快乐巴利palinanda.cc

中部第73经 · 大婆蹉经 Mahāvacchasuttaṃ

本经目录三、大婆蹉经

193缅 2.157已对照

三、大婆蹉经

一九三、如是我闻——一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦兰陀园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那时,游方者婆蹉种(Vacchagotta)来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者婆蹉种对世尊这样说:“我长久以来是乔达摩尊师的共谈者。善哉!愿乔达摩尊师为我简略地宣说善与不善。”“婆蹉,我可以为你简略地宣说善与不善,婆蹉,我也可以为你详细地宣说善与不善;不过,婆蹉,我要为你简略地宣说善与不善。你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊师。”游方者婆蹉种应诺了世尊。世尊这样说:

193. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ bhotā gotamena sahakathī. Sādhu me bhavaṃ gotamo saṃkhittena kusalākusalaṃ desetū’’ti. ‘‘Saṃkhittenapi kho te ahaṃ, vaccha, kusalākusalaṃ deseyyaṃ, vitthārenapi kho te ahaṃ, vaccha, kusalākusalaṃ deseyyaṃ; api ca te ahaṃ, vaccha, saṃkhittena kusalākusalaṃ desessāmi. Taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho vacchagotto paribbājako bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
194已对照

一九四、“婆蹉,贪是不善,无贪是善;婆蹉,瞋是不善,无瞋是善;婆蹉,痴是不善,无痴是善。婆蹉,如此,这三法是不善,三法是善。

194. ‘‘Lobho kho, vaccha, akusalaṃ, alobho kusalaṃ; doso kho, vaccha, akusalaṃ, adoso kusalaṃ; moho kho, vaccha, akusalaṃ, amoho kusalaṃ. Iti kho, vaccha, ime tayo dhammā akusalā, tayo dhammā kusalā.
PTS 1.490已对照

“婆蹉,杀生是不善,离杀生是善;婆蹉,不与取是不善,离不与取是善;婆蹉,欲邪行是不善,离欲邪行是善;婆蹉,妄语是不善,离妄语是善;婆蹉,离间语是不善,离离间语是善;婆蹉,粗恶语是不善,离粗恶语是善;婆蹉,杂秽语是不善,离杂秽语是善;婆蹉,贪欲是不善,无贪欲是善;婆蹉,瞋恚是不善,无瞋恚是善;婆蹉,邪见是不善,正见是善。婆蹉,如此,这十法是不善,十法是善。

‘‘Pāṇātipāto kho, vaccha, akusalaṃ, pāṇātipātā veramaṇī kusalaṃ; adinnādānaṃ kho, vaccha, akusalaṃ, adinnādānā veramaṇī kusalaṃ; kāmesumicchācāro kho, vaccha, akusalaṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṃ; musāvādo kho, vaccha, akusalaṃ, musāvādā veramaṇī kusalaṃ; pisuṇā vācā kho, vaccha, akusalaṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṃ; pharusā vācā kho, vaccha, akusalaṃ, pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṃ; samphappalāpo kho, vaccha, akusalaṃ, samphappalāpā veramaṇī kusalaṃ; abhijjhā kho, vaccha, akusalaṃ, anabhijjhā kusalaṃ; byāpādo kho, vaccha, akusalaṃ, abyāpādo kusalaṃ; micchādiṭṭhi kho, vaccha, akusalaṃ sammādiṭṭhi kusalaṃ. Iti kho, vaccha, ime dasa dhammā akusalā, dasa dhammā kusalā.
已对照

“婆蹉,当比丘的渴爱已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法时,那比丘便是阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱者。”

‘‘Yato kho, vaccha, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, so hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti.
195缅 2.158已对照

一九五、“且不说乔达摩尊师。那么,乔达摩尊师有哪怕一位比丘弟子,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的比丘弟子由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”

195. ‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo. Atthi pana te bhoto gotamassa ekabhikkhupi sāvako yo āsavānaṃ khayā [sāvako āsavānaṃ khayā (sī. syā. kaṃ. pī.) evamuparipi] anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye bhikkhū mama sāvakā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
已对照

“且不说乔达摩尊师,且不说比丘们。那么,乔达摩尊师有哪怕一位比丘尼弟子,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的比丘尼弟子由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū. Atthi pana bhoto gotamassa ekā bhikkhunīpi sāvikā yā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā bhikkhuniyo mama sāvikā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
PTS 1.491已对照

“且不说乔达摩尊师,且不说比丘们,且不说比丘尼们。那么,乔达摩尊师有哪怕一位在家、着白衣、行梵行的优婆塞弟子,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、着白衣、行梵行的优婆塞弟子以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano brahmacārī yo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā’’ti.
已对照

“且不说乔达摩尊师,且不说比丘们,且不说比丘尼们,且不说在家、着白衣、行梵行的优婆塞们。那么,乔达摩尊师有哪怕一位在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞弟子,是行教者、奉行教诫者,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞弟子是行教者、奉行教诫者,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsakopi sāvako gihī odātavasano kāmabhogī sāsanakaro ovādappaṭikaro yo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye upāsakā mama sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī’’ti.
缅 2.159已对照

“且不说乔达摩尊师,且不说比丘们,且不说比丘尼们,且不说在家、着白衣、行梵行的优婆塞们,且不说在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们。那么,乔达摩尊师有哪怕一位在家、着白衣、行梵行的优婆夷弟子,以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、着白衣、行梵行的优婆夷弟子以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā brahmacārinī yā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyinī anāvattidhammā tasmā lokā’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyiniyo anāvattidhammā tasmā lokā’’ti.
已对照

“且不说乔达摩尊师,且不说比丘们,且不说比丘尼们,且不说在家、着白衣、行梵行的优婆塞们,且不说在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们,且不说在家、着白衣、行梵行的优婆夷们。那么,乔达摩尊师有哪怕一位在家、着白衣、受用诸欲的优婆夷弟子,是行教者、奉行教诫者,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住吗?”“婆蹉,不只一百,不只二百,不只三百,不只四百,不只五百,而是更多——我的在家、着白衣、受用诸欲的优婆夷弟子是行教者、奉行教诫者,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住。”

‘‘Tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tiṭṭhantu bhikkhū, tiṭṭhantu bhikkhuniyo, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino, tiṭṭhantu upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino, tiṭṭhantu upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo. Atthi pana bhoto gotamassa ekupāsikāpi sāvikā gihinī odātavasanā kāmabhoginī sāsanakarā ovādappaṭikarā yā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova yā upāsikā mama sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo sāsanakarā ovādappaṭikarā tiṇṇavicchikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharantī’’ti.
196PTS 1.492已对照

一九六、“乔达摩尊师,若只有乔达摩尊师是这法的成就者,而比丘们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

196. ‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavaṃyeva gotamo ārādhako abhavissa, no ca kho bhikkhū ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako bhikkhū ca ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
缅 2.160已对照

“乔达摩尊师,若乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,而比丘尼们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho bhikkhuniyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已对照

“乔达摩尊师,若乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,而在家、着白衣、行梵行的优婆塞们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已对照

“乔达摩尊师,若乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,而在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho upāsakā gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
PTS 1.493缅 2.161已对照

“乔达摩尊师,若乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们也是成就者,而在家、着白衣、行梵行的优婆夷们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆夷们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
已对照

“乔达摩尊师,若乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆夷们也是成就者,而在家、着白衣、受用诸欲的优婆夷们不是成就者,那么这梵行就会在那一支上不圆满。然而,乔达摩尊师,因为乔达摩尊师是这法的成就者,比丘们也是成就者,比丘尼们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆塞们也是成就者,在家、着白衣、行梵行的优婆夷们也是成就者,在家、着白衣、受用诸欲的优婆夷们也是成就者,所以这梵行在那一支上是圆满的。

‘‘Sace hi, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako abhavissa, bhikkhū ca ārādhakā abhavissaṃsu, bhikkhuniyo ca ārādhikā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā abhavissaṃsu, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā abhavissaṃsu, no ca kho upāsikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā abhavissaṃsu; evamidaṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ abhavissa tenaṅgena. Yasmā ca kho, bho gotama, imaṃ dhammaṃ bhavañceva gotamo ārādhako, bhikkhū ca ārādhakā, bhikkhuniyo ca ārādhikā, upāsakā ca gihī odātavasanā brahmacārino ārādhakā, upāsakā ca gihī odātavasanā kāmabhogino ārādhakā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo ārādhikā, upāsikā ca gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo ārādhikā; evamidaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ tenaṅgena.
197PTS 1.494已对照

一九七、“乔达摩尊师,犹如恒河倾向大海、趋向大海、朝向大海,触及大海而住;正是这样,乔达摩尊师这有在家者与出家者的会众倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃,触及涅槃而住。奇哉!乔达摩尊师……乃至……我皈依那位乔达摩尊师、法与比丘僧团。愿我能在乔达摩尊师座下得出家,得具足戒。”“婆蹉,凡先前为其他外道者(aññatitthiyapubba),若在此法与律中希求出家、希求具足戒,他须别住(parivāsa)四个月;四个月过后,比丘们若心已喜悦,便令他出家、授予具足戒以成为比丘。不过,我于此也知晓人的差别。”“尊者,若先前为其他外道者在此法与律中希求出家、希求具足戒,[须]别住四个月,四个月过后比丘们若心已喜悦便令其出家、授予具足戒以成为比丘——那么我愿别住四年;四年过后,愿比丘们心已喜悦,令我出家、授予具足戒以成为比丘。”游方者婆蹉种便在世尊座下得了出家,得了具足戒。

197. ‘‘Seyyathāpi, bho gotama, gaṅgā nadī samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā samuddaṃ āhacca tiṭṭhati, evamevāyaṃ bhoto gotamassa parisā sagahaṭṭhapabbajitā nibbānaninnā nibbānapoṇā nibbānapabbhārā nibbānaṃ āhacca tiṭṭhati. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. ‘‘Yo kho, vaccha, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti. ‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṃ, ākaṅkhantā upasampadaṃ cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi. Catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti. Alattha kho vacchagotto paribbājako bhagavato santike pabbajjaṃ alattha upasampadaṃ.
缅 2.162已对照

而具寿婆蹉种受具足戒不久,受具足戒半个月时,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿婆蹉种对世尊这样说:“尊者,凡以有学之智、有学之明所应达到的,那已被我达到了;愿世尊为我更进一步地说法。”“那么,婆蹉,你要更进一步修习两种法——止与观。婆蹉,这两种法——止与观——若被你更进一步修习,将导向多界的通达。

Acirūpasampanno kho panāyasmā vacchagotto addhamāsūpasampanno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā vacchagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yāvatakaṃ, bhante, sekhena ñāṇena sekhāya vijjāya pattabbaṃ, anuppattaṃ taṃ mayā; uttari ca me [uttariṃ me (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhagavā dhammaṃ desetū’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, vaccha, dve dhamme uttari bhāvehi – samathañca vipassanañca. Ime kho te, vaccha, dve dhammā uttari bhāvitā – samatho ca vipassanā ca – anekadhātupaṭivedhāya saṃvattissanti.
198已对照

一九八、“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我体验多种神变(iddhividha)——一身能变成多身,多身能合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。

198. ‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva [yāvade (pī.)] ākaṅkhissasi – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gaccheyyaṃ, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ, parimajjeyyaṃ; yāvabrahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
PTS 1.495已对照

“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我以清净、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
缅 2.163已对照

“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我以心遍知其他众生、其他人的心——有贪的心,了知为「有贪的心」;离贪的心,了知为「离贪的心」;有瞋的心,了知为「有瞋的心」;离瞋的心,了知为「离瞋的心」;有痴的心,了知为「有痴的心」;离痴的心,了知为「离痴的心」;萎缩的心,了知为「萎缩的心」;散乱的心,了知为「散乱的心」;广大的心,了知为「广大的心」;不广大的心,了知为「不广大的心」;有上的心,了知为「有上的心」;无上的心,了知为「无上的心」;得定的心,了知为「得定的心」;无定的心,了知为「无定的心」;解脱的心,了知为「解脱的心」;未解脱的心,了知为「未解脱的心」’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
已对照

“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我回忆起多种宿住(pubbenivāsa),即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多坏劫(saṃvaṭṭakappa)、许多成劫(vivaṭṭakappa)、许多坏成劫(saṃvaṭṭavivaṭṭakappa)——「我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,我生于那里;在那里也有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,生于此处。」愿我这样连同行相、连同细节地回忆起多种宿住’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi; anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti; iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
PTS 1.496缅 2.164已对照

“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我以清净、超人的天眼(dibbacakkhu),看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去:「诸君,这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸君,而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。」愿我这样以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti; iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.
已对照

“婆蹉,你随你所欲而希望:‘愿我由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住’——当有其因时,你便将于彼彼[法]上达到亲证之能。”

‘‘So tvaṃ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇissasi, sati satiāyatane’’ti.
199已对照

一九九、于是,具寿婆蹉种欢喜、随喜世尊之所说,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去了。于是,具寿婆蹉种独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿婆蹉种也成为阿罗汉之一。

199. Atha kho āyasmā vacchagotto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā vacchagotto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā vacchagotto arahataṃ ahosi.
200PTS 1.497缅 2.165已对照

二〇〇、那时,众多比丘为见世尊而前往。具寿婆蹉种远远看见那些比丘走来;看见之后,来到那些比丘之处;到了之后,对那些比丘这样说:“来!诸位具寿要去哪里?”“贤友,我们是为见世尊而去。”“那么,请诸位具寿以我的名义以头礼敬世尊双足,并这样说:‘尊者,婆蹉种比丘以头礼敬世尊双足,并这样说:「世尊已被我侍奉[圆满],善逝已被我侍奉[圆满]。」’”“是的,贤友。”那些比丘应诺了具寿婆蹉种。于是,那些比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,具寿婆蹉种以头礼敬世尊双足,并这样说:‘世尊已被我侍奉[圆满],善逝已被我侍奉[圆满]。’”“诸比丘,我先前就已以心遍知其心而了知婆蹉种比丘:‘婆蹉种比丘是三明者,有大神通、大威力。’诸天神也把这件事告诉了我:‘尊者,婆蹉种比丘是三明者,有大神通、大威力。’”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

200. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavantaṃ dassanāya gacchanti. Addasā kho āyasmā vacchagotto te bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘handa! Kahaṃ pana tumhe āyasmanto gacchathā’’ti? ‘‘Bhagavantaṃ kho mayaṃ, āvuso, dassanāya gacchāmā’’ti. ‘‘Tenahāyasmanto mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha, evañca vadetha – ‘vacchagotto, bhante, bhikkhu bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti – pariciṇṇo me bhagavā, pariciṇṇo me sugato’’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vacchagottassa paccassosuṃ. Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, vacchagotto bhagavato pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘pariciṇṇo me bhagavā, pariciṇṇo me sugato’’’ti. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, vacchagotto bhikkhu cetasā ceto paricca vidito – ‘tevijjo vacchagotto bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo’ti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘tevijjo, bhante, vacchagotto bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Mahāvacchasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.
已对照

《大婆蹉经》终,[《游方者品》中之]第三[经]。