友、同僚、亲族血亲,于身坏命终之后往生了苦界、恶趣、堕处、地狱,他们又岂能向地狱守卒们求得‘请诸位地狱守卒稍候,等我们去禀告弊宿王族——“如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟”’呢?王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

413. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, idha te purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā [kāretvā (syā. ka.)] kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ [rathiyāya rathiyaṃ (bahūsū)] siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane sīsaṃ chindathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane nisīdāpeyyuṃ. Labheyya nu kho so coro coraghātesu – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti, udāhu vippalapantasseva coraghātā sīsaṃ chindeyyu’’nti? ‘‘Na hi so, bho kassapa, coro labheyya coraghātesu – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti. Atha kho naṃ vippalapantasseva coraghātā sīsaṃ chindeyyu’’nti. ‘‘So hi nāma, rājañña, coro manusso manussabhūtesu coraghātesu na labhissati – ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṃ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṃ tesaṃ uddisitvā āgacchāmī’ti. Kiṃ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā labhissanti nirayapālesu – ‘āgamentu tāva bhavanto nirayapālā, yāva mayaṃ pāyāsissa rājaññassa gantvā ārocema – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
414PTS 2.324缅 2.258已对照

四一四、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣,凭那理趣你这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟’呢?”“迦叶尊师,确有一种理趣,凭那理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有一些朋友、同僚、亲族血亲,他们远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语、不怀贪欲、心无瞋恚、持正见。他们后来患病、受苦、病得很重。当我知道‘他们这回不会从这病中起来了’,便前去对他们这样说:‘诸位,有些沙门、婆罗门是这样说、这样见的:凡是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语、不怀贪欲、心无瞋恚、持正见的人,身坏命终之后,往生善趣、天界。诸位正是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语、不怀贪欲、心无瞋恚、持正见的人。若那些沙门、婆罗门所说属实,诸位于身坏命终之后就将往生善趣、天界。诸位,若你们于身坏命终之后往生了善趣、天界,就请回来告诉我——“如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。”诸位是我所信任者、所依赖者;凡诸位所见的,于我便如同亲眼所见一般。’他们应诺我‘好的’,却既不回来相告,也不遣使传信。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

414. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo yena te pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī. Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantīti. Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissanti. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatī’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Gūthakūpapurisaupamā
415PTS 2.325缅 2.259已对照

粪坑中人之喻 四一五、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,譬如有人连头没入粪坑之中。于是你命令众人——‘那么,诸位,把那人从那粪坑里拉出来。’他们应诺‘好的’,便把那人从那粪坑里拉了出来。你又这样对他们说——‘那么,诸位,用竹片把那人身上的粪刮得干干净净。’他们应诺‘好的’,便用竹片把那人身上的粪刮得干干净净。你又这样对他们说——‘那么,诸位,用黄土把那人的身体好好搓洗三遍。’他们便用黄土把那人的身体好好搓洗了三遍。你又这样对他们说——‘那么,诸位,给那人涂上油,再用细粉好好洗净三遍。’他们便给那人涂上油,再用细粉好好洗净了三遍。你又这样对他们说——‘那么,诸位,给那人修整须发。’他们便给那人修整了须发。你又这样对他们说——‘那么,诸位,给那人送上贵重的花鬘、贵重的涂香与贵重的衣服。’他们便给那人送上了贵重的花鬘、贵重的涂香与贵重的衣服。你又这样对他们说——‘那么,诸位,把那人扶上楼阁,为他备办五欲功德。’他们便把那人扶上楼阁,为他备办了五欲功德。 “王族,你认为如何:那人已好好沐浴、好好涂香、须发修整、戴上花鬘饰物、身着白衣、登上上层胜妙楼阁、具足并拥有五欲功德而享乐,他还会想要再没入那粪坑吗?”“不会的,迦叶尊师。”“这是什么缘故呢?”“迦叶尊师,粪坑是不净的,也被认作不净;是恶臭的,也被认作恶臭;是可厌的,也被认作可厌;是可憎的,也被认作可憎。” “王族,正是如此:人对诸天而言是不净的,也被认作不净;是恶臭的,也被认作恶臭;是可厌的,也被认作可厌;是可憎的,也被认作可憎。王族,人的气味熏扰远至百由旬(yojana)的诸天。何况你那些远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语、不怀贪欲、心无瞋恚、持正见的朋友、同僚、亲族血亲,于身坏命终之后往生了善趣、天界,他们还会回来告诉你——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟’吗?王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

415. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce [upamāyapidhekacce (sī. syā.), upamāyapiidhekacce (pī.)] viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, rājañña, puriso gūthakūpe sasīsakaṃ [sasīsako (syā.)] nimuggo assa. Atha tvaṃ purise āṇāpeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ tamhā gūthakūpā uddharathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ tamhā gūthakūpā uddhareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṃ sunimmajjitaṃ nimmajjathā’ti. Te ‘sādhū’ti paṭissutvā tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṃ sunimmajjitaṃ nimmajjeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyaṃ paṇḍumattikāya tikkhattuṃ subbaṭṭitaṃ ubbaṭṭethā’ti [suppaṭṭitaṃ uppaṭṭethāti (ka.)]. Te tassa purisassa kāyaṃ paṇḍumattikāya tikkhattuṃ subbaṭṭitaṃ ubbaṭṭeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṃ suppadhotaṃ karothā’ti. Te taṃ purisaṃ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṃ suppadhotaṃ kareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa kesamassuṃ kappethā’ti. Te tassa purisassa kesamassuṃ kappeyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, tassa purisassa mahagghañca mālaṃ mahagghañca vilepanaṃ mahagghāni ca vatthāni upaharathā’ti. Te tassa purisassa mahagghañca mālaṃ mahagghañca vilepanaṃ mahagghāni ca vatthāni upahareyyuṃ. Te tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘tena hi, bho, taṃ purisaṃ pāsādaṃ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethā’ti. Te taṃ purisaṃ pāsādaṃ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṃ.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rājañña, api nu tassa purisassa sunhātassa suvilittassa sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa odātavatthavasanassa uparipāsādavaragatassa pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa punadeva tasmiṃ gūthakūpe nimujjitukāmatā [nimujjitukāmyatā (syā. ka.)] assā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asuci, bho kassapa, gūthakūpo asuci ceva asucisaṅkhāto ca duggandho ca duggandhasaṅkhāto ca jeguccho ca jegucchasaṅkhāto ca paṭikūlo ca paṭikūlasaṅkhāto cā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājañña, manussā devānaṃ asucī ceva asucisaṅkhātā ca, duggandhā ca duggandhasaṅkhātā ca, jegucchā ca jegucchasaṅkhātā ca, paṭikūlā ca paṭikūlasaṅkhātā ca. Yojanasataṃ kho, rājañña, manussagandho deve ubbādhati. Kiṃ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā te āgantvā ārocessanti – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti? Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
416PTS 2.327缅 2.261已对照

四一六、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有一些朋友、同僚、亲族血亲,他们远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类。他们后来患病、受苦、病得很重。当我知道‘他们这回不会从这病中起来了’,便前去对他们这样说:‘诸位,有些沙门、婆罗门是这样说、这样见的:凡是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类的人,身坏命终之后,往生善趣、天界,为三十三天(Tāvatiṃsa)诸天的同伴。诸位正是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类的人。若那些沙门、婆罗门所说属实,诸位于身坏命终之后就将往生善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。诸位,若你们于身坏命终之后往生了善趣、天界,为三十三天诸天的同伴,就请回来告诉我——“如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。”诸位是我所信任者、所依赖者;凡诸位所见的,于我便如同亲眼所见一般。’他们应诺我‘好的’,却既不回来相告,也不遣使传信。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

416. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe… ‘‘atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… ``yathā kathaṃ viya, rājaññāti? ‘‘Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā. Yadāhaṃ jānāmi – ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyatanti. Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā. Sace tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ vacanaṃ, bhavanto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissanti, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Sace, bho, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyātha devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ, yena me āgantvā āroceyyātha – `itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākoti. Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṃ bhavantehi diṭṭhaṃ, yathā sāmaṃ diṭṭhaṃ evametaṃ bhavissatīti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṃ pahiṇanti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Tāvatiṃsadevaupamā
417PTS 2.328缅 2.262已对照

三十三天诸天之喻 四一七、“那么,王族,我就在此反问你;你觉得怎样合适,就怎样回答。王族,人间的一百年,是三十三天诸天的一昼夜;以那样的夜计,三十夜为一月;以那样的月计,十二月为一年;以那样的年计,一千天年是三十三天诸天的寿量。你那些远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类的朋友、同僚、亲族血亲,于身坏命终之后往生了善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。设若他们这样想——‘等我们具足并拥有天的五欲功德而享乐上两三个昼夜,然后再去禀告弊宿王族:“如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟”’;他们还会回来告诉你——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟’吗?” “不会的,迦叶尊师。迦叶尊师,那时我们恐怕早已命终了。可是,究竟是谁把这告诉迦叶尊师的——‘有三十三天诸天’,或者‘三十三天诸天的寿命有这么长’?我们并不信迦叶尊师所说的——‘有三十三天诸天’,或者‘三十三天诸天的寿命有这么长’。”

417. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Yaṃ kho pana, rājañña, mānussakaṃ vassasataṃ, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ eso eko rattindivo [rattidivo (ka.)], tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso, tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo, tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ devānaṃ tāvatiṃsānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ye te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Sace pana tesaṃ evaṃ bhavissati – ‘yāva mayaṃ dve vā tīṇi vā rattindivā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārema, atha mayaṃ pāyāsissa rājaññassa gantvā āroceyyāma – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Api nu te āgantvā āroceyyuṃ – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa. Api hi mayaṃ, bho kassapa, ciraṃ kālaṅkatāpi bhaveyyāma. Ko panetaṃ bhoto kassapassa āroceti – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā. Na mayaṃ bhoto kassapassa saddahāma – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā’’ti.
Jaccandhaupamā
418PTS 2.329缅 2.263已对照

生盲之喻 四一八、“王族,譬如有个生来即盲的人,看不见黑白之色,看不见青色,看不见黄色,看不见赤色,看不见茜色,看不见平与不平,看不见星辰,看不见月与日。他这样说——‘没有黑白之色,也没有见黑白之色者。没有青色,也没有见青色者。没有黄色,也没有见黄色者。没有赤色,也没有见赤色者。没有茜色,也没有见茜色者。没有平与不平,也没有见平与不平者。没有星辰,也没有见星辰者。没有月与日,也没有见月与日者。我不知这些,我不见这些,所以那是没有的。’王族,那样说的人,说得对吗?” “不对,迦叶尊师。有黑白之色,也有见黑白之色者。有青色,也有见青色者……乃至……有平与不平,也有见平与不平者。有星辰,也有见星辰者。有月与日,也有见月与日者。‘我不知这些,我不见这些,所以那是没有的’——迦叶尊师,那样说的人,说得并不对。”“王族,你这样对我说,在我看来正像那生来即盲者一般。” “可是,究竟是谁把这告诉迦叶尊师的——‘有三十三天诸天’,或者‘三十三天诸天的寿命有这么长’?我们并不信迦叶尊师所说的——‘有三十三天诸天’,或者‘三十三天诸天的寿命有这么长’。” “王族,他世不应当像你以这肉眼所想的那样去看。王族,那些受用阿兰若、林野、边远坐卧处的沙门、婆罗门,在那里不放逸、热忱、自励而住,净治天眼(dibbacakkhu)。他们以清净、超人的天眼,既看见此世,也看见他世与化生的众生。王族,他世应当这样去看,绝不是像你以这肉眼所想的那样。王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

418. ‘‘Seyyathāpi, rājañña, jaccandho puriso na passeyya kaṇha – sukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni [mañjeṭṭhakāni (syā.)] rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakāni rūpāni, na passeyya candimasūriye. So evaṃ vadeyya – ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi samavisamaṃ, natthi samavisamassa dassāvī. Natthi tārakāni rūpāni, natthi tārakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṃ dassāvī. Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi, tasmā taṃ natthī’ti. Sammā nu kho so, rājañña, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa. Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṃ rūpānaṃ dassāvī…pe… atthi samavisamaṃ, atthi samavisamassa dassāvī. Atthi tārakāni rūpāni, atthi tārakānaṃ rūpānaṃ dassāvī. Atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṃ dassāvī. ‘Ahametaṃ na jānāmi, ahametaṃ na passāmi, tasmā taṃ natthī’ti. Na hi so, bho kassapa, sammā vadamāno vadeyyā’’ti. ‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, jaccandhūpamo maññe paṭibhāsi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi’’.
‘‘Ko panetaṃ bhoto kassapassa āroceti – ‘atthi devā tāvatiṃsā’’ti vā, ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā? Na mayaṃ bhoto kassapassa saddahāma – ‘atthi devā tāvatiṃsā’ti vā ‘evaṃdīghāyukā devā tāvatiṃsā’ti vā’’ti. ‘‘Na kho, rājañña, evaṃ paro loko daṭṭhabbo, yathā tvaṃ maññasi iminā maṃsacakkhunā. Ye kho te rājañña samaṇabrāhmaṇā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, te tattha appamattā ātāpino pahitattā viharantā dibbacakkhuṃ visodhenti. Te dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena imaṃ ceva lokaṃ passanti parañca satte ca opapātike. Evañca kho, rājañña, paro loko daṭṭhabbo; natveva yathā tvaṃ maññasi iminā maṃsacakkhunā. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
419PTS 2.330已对照

四一九、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我在此看见持戒、有善法的沙门、婆罗门想活、不想死,想乐、厌苦。迦叶尊师,我这样想:若这些持戒、有善法的沙门、婆罗门知道——‘我们从此死后会更好’,那么这些持戒、有善法的沙门、婆罗门现在就该服毒,或用刀[自尽],或上吊而死,或投身悬崖。正因为这些持戒、有善法的沙门、婆罗门并不这样知道——‘我们从此死后会更好’,所以这些想活、不想死、想乐、厌苦、持戒、有善法的沙门、婆罗门不自杀。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

419. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, bho kassapa, passāmi samaṇabrāhmaṇe sīlavante kalyāṇadhamme jīvitukāme amaritukāme sukhakāme dukkhapaṭikūle. Tassa mayhaṃ, bho kassapa, evaṃ hoti – sace kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā evaṃ jāneyyuṃ – ‘ito no matānaṃ seyyo bhavissatī’ti. Idānime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā visaṃ vā khādeyyuṃ, satthaṃ vā āhareyyuṃ, ubbandhitvā vā kālaṅkareyyuṃ, papāte vā papateyyuṃ. Yasmā ca kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā na evaṃ jānanti – ‘ito no matānaṃ seyyo bhavissatī’ti, tasmā ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā jīvitukāmā amaritukāmā sukhakāmā dukkhapaṭikūlā attānaṃ na mārenti [( ) natthi (syā. pī.)]. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Gabbhinīupamā
420PTS 2.331缅 2.264已对照

孕妇之喻

四二〇、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有位婆罗门有两位妻室。一位有个约十岁或十二岁的儿子,一位怀着孕、临近产期。后来那婆罗门命终了。于是那少年对他的庶母这样说——‘夫人,凡此财产、谷物、银或金,全都是我的;此中没有你的份。夫人,请把我父亲的遗产交出来。’这样说时,那婆罗门女对那少年这样说——‘孩子,你且等着,等我生产。若生的是男孩,他也有一份;若生的是女孩,她也归你使唤。’那少年第二次对他的庶母这样说——‘夫人,凡此财产、谷物、银或金,全都是我的;此中没有你的份。夫人,请把我父亲的遗产交出来。’那婆罗门女第二次对那少年这样说——‘孩子,你且等着,等我生产。若生的是男孩,他也有一份;若生的是女孩,她也归你使唤。’那少年第三次对他的庶母这样说——‘夫人,凡此财产、谷物、银或金,全都是我的;此中没有你的份。夫人,请把我父亲的遗产交出来。’

420. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññatarassa brāhmaṇassa dve pajāpatiyo ahesuṃ. Ekissā putto ahosi dasavassuddesiko vā dvādasavassuddesiko vā, ekā gabbhinī upavijaññā. Atha kho so brāhmaṇo kālamakāsi. Atha kho so māṇavako mātusapattiṃ [mātusapatiṃ (syā.)] etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me [pitu me santako (syā.)] bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti [nīyyātehīti (sī. pī.)]. Evaṃ vutte sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca – ‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati; sace kumārikā bhavissati, sāpi te opabhoggā [upabhoggā (syā.)] bhavissatī’ti. Dutiyampi kho so māṇavako mātusapattiṃ etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me, bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti. Dutiyampi kho sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca – ‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati; sace kumārikā bhavissati sāpi te opabhoggā [upabhoggā (syā.)] bhavissatī’ti. Tatiyampi kho so māṇavako mātusapattiṃ etadavoca – ‘yamidaṃ, bhoti, dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā, sabbaṃ taṃ mayhaṃ; natthi tuyhettha kiñci. Pitu me, bhoti, dāyajjaṃ niyyādehī’ti.
PTS 2.332缅 2.265已对照

“于是那婆罗门女取了刀,进入内室,剖开自己的肚子——‘[且看]生的是男孩还是女孩。’她把自己、自己的性命、胎儿与财产一并毁了。正如那愚痴、不明达者以不如理[之法]寻求遗产而遭灾祸;王族,你也正是这样,愚痴、不明达,将因以不如理[之法]寻求他世而遭灾祸——正像那愚痴、不明达、以不如理[之法]寻求遗产的婆罗门女一般。王族,持戒、有善法的沙门、婆罗门并不催熟未熟的[寿命],而是等待[寿命的]成熟。王族,持戒、有善法的沙门、婆罗门活着,于诸智者是有利益的。王族,持戒、有善法的沙门、婆罗门住世越是长久,就越是生起许多福,也越是为众人的利益、为众人的安乐、为怜悯世间、为诸天与人的利益、福利与安乐而行道。王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

‘‘Atha kho sā brāhmaṇī satthaṃ gahetvā ovarakaṃ pavisitvā udaraṃ opādesi [uppātesi (syā.)] – ‘yāva vijāyāmi yadi vā kumārako yadi vā kumārikā’ti. Sā attānaṃ ceva jīvitañca gabbhañca sāpateyyañca vināsesi. Yathā taṃ bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī, evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto; seyyathāpi sā brāhmaṇī bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī. Na kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā apakkaṃ paripācenti; api ca paripākaṃ āgamenti. Paṇḍitānaṃ attho hi, rājañña, samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ jīvitena. Yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti, tathā tathā bahuṃ puññaṃ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
421PTS 2.333已对照

四二一、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有人捉住一个作恶的盗贼带来给我看——‘大人,这是作恶的盗贼;请对他施你所要的刑罚。’我便这样对他们说——‘那么,诸位,把这人活着放进瓮里,封住瓮口,用湿皮蒙上,再敷上厚厚一层湿泥,架上炉灶,点火。’他们应诺我‘好的’,便把那人活着放进瓮里,封住瓮口,用湿皮蒙上,敷上厚厚一层湿泥,架上炉灶,点了火。当我们知道‘那人已经命终’时,便把那瓮取下,打破[泥封],揭开瓮口,慢慢察看——‘但愿我们能看见他的命(jīva)出来。’可是我们并没有看见他的命出来。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

421. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya, rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ jīvantaṃyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṃ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṃ [bahalavilepanaṃ (syā. ka.)] karitvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ dethā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ jīvantaṃyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṃ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṃ karitvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ denti. Yadā mayaṃ jānāma ‘kālaṅkato so puriso’ti, atha naṃ kumbhiṃ oropetvā ubbhinditvā mukhaṃ vivaritvā saṇikaṃ nillokema [vilokema (syā.)] – ‘appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Supinakaupamā
422PTS 2.334缅 2.266已对照

梦之喻 四二二、“那么,王族,我就在此反问你;你觉得怎样合适,就怎样回答。王族,你可记得,你作日间休息之时曾见梦,[梦见]悦意的园、悦意的林、悦意的地、悦意的莲池吗?”“迦叶尊师,我记得:我作日间休息之时曾见梦,[梦见]悦意的园、悦意的林、悦意的地、悦意的莲池。”“那时是不是有驼背女、侏儒女、司嬉戏的侍女、少女守护着你呢?”“是的,迦叶尊师,那时是有驼背女、侏儒女、司嬉戏的侍女、少女守护着我。”“她们能看见你的命出或入吗?”“不能,迦叶尊师。”“王族,你活着,她们也活着,她们尚且看不见你的命出或入;何况你怎能看见一个已命终者的命出或入呢?王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

422. ‘‘Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Abhijānāsi no tvaṃ, rājañña, divā seyyaṃ upagato supinakaṃ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇīrāmaṇeyyaka’’nti? ‘‘Abhijānāmahaṃ, bho kassapa, divāseyyaṃ upagato supinakaṃ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇīrāmaṇeyyaka’’nti. ‘‘Rakkhanti taṃ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi [celāvikāpi (syā.), keḷāyikāpi (sī.)] komārikāpī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho kassapa, rakkhanti maṃ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi [celāvikāpi (syā.), keḷāyikāpi (sī.)] komārikāpī’’ti. ‘‘Api nu tā tuyhaṃ jīvaṃ passanti pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Tā hi nāma, rājañña, tuyhaṃ jīvantassa jīvantiyo jīvaṃ na passissanti pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā. Kiṃ pana tvaṃ kālaṅkatassa jīvaṃ passissasi pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
423已对照

四二三、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有人捉住一个作恶的盗贼带来给我看——‘大人,这是作恶的盗贼;请对他施你所要的刑罚。’我便这样对他们说——‘那么,诸位,把这人活着用秤称一称,再用弓弦[缠颈]勒得他断气而死,然后再用秤称一次。’他们应诺我‘好的’,便把那人活着用秤称了一称,再用弓弦[缠颈]勒得他断气而死,然后又用秤称了一次。当他还活着时,[身体]较轻、较柔软、较适于作业;而当他已命终时,[身体]就较重、较僵硬、较不适于作业。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

423. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… ‘‘atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ jīvantaṃyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṃ māretvā punadeva tulāya tulethā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ jīvantaṃyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṃ māretvā punadeva tulāya tulenti. Yadā so jīvati, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā pana so kālaṅkato hoti tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Santattaayoguḷaupamā
424PTS 2.335缅 2.267已对照

炽热铁丸之喻 四二四、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,譬如有人用秤称量一个烧了一整天而燃烧着、炽燃着、发出火光的铁丸;过些时候,再称量它冷却熄灭[之时]。这铁丸何时较轻、较柔软、较适于作业——是在它燃烧着、炽燃着、发出火光之时呢,还是在它冷却熄灭之时呢?”“迦叶尊师,当这铁丸与火俱、与风俱,燃烧着、炽燃着、发出火光之时,它较轻、较柔软、较适于作业;而当这铁丸既不与火俱、也不与风俱,冷却熄灭之时,它就较重、较僵硬、较不适于作业。”“王族,正是如此:当这身体与寿俱、与暖俱、与识俱之时,它较轻、较柔软、较适于作业;而当这身体既不与寿俱、也不与暖俱、不与识俱之时,它就较重、较僵硬、较不适于作业。王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

424. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, rājañña, puriso divasaṃ santattaṃ ayoguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ tulāya tuleyya. Tamenaṃ aparena samayena sītaṃ nibbutaṃ tulāya tuleyya. Kadā nu kho so ayoguḷo lahutaro vā hoti mudutaro vā kammaññataro vā, yadā vā āditto sampajjalito sajotibhūto, yadā vā sīto nibbuto’’ti? ‘‘Yadā so, bho kassapa, ayoguḷo tejosahagato ca hoti vāyosahagato ca āditto sampajjalito sajotibhūto, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā pana so ayoguḷo neva tejosahagato hoti na vāyosahagato sīto nibbuto, tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro cā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca. Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti na usmāsahagato na viññāṇasahagato tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
425PTS 2.337缅 2.268已对照

四二五、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有人捉住一个作恶的盗贼带来给我看——‘大人,这是作恶的盗贼;请对他施你所要的刑罚。’我便这样对他们说——‘那么,诸位,不要损坏这人的表皮、皮、肉、腱、骨与骨髓而夺其命,但愿我们能看见他的命出来。’他们应诺我‘好的’,便不损坏那人的表皮……乃至……而夺了他的命。当他已半死之时,我又这样对他们说——‘那么,诸位,把这人仰面放倒,但愿我们能看见他的命出来。’他们便把那人仰面放倒。可是我们并没有看见他的命出来。我又这样对他们说——‘那么,诸位,把这人俯面放倒……侧身放倒……换另一侧放倒……竖起来放……倒竖起来放……用手掌捶打……用土块捶打……用棍杖捶打……用刀捶打……向近处摇、向远处摇、来回摇,但愿我们能看见他的命出来。’他们便向近处摇、向远处摇、来回摇那人。可是我们并没有看见他的命出来。 “他的眼还是那眼,色还是那些色,[然而]他不能领纳那[色]处。耳还是那耳,声还是那些声,[然而]他不能领纳那[声]处。鼻还是那鼻,香还是那些香,[然而]他不能领纳那[香]处。舌还是那舌,味还是那些味,[然而]他不能领纳那[味]处。身还是那身,触还是那些触,[然而]他不能领纳那[触]处。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

425. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī; imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ anupahacca chaviñca cammañca maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca jīvitā voropetha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṃ purisaṃ anupahacca chaviñca…pe… jīvitā voropenti. Yadā so āmato hoti, tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ uttānaṃ nipātetha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te taṃ purisaṃ uttānaṃ nipātenti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imaṃ purisaṃ avakujjaṃ nipātetha… passena nipātetha… dutiyena passena nipātetha… uddhaṃ ṭhapetha… omuddhakaṃ ṭhapetha… pāṇinā ākoṭetha… leḍḍunā ākoṭetha… daṇḍena ākoṭetha… satthena ākoṭetha… odhunātha sandhunātha niddhunātha, appeva nāmassa jīvaṃ nikkhamantaṃ passeyyāmā’ti. Te taṃ purisaṃ odhunanti sandhunanti niddhunanti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ nikkhamantaṃ passāma. Tassa tadeva cakkhu hoti te rūpā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Tadeva sotaṃ hoti te saddā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Tadeva ghānaṃ hoti te gandhā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Sāva jivhā hoti te rasā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Sveva kāyo hoti te phoṭṭhabbā, tañcāyatanaṃ nappaṭisaṃvedeti. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Saṅkhadhamaupamā
426PTS 2.338缅 2.269已对照

吹螺者之喻 四二六、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有个吹螺者(saṅkhadhama)带着螺到边地去。他来到某个村子;到了之后,站在村子中间吹了三次螺,把螺放在地上,坐在一旁。那时,王族,那些边地人这样想——‘啊,这如此可染、如此可爱、如此可醉、如此可缚、如此可迷的声音,究竟是谁的呢?’他们聚集起来,对那吹螺者这样说——‘啊,这如此可染、如此可爱、如此可醉、如此可缚、如此可迷的声音,究竟是谁的呢?’‘诸位,这就叫做螺;那如此可染、如此可爱、如此可醉、如此可缚、如此可迷的声音,正是它的。’他们把那螺仰面放倒——‘说呀,螺君!说呀,螺君!’可那螺一点声音也没发出。他们把那螺俯面放倒……侧身放倒……换另一侧放倒……竖起来放……倒竖起来放……用手掌捶打……用土块捶打……用棍杖捶打……用刀捶打……向近处摇、向远处摇、来回摇——‘说呀,螺君!说呀,螺君!’可那螺一点声音也没发出。 “于是,王族,那吹螺者这样想——‘这些边地人真是愚痴,怎么会以不如理[之法]寻求螺声呢。’他就在他们注视之下取过螺,吹了三次螺,带着螺走了。那时,王族,那些边地人这样想——‘诸位,看来这叫做螺的,是与人俱、与精勤俱、与风俱之时,这螺才发出声音;而当这螺既不与人俱、也不与精勤俱、不与风俱之时,这螺就不发出声音。’ “王族,正是如此:当这身体与寿俱、与暖俱、与识俱之时,它便前进、后退、站立、坐下、卧倒,以眼见色,以耳闻声,以鼻嗅香,以舌尝味,以身触触,以意了法。而当这身体既不与寿俱、也不与暖俱、不与识俱之时,它便不前进、不后退、不站立、不坐下、不卧倒,以眼不见色,以耳不闻声,以鼻不嗅香,以舌不尝味,以身不触触,以意不了法。王族,就凭这个理趣,你也当如此[认定]——‘如此也有他世,有化生的众生,有善作、恶作之业的果与异熟。’”

426. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro saṅkhadhamo saṅkhaṃ ādāya paccantimaṃ janapadaṃ agamāsi. So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ bhūmiyaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ [paccantajānaṃ (sī.)] manussānaṃ etadahosi – ‘ambho kassa nu kho [etadahosi ‘‘kissa dukho (pī.)] eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. Sannipatitvā taṃ saṅkhadhamaṃ etadavocuṃ – ‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. ‘Eso kho, bho, saṅkho nāma yasseso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo’ti. Te taṃ saṅkhaṃ uttānaṃ nipātesuṃ – ‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti. Neva so saṅkho saddamakāsi. Te taṃ saṅkhaṃ avakujjaṃ nipātesuṃ, passena nipātesuṃ, dutiyena passena nipātesuṃ, uddhaṃ ṭhapesuṃ, omuddhakaṃ ṭhapesuṃ, pāṇinā ākoṭesuṃ, leḍḍunā ākoṭesuṃ, daṇḍena ākoṭesuṃ, satthena ākoṭesuṃ, odhuniṃsu sandhuniṃsu niddhuniṃsu – ‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti. Neva so saṅkho saddamakāsi.
‘‘Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi – ‘yāva bālā ime paccantajanapadāmanussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantī’ti. Tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi. Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi – ‘yadā kira, bho, ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato [vāyosahagato (syā.)] ca vāyusahagato ca, tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti, yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṃ saṅkho saddaṃ karotī’ti. Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ passati, sotenapi saddaṃ suṇāti, ghānenapi gandhaṃ ghāyati, jivhāyapi rasaṃ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati, manasāpi dhammaṃ vijānāti. Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato, tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ na passati, sotenapi saddaṃ na suṇāti, ghānenapi gandhaṃ na ghāyati, jivhāyapi rasaṃ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati, manasāpi dhammaṃ na vijānāti. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti [vipākoti, paṭhamabhāṇavāraṃ (syā.)].
427PTS 2.339缅 2.270已对照

四二七、“尽管迦叶尊师这样说,我于此仍然这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’” “王族,可有一种理趣……乃至……”“迦叶尊师,确有一种理趣……乃至……”“究竟是怎样的呢,王族?” “迦叶尊师,我这里有人捉住一个作恶的盗贼带来给我看——‘大人,这是作恶的盗贼;请对他施你所要的刑罚。’我便这样对他们说——‘那么,诸位,割开这人的表皮,但愿我们能看见他的命。’他们便割开了那人的表皮。可是我们并没有看见他的命。我又这样对他们说——‘那么,诸位,割开这人的皮,割开肉,割开腱,割开骨,割开骨髓,但愿我们能看见他的命。’他们便割开了那人的骨髓,我们还是没能看见他的命。迦叶尊师,这也是一种理趣,凭这个理趣我这样认为——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。’”

427. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho evaṃ me ettha hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti. ‘‘Atthi pana, rājañña, pariyāyo…pe… atthi, bho kassapa, pariyāyo…pe… yathā kathaṃ viya rājaññā’’ti? ‘‘Idha me, bho kassapa, purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti – ‘ayaṃ te, bhante, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imassa purisassa chaviṃ chindatha, appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā’ti. Te tassa purisassa chaviṃ chindanti. Nevassa mayaṃ jīvaṃ passāma. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tena hi, bho, imassa purisassa cammaṃ chindatha, maṃsaṃ chindatha, nhāruṃ chindatha, aṭṭhiṃ chindatha, aṭṭhimiñjaṃ chindatha, appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā’ti. Te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṃ chindanti, nevassa mayaṃ jīvaṃ passeyyāma. Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṃ hoti – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti.
Aggikajaṭilaupamā
428PTS 2.340缅 2.271已对照

事火结发者之喻 四二八、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有个事火的结发者(aggika jaṭila)住在林野的一间叶屋里。那时,王族,某个地方有一支商队出发了。那商队在那事火结发者的庵所附近住了一夜便走了。于是,王族,那事火结发者这样想——‘我何不到那商队宿处去,说不定能在那里得到些什么用得着的东西。’于是那事火结发者一早起身,前往那商队宿处;到了之后,看见那商队宿处有个被遗弃的、幼小、羸弱、仰卧的男孩。看见之后他这样想——‘让一个人在我眼前命终,于我是不相宜的;我何不把这孩子带回庵所,抚育他、养活他、使他长大呢。’于是那事火结发者便把那孩子带回庵所,抚育他、养活他、使他长大。当那孩子约十岁或十二岁时,那事火结发者在地方上恰有一事要办。于是那事火结发者对那孩子这样说——‘孩子,我想到地方上去;孩子,你要事奉这火,不要让你的火熄了。若你的火熄了,这里有斧,这些是柴,这是钻火木一对,你就生起火来,事奉这火。’那事火结发者这样教诫了那孩子之后,便到地方上去了。而那[孩子]只顾嬉戏,火就熄了。 “于是那孩子这样想——‘父亲曾这样对我说——“孩子,你要事奉这火,不要让你的火熄了。若你的火熄了,这里有斧,这些是柴,这是钻火木一对,你就生起火来,事奉这火。”我何不生起火来,事奉这火呢。’于是那孩子用斧削那钻火木一对——‘但愿能得到火。’他还是没能得到火。他把钻火木一对劈成两片,劈成三片,劈成四片,劈成五片,劈成十片,劈成一百片,把它劈成一片一片;劈成一片一片之后放进臼里舂,舂过之后又扬在大风中——‘但愿能得到火。’他还是没能得到火。 “于是那事火结发者在地方上把那事办完,便回到自己的庵所;到了之后,对那孩子这样说——‘孩子,你的火没有熄吧?’‘父亲,我这里只顾嬉戏,火就熄了。那时我这样想——“父亲曾这样对我说:孩子,你要事奉这火,孩子,不要让你的火熄了。若你的火熄了,这里有斧,这些是柴,这是钻火木一对,你就生起火来,事奉这火。我何不生起火来,事奉这火呢。”于是,父亲,我便用斧削那钻火木一对——“但愿能得到火。”我还是没能得到火。我把钻火木一对劈成两片,劈成三片,劈成四片,劈成五片,劈成十片,劈成一百片,把它劈成一片一片;劈成一片一片之后放进臼里舂,舂过之后又扬在大风中——“但愿能得到火。”我还是没能得到火。’ “于是那事火结发者这样想——‘这孩子多么愚痴、不明达,怎么会以不如理[之法]寻求火呢。’他便在那孩子注视之下取过钻火木一对,生起火来,对那孩子这样说——‘孩子,火应当这样生起,绝不是像你这愚痴、不明达者以不如理[之法]寻求火那样。’王族,你也正是这样,愚痴、不明达,将以不如理[之法]寻求他世。王族,舍弃这个恶见执吧;王族,舍弃这个恶见执吧。莫令它长夜成为你的无益与痛苦。”

428. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati [vasati (sī. pī.)]. Atha kho, rājañña, aññataro janapade sattho [sattho janapadapadesā (sī.), janapado satthavāso (syā.), janapadapadeso (pī.)] vuṭṭhāsi. Atha kho so sattho [satthavāso (syā.)] tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā ekarattiṃ vasitvā pakkāmi. Atha kho, rājañña, tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṃ, appeva nāmettha kiñci upakaraṇaṃ adhigaccheyya’nti. Atha kho so aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa tasmiṃ satthavāse daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ chaḍḍitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘na kho me taṃ patirūpaṃ yaṃ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṅkareyya; yaṃnūnāhaṃ imaṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādeyyaṃ poseyyaṃ vaḍḍheyya’nti. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ assamaṃ netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi. Yadā so dārako dasavassuddesiko vā hoti [ahosi (?)] dvādasavassuddesiko vā, atha kho tassa aggikassa jaṭilassa janapade kañcideva karaṇīyaṃ uppajji. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘icchāmahaṃ, tāta, janapadaṃ [nagaraṃ (ka.)] gantuṃ; aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsī’ti. Atha kho so aggiko jaṭilo taṃ dārakaṃ evaṃ anusāsitvā janapadaṃ agamāsi. Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.
‘‘Atha kho tassa dārakassa etadahosi – ‘pitā kho maṃ evaṃ avaca – ‘‘aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsī’’ti. Yaṃnūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyya’nti. Atha kho so dārako araṇisahitaṃ vāsiyā tacchi – ‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’nti. Neva so aggiṃ adhigacchi. Araṇisahitaṃ dvidhā phālesi, tidhā phālesi, catudhā phālesi, pañcadhā phālesi, dasadhā phālesi, satadhā [vīsatidhā (syā.)] phālesi, sakalikaṃ sakalikaṃ akāsi, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭṭesi, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuni [ophuni (syā. ka.)] – ‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’nti. Neva so aggiṃ adhigacchi.
‘‘Atha kho so aggiko jaṭilo janapade taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘kacci te, tāta, aggi na nibbuto’ti? ‘Idha me, tāta, khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi. Tassa me etadahosi – ‘‘pitā kho maṃ evaṃ avaca aggiṃ, tāta, paricareyyāsi. Mā ca te, tāta, aggi nibbāyi. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṃ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṃ araṇisahitaṃ, aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyyāsīti. Yaṃnūnāhaṃ aggiṃ nibbattetvā aggiṃ paricareyya’’nti. Atha khvāhaṃ, tāta, araṇisahitaṃ vāsiyā tacchiṃ – ‘‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’’nti. Nevāhaṃ aggiṃ adhigacchiṃ. Araṇisahitaṃ dvidhā phālesiṃ, tidhā phālesiṃ, catudhā phālesiṃ, pañcadhā phālesiṃ, dasadhā phālesiṃ, satadhā phālesiṃ, sakalikaṃ sakalikaṃ akāsiṃ, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā udukkhale koṭṭesiṃ, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuniṃ – ‘‘appeva nāma aggiṃ adhigaccheyya’’nti. Nevāhaṃ aggiṃ adhigacchi’’’nti. Atha kho tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi – ‘yāva bālo ayaṃ dārako abyatto, kathañhi nāma ayoniso aggiṃ gavesissatī’ti. Tassa pekkhamānassa araṇisahitaṃ gahetvā aggiṃ nibbattetvā taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘evaṃ kho, tāta, aggi nibbattetabbo. Na tveva yathā tvaṃ bālo abyatto ayoniso aggiṃ gavesī’ti. Evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto ayoniso paralokaṃ gavesissasi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ, paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ, mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
429已对照

四二九、“尽管迦叶尊师这样说,我仍然无法舍弃这个恶见执。憍萨罗国王波斯匿也知道我,他国诸王也知道——‘弊宿王族是这样说、这样见的:“如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟。”’迦叶尊师,若我舍弃这个恶见执,将有人这样说我——‘弊宿王族多么愚痴、不明达,执取了不该执取的[见]。’我纵使凭忿怒也要执持它,纵使凭覆蔑(makkha)也要执持它,纵使凭攀齐(palāsa)也要执持它。”

429. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Dve satthavāhaupamā
430PTS 2.344缅 2.273已对照

二商队主之喻

四三〇、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有一支千辆车的大车商队,从东方地方前往西方地方。它无论走到哪里,草、薪、水与绿叶很快就被用尽。而那商队中有两位商队主,一位[领]五百辆车,一位[领]五百辆车。那时,那两位商队主这样想——‘这支大车商队有一千辆车;我们无论走到哪里,草、薪、水与绿叶很快就被用尽。我们何不把这商队分作两半——一边五百辆车,一边五百辆车。’他们便把那商队分作两半:一边五百辆车,一边五百辆车。一位商队主装载了许多草、薪与水,令商队出发。那商队出发两三天后,看见一个人黝黑、赤眼、束着弓箭袋、戴着白睡莲鬘、衣湿发湿,乘着车轮沾满泥浆的良车迎面而来;看见之后这样说——‘喂,你从哪里来?’‘从某某地方来。’‘你要往哪里去?’‘往某某地方。’‘喂,前面旷野里是不是下过大雨了?’‘是的,前面旷野里下过大雨了,道路与山涧都充满了水,草、薪与水都很多。诸位,丢掉旧的草、薪与水吧,车轻了就快快前进,别累坏了牛。’

430. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ puratthimā janapadā pacchimaṃ janapadaṃ agamāsi. So yena yena gacchi, khippaṃyeva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ haritakapaṇṇaṃ. Tasmiṃ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṃ eko pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ, eko pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ. Atha kho tesaṃ satthavāhānaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ; te mayaṃ yena yena gacchāma, khippameva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ haritakapaṇṇaṃ. Yaṃnūna mayaṃ imaṃ satthaṃ dvidhā vibhajeyyāma – ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānī’ti. Te taṃ satthaṃ dvidhā vibhajiṃsu [vibhajesuṃ (ka.)] ekato pañca sakaṭasatāni, ekato pañca sakaṭasatāni. Eko satthavāho bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi [pāyāpesi (sī. pī.)]. Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ [lohitakkhiṃ (syā.)] sannaddhakalāpaṃ [āsannaddhakalāpaṃ (syā.)] kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ’, disvā etadavoca – ‘kuto, bho, āgacchasī’ti? ‘Amukamhā janapadā’ti. ‘Kuhiṃ gamissasī’ti? ‘Amukaṃ nāma janapada’nti. ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti? ‘Evaṃ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
已对照

“于是那商队主告诉商队众——‘诸位,这人这样说——“前面旷野里下过大雨了,道路与山涧都充满了水,草、薪与水都很多。诸位,丢掉旧的草、薪与水吧,车轻了就快快前进,别累坏了牛。”诸位,丢掉旧的草、薪与水,车轻了就令商队出发吧。’那些商队众应诺那商队主‘好的,尊驾’,便丢掉旧的草、薪与水,车轻了就令商队出发。他们在第一处商队宿处没有看见草、薪或水。在第二处商队宿处……第三处商队宿处……第四处商队宿处……第五处商队宿处……第六处商队宿处……第七处商队宿处,都没有看见草、薪或水。他们全都遭了灾祸。那商队中不论是人是畜,全被那夜叉非人(amanussa)吃了,只剩下骨头。

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ, bho, puriso evamāha – ‘‘purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’’ti. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpethā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpesuṃ. Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Dutiyepi satthavāse… tatiyepi satthavāse… catutthepi satthavāse… pañcamepi satthavāse… chaṭṭhepi satthavāse… sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Sabbeva anayabyasanaṃ āpajjiṃsu. Ye ca tasmiṃ satthe ahesuṃ manussā vā pasū vā, sabbe so yakkho amanusso bhakkhesi. Aṭṭhikāneva sesāni.
PTS 2.345缅 2.274已对照

“当第二位商队主知道——‘诸位,那商队如今出发已久了’,便装载了许多草、薪与水,令商队出发。那商队出发两三天后,看见一个人黝黑、赤眼、束着弓箭袋、戴着白睡莲鬘、衣湿发湿,乘着车轮沾满泥浆的良车迎面而来;看见之后这样说——‘喂,你从哪里来?’‘从某某地方来。’‘你要往哪里去?’‘往某某地方。’‘喂,前面旷野里是不是下过大雨了?’‘是的,前面旷野里下过大雨了,道路与山涧都充满了水,草、薪与水都很多。诸位,丢掉旧的草、薪与水吧,车轻了就快快前进,别累坏了牛。’

‘‘Yadā aññāsi dutiyo satthavāho – ‘bahunikkhanto kho, bho, dāni so sattho’ti bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi. Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ sannaddhakalāpaṃ kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ, disvā etadavoca – ‘kuto, bho, āgacchasī’ti? ‘Amukamhā janapadā’ti. ‘Kuhiṃ gamissasī’ti? ‘Amukaṃ nāma janapada’nti. ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti? ‘Evaṃ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho. Āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
PTS 2.346已对照

“于是那商队主告诉商队众——‘诸位,这人这样说——“前面旷野里下过大雨了,道路与山涧都充满了水,草、薪与水都很多。诸位,丢掉旧的草、薪与水吧,车轻了就快快前进,别累坏了牛。”诸位,这人既不是我们的朋友,也不是亲族血亲,我们怎能凭信他而行呢?你们不该丢掉旧的草、薪与水;就照所载之货令商队出发。我们不丢掉自己旧有的。’那些商队众应诺那商队主‘好的,尊驾’,便照所载之货令商队出发。他们在第一处商队宿处没有看见草、薪或水。在第二处商队宿处……第三处商队宿处……第四处商队宿处……第五处商队宿处……第六处商队宿处……第七处商队宿处,都没有看见草、薪或水。可是他们看见了那[前一支]商队遭了灾祸;那商队中不论是人是畜,他们只看见被那夜叉非人吃剩的骨头。

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ, bho, ‘‘puriso evamāha – purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca. Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha; mā yoggāni kilamitthā’’ti. Ayaṃ bho puriso neva amhākaṃ mitto, na ñātisālohito, kathaṃ mayaṃ imassa saddhāya gamissāma. Na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpetha. Na no purāṇaṃ chaḍḍessāmā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpesuṃ. Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Dutiyepi satthavāse… tatiyepi satthavāse… catutthepi satthavāse… pañcamepi satthavāse… chaṭṭhepi satthavāse… sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā. Tañca satthaṃ addasaṃsu anayabyasanaṃ āpannaṃ. Ye ca tasmiṃ satthepi ahesuṃ manussā vā pasū vā, tesañca aṭṭhikāneva addasaṃsu tena yakkhena amanussena bhakkhitānaṃ.
缅 2.275已对照

“于是那商队主告诉商队众——‘诸位,这商队遭了灾祸,正是因为有那愚痴的商队主作了向导。那么,诸位,把我们商队里价值低的货物丢掉,把这商队里价值高的货物取来吧。’那些商队众应诺那商队主‘好的,尊驾’,便把自己商队里价值低的货物丢掉,取来那商队里价值高的货物,平安地渡过了那片旷野,正因为有那有智的商队主作了向导。王族,你也正是这样,愚痴、不明达,将因以不如理[之法]寻求他世而遭灾祸,正像那前一位商队主一般;凡是认为你的话该听、该信的人,他们也将遭灾祸,正像那些商队众一般。王族,舍弃这个恶见执吧;王族,舍弃这个恶见执吧。莫令它长夜成为你的无益与痛苦。”

‘‘Atha kho so satthavāho satthike āmantesi – ‘ayaṃ kho, bho, sattho anayabyasanaṃ āpanno, yathā taṃ tena bālena satthavāhena pariṇāyakena. Tena hi, bho, yānamhākaṃ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā, yāni imasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyathā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṃ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyitvā sotthinā taṃ kantāraṃ nitthariṃsu, yathā taṃ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena. Evameva kho tvaṃ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto seyyathāpi so purimo satthavāho. Yepi tava [te (ka.)] sotabbaṃ saddhātabbaṃ [saddahātabbaṃ (pī. ka.)] maññissanti, tepi anayabyasanaṃ āpajjissanti, seyyathāpi te satthikā. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
431PTS 2.347已对照

四三一、“尽管迦叶尊师这样说,我仍然无法舍弃这个恶见执。憍萨罗国王波斯匿也知道我,他国诸王也知道——‘弊宿王族是这样说、这样见的:“如此也没有他世……乃至……异熟。”’迦叶尊师,若我舍弃这个恶见执,将有人这样说我——‘弊宿王族多么愚痴、不明达,执取了不该执取的[见]。’我纵使凭忿怒也要执持它,纵使凭覆蔑(makkha)也要执持它,纵使凭攀齐(palāsa)也要执持它。”

431. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño, abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Gūthabhārikaupamā
432PTS 2.348已对照

担粪者之喻 四三二、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有个养猪的人从自己的村子到另一个村子去。他在那里看见许多被丢弃的干粪。看见之后他这样想——‘这里有许多被丢弃的干粪,而这是我猪的食物;我何不把这干粪从这里运走呢。’他便铺开上衣,装满许多干粪,捆成一包,顶在头上走了。半路上下起了大片非时的雨。他[粪汁]上流下淌,直到指甲尖都涂满了粪,[还]担着粪担走。人们看见他便这样说——‘喂,你莫不是疯了?莫不是失了心?怎么会[粪汁]上流下淌、直到指甲尖都涂满了粪,[还]担着粪担走呢?’‘喂,倒是你们疯了,你们失了心;因为这确是我猪的食物啊。’王族,你在我看来正像那担粪者一般。王族,舍弃这个恶见执吧;王族,舍弃这个恶见执吧。莫令它长夜成为你的无益与痛苦。”

432. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro sūkaraposako puriso sakamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ agamāsi. Tattha addasa pahūtaṃ sukkhagūthaṃ chaḍḍitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘ayaṃ kho pahuto sukkhagūtho chaḍḍito, mama ca sūkarabhattaṃ [sūkarānaṃ bhakkho (syā.)]; yaṃnūnāhaṃ ito sukkhagūthaṃ hareyya’nti. So uttarāsaṅgaṃ pattharitvā pahūtaṃ sukkhagūthaṃ ākiritvā bhaṇḍikaṃ bandhitvā sīse ubbāhetvā [uccāropetvā (ka. sī. ka.)] agamāsi. Tassa antarāmagge mahāakālamegho pāvassi. So uggharantaṃ paggharantaṃ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṃ ādāya agamāsi. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘kacci no tvaṃ, bhaṇe, ummatto, kacci viceto, kathañhi nāma uggharantaṃ paggharantaṃ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṃ harissasī’ti. ‘Tumhe khvettha, bhaṇe, ummattā, tumhe vicetā, tathā hi pana me sūkarabhatta’nti. Evameva kho tvaṃ, rājañña, gūthabhārikūpamo [gūthahārikūpamo (sī. pī.)] maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
433缅 2.276已对照

四三三、“尽管迦叶尊师这样说,我仍然无法舍弃这个恶见执。憍萨罗国王波斯匿也知道我,他国诸王也知道——‘弊宿王族是这样说、这样见的:“如此也没有他世……乃至……异熟。”’迦叶尊师,若我舍弃这个恶见执,将有人这样说我——‘弊宿王族多么愚痴、不明达,执取了不该执取的[见]。’我纵使凭忿怒也要执持它,纵使凭覆蔑(makkha)也要执持它,纵使凭攀齐(palāsa)也要执持它。”

433. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Akkhadhuttakaupamā
434PTS 2.349已对照

赌徒之喻 四三四、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有两个赌徒以骰子赌博。一个赌徒每逢败点来到便吞了下去。另一个赌徒看见那赌徒每逢败点来到便吞下去;看见之后对那赌徒这样说——‘朋友,你竟一味地赢;朋友,把骰子给我,我要[为它]作供祭。’那赌徒[答]‘好的,朋友’,便把骰子给了那赌徒。于是那赌徒用毒浸透了骰子,对那赌徒这样说——‘来吧,朋友,我们以骰子赌博。’那赌徒[答]‘好的,朋友’,应诺了那赌徒。那两个赌徒第二次以骰子赌博。那赌徒第二次又每逢败点来到便吞了下去。另一个赌徒看见那赌徒第二次又每逢败点来到便吞下去;看见之后对那赌徒说了这[偈]—— “‘涂着最烈之[毒], 吞骰之人不觉知; 吞吧,喂,吞吧,恶赌徒, 往后你必尝苦涩。’ “王族,你在我看来正像那赌徒一般。王族,舍弃这个恶见执吧;王族,舍弃这个恶见执吧。莫令它长夜成为你的无益与痛苦。”

434. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi, upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, dve akkhadhuttā akkhehi dibbiṃsu. Eko akkhadhutto āgatāgataṃ kaliṃ gilati. Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṃ akkhadhuttaṃ āgatāgataṃ kaliṃ gilantaṃ, disvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca – ‘tvaṃ kho, samma, ekantikena jināsi, dehi me, samma, akkhe pajohissāmī’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa akkhe pādāsi. Atha kho so akkhadhutto akkhe visena paribhāvetvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca – ‘ehi kho, samma, akkhehi dibbissāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa paccassosi. Dutiyampi kho te akkhadhuttā akkhehi dibbiṃsu. Dutiyampi kho so akkhadhutto āgatāgataṃ kaliṃ gilati. Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṃ akkhadhuttaṃ dutiyampi āgatāgataṃ kaliṃ gilantaṃ, disvā taṃ akkhadhuttaṃ etadavoca –
‘‘Littaṃ paramena tejasā, gilamakkhaṃ puriso na bujjhati;
Gila re gila pāpadhuttaka [gili re pāpadhuttaka (ka.)], pacchā te kaṭukaṃ bhavissatīti.
‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, akkhadhuttakūpamo maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
435缅 2.277已对照

四三五、“尽管迦叶尊师这样说,我仍然无法舍弃这个恶见执。憍萨罗国王波斯匿也知道我,他国诸王也知道——‘弊宿王族是这样说、这样见的:“如此也没有他世……乃至……异熟。”’迦叶尊师,若我舍弃这个恶见执,将有人这样说我——‘弊宿王族多么愚痴、不明达,执取了不该执取的[见]。’我纵使凭忿怒也要执持它,纵使凭覆蔑(makkha)也要执持它,纵使凭攀齐(palāsa)也要执持它。”

435. ‘‘Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ. Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi – ‘pāyāsi rājañño evaṃvādī evaṃdiṭṭhī – ‘‘itipi natthi paro loko…pe… vipāko’’ti. Sacāhaṃ, bho kassapa, idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro – ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti. Kopenapi naṃ harissāmi, makkhenapi naṃ harissāmi, palāsenapi naṃ harissāmī’’ti.
Sāṇabhārikaupamā
436PTS 2.350缅 2.278已对照

担麻者之喻 四三六、“那么,王族,我为你说个譬喻——此世有些有智之人正是藉譬喻而了知所说之义。王族,从前有一处地方[的居民]迁走了。当时有个伙伴对另一个伙伴说——‘走吧,朋友,我们到那地方去,说不定能在那里得到些财物。’那伙伴[答]‘好的,朋友’,应诺了那伙伴。他们前往那地方、前往某处废村;在那里看见许多被丢弃的麻。看见之后,[一个]伙伴对[另一个]伙伴说——‘朋友,这里有许多被丢弃的麻。那么,朋友,你捆一担麻,我也捆一担麻,我们两个都带着麻担走吧。’那伙伴应诺那伙伴‘好的,朋友’,捆了麻担;他们两个都带着麻担前往另一处废村。在那里看见许多被丢弃的麻线。看见之后,[一个]伙伴对[另一个]伙伴说——‘朋友,我们所以要麻,正是为着[这个]用处;[而]这里有许多被丢弃的麻线。那么,朋友,你丢掉麻担,我也丢掉麻担,我们两个都带着麻线担走吧。’‘朋友,我这麻担是远道背来的,又捆得结实,于我够了;你自己看着办吧。’于是那伙伴丢掉麻担,取了麻线担。 “他们前往另一处废村。在那里看见许多被丢弃的麻布。看见之后,[一个]伙伴对[另一个]伙伴说——‘朋友,我们所以要麻或麻线,正是为着[这个]用处;[而]这里有许多被丢弃的麻布。那么,朋友,你丢掉麻担,我丢掉麻线担,我们两个都带着麻布担走吧。’‘朋友,我这麻担是远道背来的,又捆得结实,于我够了;你自己看着办吧。’于是那伙伴丢掉麻线担,取了麻布担。 “他们前往另一处废村。在那里看见许多被丢弃的亚麻,看见之后……[看见]许多被丢弃的亚麻线,看见之后……许多被丢弃的亚麻布,看见之后……许多被丢弃的棉,看见之后……许多被丢弃的棉线,看见之后……许多被丢弃的棉布,看见之后……许多被丢弃的铁,看见之后……许多被丢弃的铜,看见之后……许多被丢弃的锡,看见之后……许多被丢弃的铅,看见之后……许多被丢弃的银,看见之后……许多被丢弃的金;看见之后,[一个]伙伴对[另一个]伙伴说——‘朋友,我们所以要麻、或麻线、或麻布、或亚麻、或亚麻线、或亚麻布、或棉、或棉线、或棉布、或铁、或铜、或锡、或铅、或银,正是为着[这个]用处;[而]这里有许多被丢弃的金。那么,朋友,你丢掉麻担,我丢掉银担,我们两个都带着金担走吧。’‘朋友,我这麻担是远道背来的,又捆得结实,于我够了;你自己看着办吧。’于是那伙伴丢掉银担,取了金担。 “他们回到自己的村子。在那里,带着麻担回来的那个伙伴,他的父母不欢喜,妻儿不欢喜,朋友同僚也不欢喜,他也没有由此得到乐与喜悦;而带着金担回来的那个伙伴,他的父母也欢喜,妻儿也欢喜,朋友同僚也欢喜,他也由此得到了乐与喜悦。 “王族,你在我看来正像那担麻者一般。王族,舍弃这个恶见执吧;王族,舍弃这个恶见执吧。莫令它长夜成为你的无益与痛苦。”

436. ‘‘Tena hi, rājañña, upamaṃ te karissāmi, upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Bhūtapubbaṃ, rājañña, aññataro janapado vuṭṭhāsi. Atha kho sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma, yena so janapado tenupasaṅkamissāma, appeva nāmettha kiñci dhanaṃ adhigaccheyyāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paccassosi. Te yena so janapado, yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ [gāmapajjaṃ (syā.), gāmapattaṃ (sī.)] tenupasaṅkamiṃsu, tattha addasaṃsu pahūtaṃ sāṇaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘idaṃ kho, samma, pahūtaṃ sāṇaṃ chaḍḍitaṃ, tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ bandha, ahañca sāṇabhāraṃ bandhissāmi, ubho sāṇabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Evaṃ sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paṭissutvā sāṇabhāraṃ bandhitvā te ubho sāṇabhāraṃ ādāya yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtaṃ sāṇasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ, idaṃ pahūtaṃ sāṇasuttaṃ chaḍḍitaṃ. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sāṇabhāraṃ chaḍḍessāmi, ubho sāṇasuttabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sāṇabhāraṃ chaḍḍetvā sāṇasuttabhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ vā sāṇasuttaṃ vā, imā pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sāṇasuttabhāraṃ chaḍḍessāmi, ubho sāṇibhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me, tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sāṇasuttabhāraṃ chaḍḍetvā sāṇibhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena aññataraṃ gāmapaṭṭaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Tattha addasaṃsu pahūtaṃ khomaṃ chaḍḍitaṃ, disvā…pe… pahūtaṃ khomasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ khomadussaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsikasuttaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ kappāsikadussaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ ayaṃ [ayasaṃ (syā.)] chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ lohaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ tipuṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ sīsaṃ chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ sajjhaṃ [sajjhuṃ (sī. syā. pī.)] chaḍḍitaṃ, disvā… pahūtaṃ suvaṇṇaṃ chaḍḍitaṃ, disvā sahāyako sahāyakaṃ āmantesi – ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṃ vā sāṇasuttaṃ vā sāṇiyo vā khomaṃ vā khomasuttaṃ vā khomadussaṃ vā kappāsaṃ vā kappāsikasuttaṃ vā kappāsikadussaṃ vā ayaṃ vā lohaṃ vā tipuṃ vā sīsaṃ vā sajjhaṃ vā, idaṃ pahūtaṃ suvaṇṇaṃ chaḍḍitaṃ. Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṃ chaḍḍehi, ahañca sajjhabhāraṃ [sajjhubhāraṃ (sī. syā. pī.)] chaḍḍessāmi, ubho suvaṇṇabhāraṃ ādāya gamissāmā’ti. ‘Ayaṃ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṃ me tvaṃ pajānāhī’ti. Atha kho so sahāyako sajjhabhāraṃ chaḍḍetvā suvaṇṇabhāraṃ ādiyi.
‘‘Te yena sako gāmo tenupasaṅkamiṃsu. Tattha yo so sahāyako sāṇabhāraṃ ādāya agamāsi, tassa neva mātāpitaro abhinandiṃsu, na puttadārā abhinandiṃsu, na mittāmaccā abhinandiṃsu, na ca tatonidānaṃ sukhaṃ somanassaṃ adhigacchi. Yo pana so sahāyako suvaṇṇabhāraṃ ādāya agamāsi, tassa mātāpitaropi abhinandiṃsu, puttadārāpi abhinandiṃsu, mittāmaccāpi abhinandiṃsu, tatonidānañca sukhaṃ somanassaṃ adhigacchi. ‘‘Evameva kho tvaṃ, rājañña, sāṇabhārikūpamo maññe paṭibhāsi. Paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; paṭinissajjetaṃ, rājañña, pāpakaṃ diṭṭhigataṃ. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
Saraṇagamanaṃ
437缅 2.279已对照

皈依 四三七、“迦叶尊师第一个譬喻[说出时]我就已经满意、极净信了;只是我还想听这些巧妙的问答机辩,才想着要对迦叶尊师作对抗之论。奇哉!迦叶尊师,奇哉!迦叶尊师。迦叶尊师,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,迦叶尊师以种种方式开显了法。迦叶尊师,我皈依(saraṇa)那位乔达摩尊师、法(dhamma)与比丘僧团(bhikkhusaṅgha)。愿迦叶尊师忆持我为优婆塞(upāsaka),从今日起,终生皈依。 “迦叶尊师,我想举行大祭祀;愿迦叶尊师教导我,使我长夜得利益与安乐。”

437. ‘‘Purimeneva ahaṃ opammena bhoto kassapassa attamano abhiraddho. Api cāhaṃ imāni vicitrāni pañhāpaṭibhānāni sotukāmo evāhaṃ bhavantaṃ kassapaṃ paccanīkaṃ kātabbaṃ amaññissaṃ. Abhikkantaṃ, bho kassapa, abhikkantaṃ, bho kassapa. Seyyathāpi, bho kassapa, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti evamevaṃ bhotā kassapena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho kassapa, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kassapo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ.
‘‘Icchāmi cāhaṃ, bho kassapa, mahāyaññaṃ yajituṃ, anusāsatu maṃ bhavaṃ kassapo, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
Yaññakathā
438PTS 2.353缅 2.280已对照

祭祀之论 四三八、“王族,凡是这样的祭祀——其中宰杀牛,或宰杀山羊与绵羊,或宰杀鸡与猪,或种种生类遭到杀害,而受供者又是邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定的——王族,这样的祭祀没有大果、没有大功德、没有大威光、没有大遍布。王族,譬如农夫带着种子与犁进入林中,他在那贫瘠、不平、未清除树桩与荆棘的田地里,播下破损的、腐坏的、被风日损坏的、无实的、未妥善储藏的种子;而天又不适时降下好雨。那些种子还能生长、增长、广大吗?农夫还能得到丰盛的果实吗?”“不能,迦叶尊师。”“王族,正是如此:凡是这样的祭祀——其中宰杀牛,或宰杀山羊与绵羊,或宰杀鸡与猪,或种种生类遭到杀害,而受供者又是邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定的——王族,这样的祭祀没有大果、没有大功德、没有大威光、没有大遍布。 “而王族,凡是这样的祭祀——其中既不宰杀牛,也不宰杀山羊与绵羊,也不宰杀鸡与猪,种种生类也不遭到杀害,而受供者是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定的——王族,这样的祭祀有大果、有大功德、有大威光、有大遍布。王族,譬如农夫带着种子与犁进入林中,他在那肥沃、平整、已好好清除树桩与荆棘的田地里,播下不破损的、不腐坏的、未被风日损坏的、有实的、妥善储藏的种子;而天又适时降下好雨。那些种子还能生长、增长、广大吗?农夫还能得到丰盛的果实吗?”“能的,迦叶尊师。”“王族,正是如此:凡是这样的祭祀——其中既不宰杀牛,也不宰杀山羊与绵羊,也不宰杀鸡与猪,种种生类也不遭到杀害,而受供者是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定的——王族,这样的祭祀有大果、有大功德、有大威光、有大遍布。”

438. ‘‘Yathārūpe kho, rājañña, yaññe gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro. Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha dukkhette dubbhūme avihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhāpeyya khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asāradāni asukhasayitāni. Devo ca na kālena kālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ [viruḷhiṃ (moggalāne)] vepullaṃ āpajjeyyuṃ, kassako vā vipulaṃ phalaṃ adhigaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ [na evaṃ (syā. ka.)] bho kassapa’’. ‘‘Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe gāvo vā haññanti, ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro.
‘‘Yathārūpe ca kho, rājañña, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha sukhette subhūme suvihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhapeyya akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni. Devo ca kālena kālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyuṃ, kassako vā vipulaṃ phalaṃ adhigaccheyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho kassapa’’. ‘‘Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṃghātaṃ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’ti.
Uttaramāṇavavatthu
439PTS 2.355缅 2.281已对照

青年优多罗之事 四三九、于是弊宿王族为沙门、婆罗门、贫者、旅人、游乞者、乞求者设立了布施。而在那布施中,所施的食物是这样的:带糠的碎米饭,佐以酸粥;[所施的]则是粗布的、带着大团边穗的衣服。在那布施中,有个名叫优多罗(Uttara)的青年(māṇava)负责操办。他布施之后这样回向说——‘愿我以此布施,只在此世与弊宿王族相会,不在他世。’弊宿王族听说——‘据说青年优多罗布施之后这样回向说:“愿我以此布施,只在此世与弊宿王族相会,不在他世。”’于是弊宿王族唤来青年优多罗,这样说——“亲爱的优多罗,据说你布施之后这样回向说——‘愿我以此布施,只在此世与弊宿王族相会,不在他世。’是真的吗?”“是的,大人。” “亲爱的优多罗,你布施之后为什么这样回向——‘愿我以此布施,只在此世与弊宿王族相会,不在他世。’亲爱的优多罗,我们不是求福、期望布施之果的人吗?”“大人的布施中,所施的食物是这样的:带糠的碎米饭,佐以酸粥——那是大人连脚也不愿去碰的,何况去吃;[所施的]是粗布的、带着大团边穗的衣服——那是大人连脚也不愿去碰的,何况去穿。而大人于我们是可爱、可意的;我们怎能把可意者与不可意者系在一起呢?”“那么,亲爱的优多罗,我吃什么样的食物,你就设办什么样的食物;我穿什么样的衣服,你就设办什么样的衣服。”青年优多罗应诺弊宿王族“是,大人”,便照弊宿王族所吃的食物设办食物,照弊宿王族所穿的衣服设办衣服。

439. Atha kho pāyāsi rājañño dānaṃ paṭṭhapesi samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ. Tasmiṃ kho pana dāne evarūpaṃ bhojanaṃ dīyati kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ, dhorakāni [thorakāni (sī. pī.), corakāni (syā.)] ca vatthāni guḷavālakāni [guḷagāḷakāni (ka.)]. Tasmiṃ kho pana dāne uttaro nāma māṇavo vāvaṭo [byāvaṭo (sī. pī.)] ahosi. So dānaṃ datvā evaṃ anuddisati – ‘‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’nti. Assosi kho pāyāsi rājañño – ‘‘uttaro kira māṇavo dānaṃ datvā evaṃ anuddisati – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’’nti. Atha kho pāyāsi rājañño uttaraṃ māṇavaṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, tāta uttara, dānaṃ datvā evaṃ anuddisasi – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’’’nti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Kissa pana tvaṃ, tāta uttara, dānaṃ datvā evaṃ anuddisasi – ‘imināhaṃ dānena pāyāsiṃ rājaññameva imasmiṃ loke samāgacchiṃ, mā parasmi’nti? Nanu mayaṃ, tāta uttara, puññatthikā dānasseva phalaṃ pāṭikaṅkhino’’ti? ‘‘Bhoto kho dāne evarūpaṃ bhojanaṃ dīyati kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ, yaṃ bhavaṃ pādāpi [pādāsi (ka.)] na iccheyya samphusituṃ [chupituṃ (pī. ka.)], kuto bhuñjituṃ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni, yāni bhavaṃ pādāpi [acittikataṃ (ka.)] na iccheyya samphusituṃ, kuto paridahituṃ. Bhavaṃ kho panamhākaṃ piyo manāpo, kathaṃ mayaṃ manāpaṃ amanāpena saṃyojemā’’ti? ‘‘Tena hi tvaṃ, tāta uttara, yādisāhaṃ bhojanaṃ bhuñjāmi, tādisaṃ bhojanaṃ paṭṭhapehi. Yādisāni cāhaṃ vatthāni paridahāmi, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho uttaro māṇavo pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yādisaṃ bhojanaṃ pāyāsi rājañño bhuñjati, tādisaṃ bhojanaṃ paṭṭhapesi. Yādisāni ca vatthāni pāyāsi rājañño paridahati, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapesi.
440PTS 2.356已对照

四四〇、于是弊宿王族不恭敬地布施、不亲手布施、不敬重地布施、抛掷似地布施,身坏命终之后,往生为四大王天(Cātumahārājika)诸天的同伴,[住于]空寂的谢里萨迦宫殿(Serīsaka vimāna)。而在他的布施中负责操办的那个名叫优多罗的青年,恭敬地布施、亲手布施、敬重地布施、不抛掷似地布施,身坏命终之后,往生善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。

440. Atha kho pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajji suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo. So sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ.
Pāyāsidevaputto
441PTS 2.357缅 2.282已对照

弊宿天子 四四一、那时,具寿憍梵波提(Gavampati)常前往空寂的谢里萨迦宫殿度日间。于是弊宿天子来到具寿憍梵波提之处;到了之后,礼敬具寿憍梵波提,站在一旁。具寿憍梵波提对站在一旁的弊宿天子这样说——“贤友,你是谁?”“尊者,我是弊宿王族。”“贤友,你从前不是持这样的见吗——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟’?”“尊者,我确实曾持这样的见——‘如此也没有他世,没有化生的众生,没有善作、恶作之业的果与异熟’。不过我已蒙圣者鸠摩罗迦叶(ayya Kumārakassapa)令我远离了那个恶见执。” “贤友,那个在你布施中负责操办的、名叫优多罗的青年,他生到哪里了呢?”“尊者,那个在我布施中负责操办的、名叫优多罗的青年,他恭敬地布施、亲手布施、敬重地布施、不抛掷似地布施,身坏命终之后,往生善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。而我,尊者,不恭敬地布施、不亲手布施、不敬重地布施、抛掷似地布施,身坏命终之后,往生为四大王天诸天的同伴,[住于]空寂的谢里萨迦宫殿。所以,憍梵波提尊者,请到人间去,这样宣告——‘要恭敬地布施,要亲手布施,要敬重地布施,不要抛掷似地布施。弊宿王族不恭敬地布施、不亲手布施、不敬重地布施、抛掷似地布施,身坏命终之后,往生为四大王天诸天的同伴,[住于]空寂的谢里萨迦宫殿;而在他的布施中负责操办的那个名叫优多罗的青年,恭敬地布施、亲手布施、敬重地布施、不抛掷似地布施,身坏命终之后,往生善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。’” 于是具寿憍梵波提来到人间,这样宣告——“要恭敬地布施,要亲手布施,要敬重地布施,不要抛掷似地布施。弊宿王族不恭敬地布施、不亲手布施、不敬重地布施、抛掷似地布施,身坏命终之后,往生为四大王天诸天的同伴,[住于]空寂的谢里萨迦宫殿;而在他的布施中负责操办的那个名叫优多罗的青年,恭敬地布施、亲手布施、敬重地布施、不抛掷似地布施,身坏命终之后,往生善趣、天界,为三十三天诸天的同伴。” 《弊宿经》第十,终。 《大品》终。 其摄颂为: 大本与[大]缘,涅槃及善见; 阇尼沙、[大]典尊,大会、帝释所问; 以及大念处,弊宿为第十。 《大品》巴利圣典终。

441. Tena kho pana samayena āyasmā gavampati abhikkhaṇaṃ suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ divāvihāraṃ gacchati. Atha kho pāyāsi devaputto yenāyasmā gavampati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ gavampatiṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho pāyāsiṃ devaputtaṃ āyasmā gavampati etadavoca – ‘‘kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ, bhante, pāyāsi rājañño’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhiko ahosi – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’’ti? ‘‘Saccāhaṃ, bhante, evaṃdiṭṭhiko ahosiṃ – ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti. Api cāhaṃ ayyena kumārakassapena etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecito’’ti. ‘‘Yo pana te, āvuso, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so kuhiṃ upapanno’’ti? ‘‘Yo me, bhante, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. Ahaṃ pana, bhante, asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Tena hi, bhante gavampati, manussalokaṃ gantvā evamārocehi – ‘sakkaccaṃ dānaṃ detha, sahatthā dānaṃ detha, cittīkataṃ dānaṃ detha, anapaviddhaṃ dānaṃ detha. Pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyata’’’nti.
Atha kho āyasmā gavampati manussalokaṃ āgantvā evamārocesi – ‘‘sakkaccaṃ dānaṃ detha, sahatthā dānaṃ detha, cittīkataṃ dānaṃ detha, anapaviddhaṃ dānaṃ detha. Pāyāsi rājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā asahatthā dānaṃ datvā acittīkataṃ dānaṃ datvā apaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapanno suññaṃ serīsakaṃ vimānaṃ. Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṃ dānaṃ datvā sahatthā dānaṃ datvā cittīkataṃ dānaṃ datvā anapaviddhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyata’’nti.
Pāyāsisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Mahāvaggo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Mahāpadāna nidānaṃ, nibbānañca sudassanaṃ;
Janavasabha govindaṃ, samayaṃ sakkapañhakaṃ;
Mahāsatipaṭṭhānañca, pāyāsi dasamaṃ bhave [satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggassa saṅgaho (sī. pī.) satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggoti vuccatīti (syā.)].
Mahāvaggapāḷi niṭṭhitā.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa