快乐巴利palinanda.cc

中部第71经 · 三明婆蹉经 Tevijjavacchasuttaṃ

本经目录一、三明婆蹉经

185PTS 1.482缅 2.148已对照

一、三明婆蹉经

一八五、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。那时,游方者婆蹉种(Vacchagotta)住在一白莲(Ekapuṇḍarīka)游方者园。于是,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入毘舍离乞食。那时,世尊心中这样想:“现在为乞食而行于毘舍离还太早,我何不前往一白莲游方者园、前往游方者婆蹉种之处呢?”于是,世尊前往一白莲游方者园、前往游方者婆蹉种之处。游方者婆蹉种远远看见世尊走来;看见之后,对世尊这样说:“尊者,世尊请来!尊者,世尊善来!尊者,世尊隔了很久才作这一趟因由(pariyāya),即为了来到此处。尊者,请世尊就座,这座位已经敷设好了。”世尊便坐在敷设好的座位上。游方者婆蹉种也取了一个低座,坐在一旁。坐在一旁的游方者婆蹉种对世尊这样说:“尊者,我听到这样的话:‘沙门乔达摩是一切知者、一切见者,自称有无余的知见:“我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前。”’尊者,那些这样说的人——‘沙门乔达摩是一切知者、一切见者,自称有无余的知见:“我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前。”’——他们是否是在转述世尊所说的话?他们是否不曾以不实之事诽谤世尊?是否是随法而解说法?是否没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处?”“婆蹉,那些这样说的人——‘沙门乔达摩是一切知者、一切见者,自称有无余的知见:“我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前。”’——他们并不是在转述我所说的话,而是以不实、不真之事诽谤我。”

185. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena vacchagotto paribbājako ekapuṇḍarīke paribbājakārāme paṭivasati. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva vesāliyaṃ piṇḍāya carituṃ; yaṃnūnāhaṃ yena ekapuṇḍarīko paribbājakārāmo yena vacchagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena ekapuṇḍarīko paribbājakārāmo yena vacchagotto paribbājako tenupasaṅkami. Addasā kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ [sāgataṃ (sī. pī.)], bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Vacchagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparise+saṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Ye te, vaccha, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ asatā abhūtenā’’ti.
186PTS 1.483缅 2.149已对照

一八六、“尊者,那么我们怎样解答,才会既是转述世尊所说的话,又不以不实之事诽谤世尊,且随法而解说法,而没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处呢?”

“婆蹉,若解答‘沙门乔达摩是三明者’,便会既是转述我所说的话,又不以不实之事诽谤我,且随法而解说法,而没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处。婆蹉,因为我只要愿意,便回忆起许多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此,我回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。婆蹉,因为我只要愿意,便以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣……乃至……了知众生随业而去。婆蹉,因为我由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。

“婆蹉,若解答‘沙门乔达摩是三明者’,便会既是转述我所说的话,又不以不实之事诽谤我,且随法而解说法,而没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处。”

这样说时,游方者婆蹉种对世尊这样说:“乔达摩尊师,是否有任何在家人,不舍断在家人之结(gihisaṃyojana),而于身坏之后是作苦的终结者呢?”“婆蹉,没有任何在家人,不舍断在家人之结,而于身坏之后是作苦的终结者。”

“那么,乔达摩尊师,是否有任何在家人,不舍断在家人之结,而于身坏之后是往生天界者呢?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——不舍断在家人之结而于身坏之后往生天界的在家人。”

“乔达摩尊师,是否有任何邪命外道(ājīvaka)于身坏之后是作苦的终结者呢?”“婆蹉,没有任何邪命外道于身坏之后是作苦的终结者。”

“那么,乔达摩尊师,是否有任何邪命外道于身坏之后是往生天界者呢?”“婆蹉,我所回忆的,从今往前有九十一劫,[其间]我不记得有任何邪命外道是往生天界者,除了一位;而他也是业论者、有作论者。”“乔达摩尊师,既然如此,那外道处甚至连往生天界者也是空无的了?”“婆蹉,是的,那外道处甚至连往生天界者也是空无的。”

世尊说了这[番话]。游方者婆蹉种满意、欢喜世尊之所说。

186. ‘‘Kathaṃ byākaramānā pana mayaṃ, bhante, vuttavādino ceva bhagavato assāma, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
‘‘‘Tevijjo samaṇo gotamo’ti kho, vaccha, byākaramāno vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya. Ahañhi, vaccha, yāvadeva ākaṅkhāmi anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ahañhi, vaccha, yāvadeva ākaṅkhāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāmi. Ahañhi, vaccha, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.
‘‘‘Tevijjo samaṇo gotamo’ti kho, vaccha, byākaramāno vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti.
Evaṃ vutte, vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bho gotama, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti? ‘‘Natthi kho, vaccha, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti.
‘‘Atthi pana, bho gotama, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā saggūpago’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā saggūpagā’’ti [‘‘atthi kho vaccha koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā saggūpagoti’’. (ka.)].
‘‘Atthi nu kho, bho gotama, koci ājīvako [ājīviko (ka.)] kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti? ‘‘Natthi kho, vaccha, koci ājīvako kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti.
‘‘Atthi pana, bho gotama, koci ājīvako kāyassa bhedā saggūpago’’ti? ‘‘Ito kho so, vaccha, ekanavuto kappo [ito ko vaccha ekanavute kappe (ka.)] yamahaṃ anussarāmi, nābhijānāmi kañci ājīvakaṃ saggūpagaṃ aññatra ekena; sopāsi kammavādī kiriyavādī’’ti. ‘‘Evaṃ sante, bho gotama, suññaṃ aduṃ titthāyatanaṃ antamaso saggūpagenapī’’ti? ‘‘Evaṃ, vaccha, suññaṃ aduṃ titthāyatanaṃ antamaso saggūpagenapī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano vacchagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Tevijjavacchasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
已对照

《三明婆蹉经》终,[《游方者品》中之]第一[经]。