九、瞿利耶尼经
一七三、如是我闻——一时，世尊住在王舍城（Rājagaha）竹林迦兰陀园（Veḷuvana Kalandakanivāpa）。那时，名叫瞿利耶尼（Goliyāni）的比丘是林野住者（āraññika）、行为粗疏者（padasamācāra），因某件应作之事来到了僧团之中。在那里，具寿舍利弗（Sāriputta）就瞿利耶尼比丘[之事]召唤诸比丘：
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当对诸同梵行者有恭敬、有顺从。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时对诸同梵行者不恭敬、不顺从，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然对诸同梵行者不恭敬、不顺从。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当对诸同梵行者有恭敬、有顺从。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当是座位善巧者：‘我将不挤入长老比丘们[之间]而坐，也不以[占]座位拒斥新比丘。’贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时不是座位善巧者，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然不是座位善巧者。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当是座位善巧者。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当连增上行仪法也了知。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时连增上行仪法也不了知，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然连增上行仪法也不了知。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当连增上行仪法也了知。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，不应太早进入村落，不应太晚返回。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时太早进入村落、太晚返回，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然太早进入村落、太晚返回。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，不应太早进入村落，不应太晚返回。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，不应在食前、食后于俗家中游访。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时在食前、食后于俗家中游访，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住时，想必多作了非时游行，那[非时游行]在他来到僧团时也现起。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，不应在食前、食后于俗家中游访。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当不掉举、不轻躁。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时掉举、轻躁，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住时，想必多作了掉举、轻躁，那[掉举、轻躁]在他来到僧团时也现起。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当不掉举、不轻躁。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当不粗口、语不散乱。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时粗口、语散乱，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然粗口、语散乱。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当不粗口、语不散乱。
“贤友们，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当易受劝、有善友。贤友们，若林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时难受劝、有恶友，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然难受劝、有恶友。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘来到僧团、住在僧团中时，应当易受劝、有善友。
“贤友们，林野住的比丘应当守护诸根之门。贤友们，若林野住的比丘不守护诸根之门，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然不守护诸根之门。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当守护诸根之门。
“贤友们，林野住的比丘应当于食知量。贤友们，若林野住者于食不知量，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然于食不知量。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当于食知量。
“贤友们，林野住的比丘应当勤修警寤。贤友们，若林野住的比丘不勤修警寤，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然不勤修警寤。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当勤修警寤。
“贤友们，林野住的比丘应当发起精进。贤友们，若林野住的比丘懈怠，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然懈怠。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当发起精进。
“贤友们，林野住的比丘应当念已现起。贤友们，若林野住的比丘失念，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然失念。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当念已现起。
“贤友们，林野住的比丘应当得定。贤友们，若林野住的比丘不得定，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然不得定。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当得定。
“贤友们，林野住的比丘应当有慧。贤友们，若林野住的比丘劣慧，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然劣慧。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当有慧。
“贤友们，林野住的比丘应当致力于增上法、增上律。贤友们，有人会问林野住的比丘关于增上法、增上律的问题。贤友们，若林野住的比丘被问到关于增上法、增上律的问题时答不上来，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然被问到关于增上法、增上律的问题时答不上来。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当致力于增上法、增上律。
“贤友们，林野住的比丘应当致力于那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者。贤友们，有人会问林野住的比丘关于那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——的问题。贤友们，若林野住的比丘被问到关于那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——的问题时答不上来，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然被问到关于那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者——的问题时答不上来。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当致力于那些寂静的解脱——超越诸色而属无色者。
“贤友们，林野住的比丘应当致力于上人法。贤友们，有人会问林野住的比丘关于上人法的问题。贤友们，若林野住的比丘被问到关于上人法的问题时答不上来，就会有人对他说：‘这位林野住的具寿独自在林野中随意而住，有什么用呢？这位具寿竟然不知道自己为之出家的那目标。’——会有人这样对他说。因此，林野住的比丘应当致力于上人法。”
这样说时，具寿大目犍连（Mahāmoggallāna）对具寿舍利弗这样说：“舍利弗贤友，这些法是只有林野住的比丘才应受持而行，还是住在村落边的[比丘]也[应受持而行]呢？”“目犍连贤友，这些法林野住的比丘尚且应受持而行，何况住在村落边的[比丘]。”
173. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena goliyāni [gulissāni (sī. pī.), golissāni (syā. kaṃ.)] nāma bhikkhu āraññiko [āraññako (sabbattha)] padasamācāro [padarasamācāro (sī. syā. kaṃ. pī.)] saṅghamajjhe osaṭo hoti kenacideva karaṇīyena. Tatra kho āyasmā sāriputto goliyāniṃ bhikkhuṃ ārabbha bhikkhū āmantesi –
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena sabrahmacārīsu sagāravena bhavitabbaṃ sappatissena. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto sabrahmacārīsu agāravo hoti appatisso, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena, yo ayamāyasmā sabrahmacārīsu agāravo hoti appatisso’ti – tassa [appatissotissa (sī. pī.)] bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena sabrahmacārīsu sagāravena bhavitabbaṃ sappatissena.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena āsanakusalena bhavitabbaṃ – ‘iti there ca bhikkhū nānupakhajja nisīdissāmi nave ca bhikkhū na āsanena paṭibāhissāmī’ti. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto na āsanakusalo hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena, yo ayamāyasmā āsanakusalo na hotī’ti [yo ayamāyasmā ābhisamācārikampi dhammaṃ na jānātīti (sī. syā. kaṃ. pī.)] – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena āsanakusalena bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena ābhisamācārikopi dhammo jānitabbo. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto ābhisamācārikampi dhammaṃ na jānāti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā ābhisamācārikampi dhammaṃ na jānātī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena ābhisamācārikopi dhammo jānitabbo [ayaṃ ābhisamācārikatatiyavāro sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu na dissati].
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena nātikālena gāmo pavisitabbo nātidivā [na divā (syā. kaṃ. pī. ka.)] paṭikkamitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto atikālena gāmaṃ pavisati atidivā paṭikkamati, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā atikālena gāmaṃ pavisati atidivā paṭikkamatī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena nātikālena gāmo pavisitabbo, nātidivā paṭikkamitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena na purebhattaṃ pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto purebhattaṃ pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjati, tassa bhavanti vattāro. ‘Ayaṃ nūnimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena viharato vikālacariyā bahulīkatā, tamenaṃ saṅghagatampi samudācaratī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena na purebhattaṃ pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena anuddhatena bhavitabbaṃ acapalena. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto uddhato hoti capalo, tassa bhavanti vattāro. ‘Idaṃ nūnimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena viharato uddhaccaṃ cāpalyaṃ bahulīkataṃ, tamenaṃ saṅghagatampi samudācaratī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena anuddhatena bhavitabbaṃ acapalena.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena amukharena bhavitabbaṃ avikiṇṇavācena. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto mukharo hoti vikiṇṇavāco, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā mukharo vikiṇṇavāco’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena amukharena bhavitabbaṃ avikiṇṇavācena.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena suvacena [subbacena (sī. ka.)] bhavitabbaṃ kalyāṇamittena. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu saṅghagato saṅghe viharanto dubbaco hoti pāpamitto, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā dubbaco pāpamitto’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā saṅghagatena saṅghe viharantena suvacena bhavitabbaṃ kalyāṇamittena.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā indriyesu guttadvārena bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu indriyesu aguttadvāro hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā indriyesu aguttadvāro’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā indriyesu guttadvārena bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā bhojane mattaññunā bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhojane amattaññū hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā bhojane amattaññū’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā bhojane mattaññunā bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā jāgariyaṃ anuyuttena bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu jāgariyaṃ ananuyutto hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā jāgariyaṃ ananuyutto’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā jāgariyaṃ anuyuttena bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā āraddhavīriyena bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu kusīto hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā kusīto’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā āraddhavīriyena bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā upaṭṭhitassatinā bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu muṭṭhassatī hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā muṭṭhassatī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā upaṭṭhitassatinā bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā samāhitena bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu asamāhito hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā asamāhito’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā samāhitena bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā paññavatā bhavitabbaṃ. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu duppañño hoti, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā duppañño’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā paññavatā bhavitabbaṃ.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā abhidhamme abhivinaye yogo karaṇīyo. Santāvuso, āraññikaṃ bhikkhuṃ abhidhamme abhivinaye pañhaṃ pucchitāro. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu abhidhamme abhivinaye pañhaṃ puṭṭho na sampāyati, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā abhidhamme abhivinaye pañhaṃ puṭṭho na sampāyatī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā abhidhamme abhivinaye yogo karaṇīyo.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā tattha yogo karaṇīyo. Santāvuso, āraññikaṃ bhikkhuṃ ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā tattha pañhaṃ pucchitāro. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā tattha pañhaṃ puṭṭho na sampāyati, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā tattha pañhaṃ puṭṭho na sampāyatī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā tattha yogo karaṇīyo.
‘‘Āraññikenāvuso, bhikkhunā uttari manussadhamme yogo karaṇīyo. Santāvuso, āraññikaṃ bhikkhuṃ uttari manussadhamme pañhaṃ pucchitāro. Sace, āvuso, āraññiko bhikkhu uttari manussadhamme pañhaṃ puṭṭho na sampāyati, tassa bhavanti vattāro. ‘Kiṃ panimassāyasmato āraññikassa ekassāraññe serivihārena yo ayamāyasmā yassatthāya pabbajito tamatthaṃ na jānātī’ti – tassa bhavanti vattāro. Tasmā āraññikena bhikkhunā uttari manussadhamme yogo karaṇīyo’’ti.
Evaṃ vutte, āyasmā mahāmoggallāno [mahāmoggalāno (ka.)] āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘āraññikeneva nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā ime dhammā samādāya vattitabbā udāhu gāmantavihārināpī’’ti? ‘‘Āraññikenāpi kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā ime dhammā samādāya vattitabbā pageva gāmantavihārinā’’ti.
Goliyānisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.